Təkfiri cərəyonon
Təkfiri cərəyonon
Məhəmməd ibn Əbdulvahab de Məhəmməd ibn Səudi miyono bıə ittifoğ,bo har dıqləyni qıləy mıştərəkə mənfəətonış be.co tərəfiku İbn Əbdul-Vahab boştə təəssıbin iyən beməxə fikon pevolo kardey hədəfi rəseydəbe və co tərəfiku həm İbn Səud çın şərayitiku boştə ğudrəti ziyod kardey xoto istifodə kardedəbe.bın həmkorətiyədə odəmi dığğəti cəlb kardə çi,marz iyən sərhəddon dəğiğə formədə təğsım kardey be.bın mənoədə ki,çə həmonə sıftəku din iyən dinoyəti ko çı Məhəmməd ibn Əbdulvahabi dastədə və bəçəy xıyzoni Ali-Şeyx və siyosət iyən hukuməti bə dast qətə bə Məhəmməd ibn Səudi aylə Ali-Səud nomışon noe.əmmo muhimmə sıvol ıme ki,aya vəhhabiyyəti de zumandə etığodi nıbey iyən xarizmatik rəhbəri nıbey çokonə çokonə kardeyış zıne ıştə dəvəti har tərəfin pevoloko və çı dıjdə maneəon mığobilədə mlğovimət nışon bıdo?vəhhabiyon bə zəmonədə hiç nıbu de seqlə zumandə maneyə dimbədim bin:sıftədə iştimayi fik iyən islomi alimon ki,çı Məhəmməd ibn Əbdulvahabi hərəkəton de islomi usul və əsoson mıxilof zınedəbin.ın mıxolifət jıqo hevujə surətədə be ki,bənə çəy pı iyən bo bıə nezə odəmon şomil be.hətto bənə Hərimələ iyən Əyniyyə şəhronədə ki,Məhəmməd bin Əbdulıvahab bəştə yolon xoto əyo əy zıneydəbin,çı vəhabiyyəti dəvət həmonə vırəonədə de milləti mıstəğimə mıxolifəti dim bə dim bin.
Dıminə qılə bumi iyən lokal hakimon de ın cərəyoni bıə mıxolifət be.dıqlə Ərriyad iyən Əyniyyə əmir nıştə vırəon de vəhhabiyon ziddiyətışon hestebe və Ərriyad çandə soron dırozi çı Səudiyyə iyən co əmiron miyono dast bə dast doey be.
Seminə qılə hevujə mığyosədə Məkkə iyən Mədinə əmiron Dəriyə hakim Məhəmməd ibn Səud və Misrədə paşəon devlət ki,Osmani imperiya nəzorəti jiyədə hukumət kardedəbe bə çın dəvəti mahiyyəti iyən çəy de islomi təlimon təzad və ziddiyyəti dəlili xoto deəy mıxolifət kardedəbin.
Bə taıxi fakton əsos,vəhhabiyyət hiçvaxti çın cərəyonon mığobilədə mıəxolifət kardyışon zınəni və bə həmonə dəlili xoto,dıqlə zəmonə devronədə çı vəhhabiyon siyosi iyən əğedəvi nizom iyən sistem komilə surətədə bırniye be.hətto,Misri ləşkər ki,səudiyyəvıjon məğlub kardey bəpeştə,çı Səudiyyə əmri iyən xıyzonış bə İstambulış vığnade və çəy mıxtəlifə məntəğonədə bıə fərdon həm qiyış je.qıləy bovə nıkardə holədə ıştə bə əməl omə vırəədə ozavziye nızınə iyən məhf bıə qıləy əndişə və ideoloqiyə,dərbədər bıə vırədə iyən co kişvərədə rəğ-rişəş qəte.İngiliston vistminə əsri sıftədə dərəse ki,həni kanə istemarəti iyən məmləkəton ıştə mıstəmləkə elon kardey devron orəxə və de ğeyri-sərostə fromə və şivə bo mısılmonə mmləkətonədə iştirokiro, bəbe qıləy ko bıko.bəçəy xoto,əv islomi kişvəronədə ıştə istemari metodış əvəz karde ki,bəy istilohən nuyə imperiya votedən.çın nuyə imperiyə muhimmə xısusiyyət çı mıslmınon miyono ixtilof iyən təfrığə eğandey iyən çəvon miyono məzhəbi canqon eğande be.İngiltərə de ın ro bın fikədə be ki,islomi kişvəron kardey nızınon bəştə sərzəmini mədəniyyət iyən tələbon əsos inkişofkon.İngilistoni istemariyə siyosət bın zəminədə çı dıqlə mehvər iyən məzmuni ətrofədə be. sıftədə boştə istemarə siyosəton bəvə vardero pesoxtə bıə məzhəbon təşkil doə inhirofə fərdomm pəydu kardey be. islomi dınyoədə bə dini zidd bıə iyən inhirofə fərdon pəydu kardey be.bənə Liberalist ,millətçi və ya ede əslə islomi təlim iyən prinsipon zidd bıə sələfi məzhəbi cərəyonon.çı vəhabiyyəti həxədə sıvol ıme ki,aya ın fırğəon çə həmonə sıftəku de ingilison dasti pesoxtə bıə və Əbdulvahabi dəvəti bənav İgilsitoni çın cərəyoni rolış ıştə dastədə qətəş be ya çı dəvəti bino bıey bəpeştə və məxsusən Ali-Səudi seminə hukuməti devrədə İngiltərə islomi məmləkətonədə ıştə təfrığə eğandə siyosəti dərəsydəbe? təbiiye ki,ehanə çı vəhhabiyyəti fırğə bə əməl omeyədə iyən çəy yol yəni Məhəmməd ibn Əbdulvahabi perosney İngilistoni roli inkorkəmon,hiçvaxti çın fırğə ıştə nimə cəzirədə bıə mardey bəpeştə coqlə vırədə ijən bəyji bıey həni inkor kardey nibıəznemon.ziyodə fakton mevcude nışon doydə ki,İngilistoni casuson de Məhəmməd bin Əbdulvahabi çəy təhsil iyən çəy ıştə dəvəti oşko kardey bənav rabitəonış bıə.
