Elm iyən Zıney Həşi matəmədə

Elm iyən Zıney Həşi matəmədə

Zilhiccə manqi haftminə ruji ilahi dıjdə rəhbəronku qıləyni yəni həzrət Məhəmməd Bağır(ə)-i şəhodəti ruji sorəqardışe.bəy bəçəy xoto Bağır nomoşon noe ki,əv çı elmi dıyoş poə karde və elmon sırronış oşko karde.İmom Məhəmməd Bağır(ə)Hicri-Ğəməri 57-ə sori Səfə manqi seminə ruji Mədinə şəhrədə çəşış bə dınyo oj karde.ə həzrət Kərbəlo odəmi dıli sutunə vağeyədə deştə pı bə ico ıştə cədd İmom Huseyn(ə)-i kənoyədə qıləy hırdən be ki,hələ ıştə jimoni çominə baharış tojə binoş kardəbe.ə buzurquvarə şəxs,ıştə əzizə pı İmom Səccod(ə)-i şəhodəti bəpeştə yəni Hicri-Ğəməri 95-ə sori çı islomi umməti hidoyəti koş bəştə ehdəş peqəte və təlatuminə hodisəon dıyo miyono rəhbərətiş karde və 19 sori ərzədə imoməti məğamış bəştə ehdə peqətışe.ə həzrət oxoyədə Hicri-Ğəməri 114-ə sori Zilhiccə manqi haftminə ruji 57 sinnədə de Bəni-Uməyyə xəlifəö bıə Hişam ibn Əbdul-maliki əmri de zəhri vositə bə şəhodət məğami rəse və Bəği ğəbıstonədə bə zəmin dəspardey be.

Cabir ibn Əbdullah Ənsari  Xıdo-Rəsuli(s) bəfodorinə səhabəonku qıləyni be,.əv ıştə dırozə umri ərzədə bə İmom Bağır(ə)-i vindemoni rəse.de İmomi mıloğat kardeyədə,çı Cabiri qırd vucudi qıləy vəsf nıbə şovğ eqəteydəbe.harçənd çəy cism zəyif bıəbe,əmmo şoyvonəti çəy çəşədə vindey bedəbe.əv de İmom Məhəmməd Bağır(ə)-i vindey votışe:”şık bə Xıdo ki,bəmı mehlətış doe ta deşmə vindemonkom və Xıdo-Rəsuli(s) səlomi bəşmə bırosnom”.peşo əlovəş karde:qıləy ruj de peyğombəri(s) bə ico bim və ə həzrəti bəmı hamyeşe:”Ha Cabir ha! tı anədə bəyji bəmandeyş ta çımı nəsliku qıləy fərzəndi bəvindeyş ki,əv çı Huseyni fərzəndonkuye.çəy nom Məhəmməde və əv,dini elmi poə bəkarde və de Bağır nomi məşhur bəbe.havaxti əvı vinde çımı səlomi bəy bırosniş”.

İmom Bağır(ə) de elmi barzə məğami bə ico bə Kərimə-Ğıroni tabe bıə holədə islomi camiyə boştə dini iyən co elmon omuteyro dəvət kardedəbe.bə co ro dəqıjnə fırğon əks ki,bə ağl iyən aqahəti təkyə kardey əvəzi,mısılmınon çı təcrid iyən riyozətonku nəhy kardedəbe.İmom Bağır(ə) milləti bə elm iyən zıney tərəf dəvət kardə holədə hamyeşe:”iqlə alim ki,deştə elmi bə qıləy camiyə qıləy xey bırıosno,çı hafto həzo abidisə bəpe və barze”. co qılə vırədə həmçinin İmom hamyedə:”elm omutənən.zira,elmi dumo eqıniye qıləy çokə ko iyən ibodəte və elmi məsələon həxədə bəhs iyən votemon kardey,təsbihe və elmi royədə cəhd kardey cihode”....elm vəhıştiyə meyvəy və coyli mandə vaxti munise,ğurbətədə həmdəm və xəlvətədə rəfiğe,zılmətədə rahnuma və saxtiyədə yavər və ğeymətinə duste bo qıləy insoni”.

İmom Məhəmməd Bağır(ə)-i zəmonədə islomi elmon pevolo bıey çı hiç qıləy alimi nəzəku bə diyəro mandə nıbe.bın koyədə həzrət İmom Bağır(ə)-i alimonə formədə iştirokisə əlovə,çə əsri iştimayi  iyən fərhənqi vəzyət həm təsirin be.islomi kişvəron coğrafiya Vəlid ibn Əbdulməliki zəmonədə pevolo bıey iyən Umər ibn Əbduləzizi zəmonədə hədisi nıvıştey ğədəğən bıey ləğv kardey,bə İmom(ə)-i ın fırsətış doe ta ə həzrət bo islomi elmon ozavziyero iyən çı mısılmınon elmi əsosi zumand kardero qıləy zəminə icodko və islomi dınyoədə qıləy dıjdə təhəvvul və əvəzon bə əməl boy.çı İmom(ə)-i ın dıjdə hərəkət səbəb be ta çı peyğombər(s)-i rehləti bəpeştə islomi dınyoədə elmədə həmməysə zumand bıə şəxsi çehrə bo məxloği oşko bıbu.çoko ki,şiyə iyən sınni yolə alimon de təvazukorəti ımışon etırof kardəşone.

Əhlı-sınnəti yolə ənıvışt bıə İbn Xəllikan,deməkə ki,qıləy məxsusə təəssıbış bıə,bə İmom(ə)-i elmi əzəməti etırofış kardə və nıvıştedə:”Əbu-Cəfər Muhəmməd ibn Zeynul-Abidin(ə) de Bağıri ləğəbi çı İmomiyyə şiyəon donzə qılə imomonku qıləyni və(İmom) Sadığ(ə)-i pıe və Bağır(ə)  qıləy yolə alim iyən dıjdə seyd be və bəçəy xoto bəy Bağır votey bedə ki,əv elmış poə karde və əvış inkişofış doe”.

Hənəfi məzhəbi alimonku qıləyni Məhəmməd bin Əbdulfəttah həm,İmom Bağır(ə) jıqo vəsf kardedə:”Bə Muhəmməd bin Əli(ə)  Bağır votedəbin.Bağır luğətədə bo xəzinə iyən əyo niyon kardə bıə çiyon oşko kardero,zəmini poə kardey mənoədəy.bəy bəçəy xoto Bağır votey bıə ki,əv elmonış poə karde və çı elmi maarifon iyən niyon kardə bıə elmonış oşko kardeş.ın ruşinə nuktəy ki,əy niyon iyən məxfi kardey nibəbe”.