Təkfiri cərəyonon
Təkfiri cərəyonon
Bə həmonə dəlili xoto,vəhhabiyon metodi nəzəku bə Xəvarici təşbih kardedən.məsələn,Xəvaric Əmirəl-Muminin həzrəte Əli(ə)-i de həkəmiyyəti ğəbul kardey və nəticədə bə kəbirə iyən yolə qıno mırtəkib bıey bəhonə,ə həzrətışon bə mardey loyığ zınəşone və əvon Rəməzonə manqi 21-ə şəvi məçiti mehrabədə bə şəhodət rosneşone.vəhhabiyon həm çı Əyniyyə şəhri əmirışon cımə nımojiku fariğ beyədə de kufri cinoyəti və qıno bə ğətl rosneşone.ımruj həm vəhhabiyon şoxə və xıçəonku qıləyni bıə təkfiri vəhhabiyon həm şiyə iyən sınni jen-əğlon de kufr iyən irtidadi bəhonə de intihari bombəon kuçə iyən vıjoronədə noey vositə əvoni kışteydən və əvoni bəçəvon xuni ğəlton kardedən.çı vəhhabiyyəti məktəbi pevolo bıey zəminə hozzı kardə çi,zu tətbiğ kardey iyən milləti məcburi surətədə bə ın məzhəbi tərəf vardey be.vəhhabiyon tarıxədə pəydu kardey nibəbe ki,ın fırğə zu iyən şımşi tətbiğ nıkardə holədə və sərvətiku oko nıdoə holədə ıştə ərazi ziyodko.bəçəy xoto bəpe çı vəhhabiyyəti nomi çı şımşi məktəbi nom noey bıbu.əmə fəğət bə çın fırğə kardə cinoyəton iyən vironə kardə vıron qıləy kırtə nəzəkəmon,çok-çoki ın həyğəti dəbərəsemon ki,ın ıştə ro qin kardə məktəb zəlolətə royədə hərəkət kardə məzhəbe.ehanə bə vəhhabiyon canqi tarıxi nəzəkəmon,hiç qıləy muboliğə nıkardə holədə bəvindemon ki,çəvon ın canqon hiç qıləyni de islomi deşmınon iyən kofiron bıəni.bəlkəm,çəvon qırd canq iyən mıhoribəon de mısılmınon bıə və çə canqonku veyni həm de Hənbəli məzhəbi tərəfdoron bıə. çımi mığobilədə çı vəhhabiyon ruşd iyən ozavziye zəminə hozzı kardə çi, çı kofiron islomi dınyoədə bə əməl omə ın inhirofə dastə çoko lozıme himoyə və mıdofiyə kardey be.
Vəhhbaiyon ıştə canq iyən mıborizəonədə zınə həmməysə muhimmə hədəfonku qıləyni,de tohidi dəvəti nomi çı mısılmınon be-nıbey və sərvəti çapavul iyən ğarət kardey bıə,nəinki,dini dılədə bıə xorafati çı miyoniku bardey.jıqo qıləy vəzyəti nəinki,vəhhabiyon deşmınon,bəlkəm bənə İbn Bəşər iyən İbn Ğənam bıə vəhabiyyəti məktəbi ıştən tarıxəvonon çok-çoki bəyonışon kardə.bə ın mıərrıx iyən tarıxəvonon nıvıştey əsos,vəhhabiyon bə kon vırə lınq noydəbin, sıftədə çə vırə merdon kışteydəbin və peşo çəvon qırd mol-devlət iyən sərvəton ğarət kardedəbin və çəvon jenon de kənizi nomi boştə peqəteydəbin.çı vəhabiyon ləşkər bə har qıləy məntəğə ki, rəseydəbin,çəvrə mıslılmınon harçi ki,hestebe ğarət kardedəbin və çı vəhabiyon şımşiku əmonədə mandə kəson həm bə vəşyanəti xoto ıştə coni çı dasto doydəbin.har qıləy toyfə ya məntəğə ki,təslim bedənıbe,əvon həmonə vırə viron kardedəbin.əve camaat bə vəhhabiyon jıqo kındə iyən hoziyəti xoto,ıştə coni tarsiku çəvon məktəb iyən məzhəbi ğəbul kardedəbin və məcbur bedəbin əvon bə vəhhabiyon “Dəriyyə” devləti cinsi iyən nəğdə cizyə və cəriməon pərdaxtkon bıdon.vey vaxti Ali-Səudi xanedan dezzu çı milləti zəmin iyn kəon çəvon dastiku seydəbin iyən boştə peqəteydəbin.Əbdul-Əziz 1187-ə Hicri-Ğəməri sori Riyadi fəth kardeyədə,ğərəz qıləy kamə vırə.çə şəhri qırd kə iyən nəxlsıtonon yəni xımo boğonış bəştə mılkiyyətış varde və əvonış həmmə boştə peqəte.
“lum`-uşşəhab fi sirəti Muhəmməd ibn Əbdulvəhab” kitobi soyb Əhməd Mustafa Əbuhakimə bə ğənimət,zəkoton iyən icorəonku bə dast omə ziyodə rəğmon işorə kardedə.bə həmonə dəlili xotoye ki, bə veyə mıhəğğığon bovə əsos,ehanə çı vəhhabiyon qırd ım ğarət iyən təcovuz -gərətiyon bıənəbe,hiç vaxti əvon bəştə jimoni dəvom doey nıəzınin.de mısılmınon jimoni bə oxo rəsey orəxə,qırd ım capavul iyən ğarəton,bə vəhhabiyon məxsusən bə Ali-Səud iyən Ali-Şeyxi xanedani çokə rifoh iyən dəbdəbənin və qlamurinə jimoni boyis be.İbn Bəşər ıştə kitob ”unvanul-məcd fi tarıxi Nəcd” çı Məhəmməd ibn Əbdul-Vəhabi dəvəti bənav iyən bəpeşt de vəhhabiyon poytəxt(Dəriyyə) mığoyisədə nıvışteydə:”Dəriyyə əhali Məhəmməd ibn Əbdul-Vəhabi dəvəti bənav vey zəyif iyən yavə şərayitədə jiyedəbin.əmmo,çəy dəvəti bəpeştə Dəriyyəm çı Səudi zəmonədə vindeme.bın devronədə Dəriyyədə molon iyən silohon mevcud be ki,bənə həmonə silohon hiç qıləy vırədə bəçəş çiyedə nıbe və de boho ğeymətinə sığon dərostey bıəbe.həmçinin iyən ərəbi nəcib iyən ğeymətinə asbon,vey boho ğeymətinə oləton mevcud be ki,inson əy vəsf kardeyədə ocize.mışohidəm karde.çı Dəriyyə “Batın” nomo qıləy məntəğədə mandə rujonku qıləyni,ğərbi səmtiku Ali-Əsudi ğəsron ki,bəy “Tərif” votedəbin,vindey bedəbe və Dəriyyə şərği hissədə ki,bəy “Bəciiri” nomışon noəbe,de Ali-Şeyxi nomi məşhur bıə Əbdul-Vəhabi fərzəndon boğon iyən imorəton mevcud be.bə İbn Bəşəri votey əsos. Əhsa məntəğəku rəsə molon sedə i hissə bə İbn Səud iyən İbn Əbdul-vəhhabi xıyzoni məxsus be.
