Təkfiri cərəyonon
Təkfiri cərəyonon
De qırd ın sənəd və fakton,ehanə hətto ğəbulkəmon ki,İngiliston vəhhabiyyəti fırğə təşkilədə iyən Məhəmməd ibn Əbdulvahabi perosneyədə hiç qıləy rolış bıəni,əmmo çın fırğə ijən sənibəton bəyji bıeyədə hiç qıləy şək ni və har dıqlə surətədə nəticə iqləyniye.bın mənoədə ki, əgər vəhhabiyyəti məktəb zotən de istemari dasti pesoxtə bıənibu,əmmo islomi kişvəronədə çı istemari məxsusə hədəfon bə vırə rosneyədə ıştə vəzifəşon çok-çoki əncomışon doə.vistminə əsr bo Britaniyə imperatorəti qıləy mıvəffəğə əsr be.Miyonə Şərğ və Farsi Xəlicədə bıə devləton iyən çı İngiltərə imperiya dasti jiyədə bıə çehrəon qıləy mınosibə formədə dərstey bıəbin. zira, İngiliston bəştə siyosəti əvəz kardey dəlili iyən mıstəğim və sərostə surətədə iştiroki xoto,çəy mənfəəton təmin kardə duston iyən mıttəfiğon dumo be.bə həmonə dəlili xoto,de bə şeyxon şini iyən təhdid kardey,kişvəron yolon iyən məntəğə ğəbiləon de şiddəti bəçəş nıçiyə holədə bə Miyonə Şərği iyən farsi Xəlici kəno bıə ərəbə kişvəron sultə pəydu kardey dumo be.demiyən bo İngilstoni bın koyədə islomi dınyoədə məxsusən sınni dınyoədə həmməysə muhimmə maneyə sıst və piyə Osmani imperatorəti be.
Yolə Britaniyə çəy dumo be ki,deştə məntğədə həmdast bıə kişvəron,oxonə mıəxonışon bə Osmani imperiya tabuti jeşone.Osmani imperatorəti deməkə ki,ıştə umri oxonə soronədə jiyedəbe,ijən sınni dıənyoədə əhli sınnəti nəzəku çı xilofət iyən hukuməti məzhər və simvoli formədə zıney bedəbe.
İngilistoni bənə İron,İrağ və Farsi Korfəzi kəno bıə şeyxənıştə kişvəron bıə məntəğə co məmləkəton nufuzisə əlovə, Ərəbıstoni niməcəzirə bə çandə qılə məntəğə təğsım bıəbe.Ğərbi məntəğə bə Məkkə,Ciddə,Mədinə iyən Taifi şomil bedəbe və Məkkə şərifon bəvon hukumət kardedəbin.əvon zohirədə osmani xilofəti nəzə jiyədə bin.əmmo,de İngilsitoni rabitə bərğərol kardey dumo bin.cənubi baxşədə həm (Babul-Məndəb) ki,çı kəştiyon bə İngiltərə mustəmərə və mustəmləkə bıə Hidıstoni şe-oemy vırə be,İngilsitoni hərbi ğıvvon əyo iştirokışon hestebe ta çı Hindıstoniku ğarət bıə sərvəton bardə kəştiyon bə Britaniyə səmt səbərokon.Ərəbıstoni niməcəzirə şərği baxşədə həm ki,çı Əhsa iyən Ğətifiku iborət be,iyo həm lokal və bumiyə hakimon bin ki,osmani tırkon əvonışon iyo noşonbe.Mərkəzi baxşədə həm ki,bə Nəcd iyən bəçəy ətrofi şomil bedəbe,Ali-Rəşid hukumət kardedəbe. həmonə Ali-Rəşid ki,çı vəhhabiyyəti koğəzış murış doəbe və və ıştən bemıbohisə çı Nəcdi hakim be və çı Osmaniyon mıttəfiğon zumrədə və cərqədə mandəbe.əvon çun çı vəhhabiyəti mığobilədə de tırkon həmnəzə bin, əve bəvon vey nez bıəbin.İngiliston Ərəbıstoni nimələpəki xəritə məxsusən çı mısılmınon həmməysə veyə mıəğəddəsə məkonon çok-çoki zıneydəbe.bın miyono harçənd ingilison Ərəbıstoni niməcəzirədə nımoyəndonışon hestebe,əmmo ijən çı osmaniyon bə Nimələpəki nufuziku və İngiltərə bın məntəğədə nufuzi kam bıeyku norohət bin və əve ın məsələ piyə istemari bə qıləy reaksiyə nışon doey vodoro kardedəbe.
Harçənd çı Ali-Səudi de İngilistoni miyono rabitəon çı 1282-ə Ğəməri soriku bino bıəbe,əmmo çəy bəpeştə çı İngiltərə de Əbduləzizi miyono rabitəon bə Yolə Britaniyə Ərəbıstoni nimələpəkədə bıə dıqlə hədəf əsos be.iminə qılə İngilistoni Ərəbıstoni nimə cəzirə ğəlbədə mənfəəton təmin kardə qıləy mıttəfiği mevcud bıey be ta İngiloston kardey bızıno bə qırd nimələpəki təsəllut pəyduko.dıminə qılə de Osmani imperatorəti mıborizə bardey be ki,bın məntəğədə Ali-Rəşid və Məkkə iyən Mədinə şərifon zohirədə surətədə çəy nımoyəndəon bin.jıqo qıləy şərayitədə bə zəmonədə bo vəhhabiyyəti nımoyəndəti kardə Ali-Səud həmməysə çokə varyant be.
