Osmoniyə surəon-121

Osmoniyə surəon-121

Əhzabi mınborəkə surə Mədinədə nozil bıə və 73 qııılə ayəku iborəte.bın surədə Əhzabi canqi həxədə və çı mısılmınon mecuzəvi şikilədə bə kofir iyən pojənəti kardə mınofiğon ələyh bıə səbarzəti həxədə sıxan votedə. Çun,bın surədə Əhzabi kəlmə se karə omə,əve bə ın surə Əhzabi nomışon noə.bın surədə həmçinin bənə xıyzoniyə məsələon,təloğ,hicob iyən miadi həxədə həm bəhs bıə.

Əhzabi mıborəkə surə 1-ku de tobə seminə ayəonədə omə: “Ha pəyğombər ha! Xıdoku bıtars və bə kofir iyən mınofiğon itoət məkə ki, Xıdovənd əzın, hikməti soybe. Və ıştı pərvərdıqori tərəfiku bətı vəhy bıə çi pemand ki, Xıdovənd bəşmə əncom doə çiyon aqahe. və bə Xıdovəndi təvəkkulkə iyən Xıdovəndi botı vəkil bıey vəs kardedə”.

Tarıxəvonon nəğl kardedən ki,Uhudi canqi bəpeştə,Əbu-Sufyan iyən kufr və şırki kali co yolon çı peyğombəriku əmonışon se və bə Mədinə şəhr daxil bin.əvon bə peyğombər(s)-i xıdmət rəsin və voteşone:Ha Muhəmməd ha! boy bəçəmə xıdoon nosəzo iyən yavə sıxanon voteyku dast peqət və  əmə həm ıştıku dat peqətəmon.de ın mınosibəti çın surə iminə ayon nozil be.

Məkkə mışrikon iyən Mədinə mınofiğon çandə kərə cəhdışon kardəbe ki,de sozişkoronə təklifon,islomi peyğombəri(s) çı   tohidi royku mınhərifkon.əmmo Əhzabi mıborəkə surə sıftənə ayəon peyğombər(s)-i ku tələb kardedə ki,bə ın təklifon etıno nıko və hiç qıləy saziş nıkardə holədə   ıştə tohidi xəttədə hərəkətko.

Əhzabi mıborəkə surə 9-əku peşonə  ayəonədə haft ayə ğolibədə bə islomi həmməysə dıjdə hodisəonku qıləyni yəni bə Əhzabi canqi işorə kardedə ki,Hicri-Ğəməri pencminə sori bə əməl ome.Kərimə-Ğıron Əhzabi canqi jıləvoni  bino kardedə:” Ha imon vardə kəson ha! Xıdo neməti bəştə yod biyən ə zəmon ki,(şımə deşmınon) ləşkər bəşmə soyəx omin. əmmo əmə(bo şıməni mıdofiyəro) qıləy tındə vo iyən şımə əvoni nıvində ləşkərımon bəvon vığandemone və Xıdovənd şımə əncom doə çiyon vindedə. Bə zəmon ki, deşmınon(şəhri) penton iyən jintoniku bəşmə soyəx omin və bə zəmon ki, şımə çəşon(tarsiku) xıyə bıəbin və conon bə xılxi rəsəbe və bə Xıdovəndi(bədə) qımonon kardedəbin. Əyo be ki, muminon imtovon bin iyən bə şiddətinə larzə dıço bin”.

Ğureyşi çı ərəbə ğəbiləon,yəhudiyon iyən co dastəon vanqış je ki,bın canqədə bəvon bəvon anqıl bıqınon və bəvon koməkkon.əve,bə həmonə dəlili xoto ım canq de Əhzabi nomi məşhur be..

Mısılmınon de pəyğombər(s)-i fərmon iyən əmri  şuraşon təşkil doe və de Səlmon Farsi təklifi  rozi bin ki, qırd Mədinə şəhri kəno xəndəx bıkandon ta deşmon de hostonə formə bə şəhr daxil bıey iyən şəhri ğarət kardey nızınon.çun,Ərəbıstonədə xəndəx kandey mod nıbe və jıqo qıləy çi bə əməl omənıbe,əve ım qıləy tojə kəşf bə hisob omeydəbe.Mədinə ətrofi  xəndəx  icod kardey,həm hərbi taktikə cəhəto əhəmiyyətış hestebe və həmən  mısılmınon ruhiyyə zumand kardey iyən deşmıni ruhiyyə zəyif kardey cəhəto səmərənin be.

Ha holədə islomi ləşkər deşmın hucum kardey bənav,qırd lozım bıə koonışon əncom doe və çı kofiron bə Mədinə şəhri rəsey bənav,xəndəxi kandey əməliyyotışon bə oxo rosne.

Deşmıni ziyodə cəmyət iyən islomi ləşkəri kamə ğıvvə iyən kifoyət ğədərədə hərbi təchizoton nıbey, zohirədə bo mısılmınon qıləy saxt və şiddətinə ruji bıey nışon doydəbe.bəzi tarıxəvonon çı kufri ləşkəri mığdori da həzo nəfərisə həm vey ğeyd kardəşone .qıləy holədə ki,çı mısılmınon ədəd se xonəxosə vey nıbe.islomi sərbozon ıştə orduqo və ğərorqoşon bəsə həmonə xəndəxonsə barzə vırədə ğərolışon doe ta əgər ikəs çə həmonə xəndəxonku ovaştey bızıno,əy jıey bızınon.

Çın canqi həssos iyən tarıxiyə anonku qıləyni,Əli(ə) de deşmıni ləşkər Əmr ibn Əbdəvudi mıborizə be. tarıxədə omə ki, çı ərəbi məşhurə canqəvarəonku qıləyni bıə Əmr ibn Əbdavud bə meydon ome və mıboriziş tələb karde.əv canqədə qıləy təcrubəninə odəm be və asbi suvar be ome çı xəndəxiku pəre bın tərəf və mande islomi ləşkəri dimbədim.əve dumo yənde rəcəzxani kardedəbe və ıştə səviyyədə bıə qıləy mıboriz tələb kardedəbe.

Bın zəmon peyğombər(s) əmrış karde ki,  mısılmınonku ikəs bışo çın merdi şərri bə kam bıko və əy bıkışto.əmmo,çı msılmınon miyono ğərəz Əli(ə)-i hiçkəs bə deşmıni ın ğəvi iyən zumandə pəhlivoni və beşey nızıne.

Əli(ə) de surəti bə meydoni tərəf ome.bın zəmon peyğombər(s)-i hamyeşe ki,ısət qırd imon çı qırd kufri mığobilədə mandə.zira bın tale həlləkə canqədə çı islomi de kofiron məsələ mıəyyən bedəbe.

Əli(Ə) ıştə rəğibiku tələbış karde ki,ıştə mərkəb iyən asbiku evoy saru və təkbətək canqko.əmr ıştə asbiku etate beyji və de şımşi bə Əli(ə)-i hucumış karde.əmmo Əli(ə) de zırənqəti çəy həmləş dəf karde.iyo be ki, Əli(ə) rəyrə ıştə şımşiş bə deşmıni zonoku beji jeşe və çın həmlə nəticədə Əmr ibn Əbdəvud  bəsə zəminsiə eqıniye.mə`rəkə və canqi vırə pur be de xokəpuşnə.bın zəmon sərbozon Allahu-Əkbər sədoşon məse və vindeşone ki,Əli(ə) orom-orom bə islomi ləşkəri tərəf oqardedə və Əmri cəmdək canqi meydonədə bəsə zəminsə mandəbe...