Bə həkim Nizami ehtiron noe məxsusə bərnomə.
Bə həkim Nizami ehtiron noe məxsusə bərnomə.
Mehribonon səlom, şımə vaxt bəxəyr bıbu. Imruj həm de co bərnomə şımə xıdmətədəm. əzizon ımruj de İroni yolə şair, Həkim Əbumuhəmməd Elyas bə "Nizami Qəncəvi" məşhur bıə şaıri yol qətey sorəqardışe. İroni məşhurə şair ki Hicri Ğəməri 6 minnə əsri dıvrədə jimon əki. Torixənıvıştə kəson, bə çəy bağimandə əsəron iyən şeron əsos, Hicri Ğəməri 530 tosə 540 minnə soron çı Nizomi milad ruji hisob kardışone. Im bərnomədə ım məşhur və yolə şairi jimon və çəy əsəron barədə sıhbət bəkamon, şıməni dəvət kardəm dəmə bə ico bımandən.
Əzizə duston, Nizomi, Qəncə şəhrədə bə dınyo omə və prosniyə bıə, ə zəmonədə Qəncə çı İroni baxşonku qıləyni bə hisob omeydə be. Im şəhrədə bə yolə şaironi bənə Xağani, Fələki Şervani və Əbuləla Qəncəvi vucudi xoto, vey çokə şəhr be. Nizomi təğribən 70 sori məddəti, ım şəhrədə jimon kardeşe və Hicri Ğəməri 599 minnə sorədə, həminə şəhrədə bə rəhmət şə. Vəxti Qəncə tojə şəhr, çı Qəncə kanə şəhri kənoədə dutə bıə və kanə Qəncə xərob be, nizomi dəkandə bıə vırə, Qəncə tojə şəhri xarıcədə ğəror qətəş be, holi hazırədə həmonə vırədə qıləy bina dutə bıə ki çı İroni mislış nıbıə memorəti nımonəy.
Nizomi qıləy ailədə bə dınyo omə ki ərbob və tacir bin, və ıştə nocıvonəti və cıvonəti soronədə vey yolə ustadon məhzərədə bə muxtəlifə elmon umutey məşğul bıə be
Nizomi əsəron miyonədə, Ğərəz divane nizomi ki muxtəlifə beyton şomile, nizomi penc məsnəvi vey məşhure, və çəyku bənə (5 qənc) ya (nizomi xəmsə) yod bəbe, ım 5 qılə məcmuə 5 qılə dastan və ğissə əcumlə Məxzənoləsror, Xosro və şirin, Leyli və məcnon, haft peykər və iskəndərnomə şomile, ki həlbətə İskəndərnomə ıştən İğbolnomə və Şərəfnomə şomil bıdə.
Nizomi bəştə şairət metod iyən rohət sıxən votey xoto, Farsi şıron muhimmə şivə və metodi bino kardışe və bə ım xotoe ki co şairon və təhğiğəkəyon ə yolə şairi bəpeşt əy vey sitoyeş kardəşone. Və hətto vey şairon bin ki səyocəhd kardışone ki bənə əv məsnəvi və şır bıvoton ki karde bəznemon çəvonku bə Cami, Xosro Dehləvi, Xacoye Kermani, Vəhşi Bafği və Orfi Şirazi işorə kəmon.
Bə Nizomi əsəronədə bıə koşınoson və təhğiğəkəyon etığadi əsos, çəy baği mandə şıronədə bəpe ğərəz şıri metod və dastan votey hınə, bə co xusiyəton həm diğğət bıbu, boçi ki əv muvəffəğ bıə ki ıştə xususi zıvon, muxtəlifə hikmət nəzəon bəyon bıkə, və həğiğətədə de ım vositə ıştə etığadon və fikon bə həmmə kəson təlim bıdə, çəy əsəron ki Penc Qənc və çəy ğəzəlon və ğəsidəon divan be, 3 qılə kəlomi, əxloği və irfoni zəminəonədə vey diğğət kardəninin. De diğğət bə nizomi şıron, vinde bıdə ki əv de muxtəlifə ğıssəon sə-saman doe vositə, insoni rəftori xusiyəton de co insonon iyən fərdi jimon iyən ictima və kollektiv surəti illustrasiyaş kardə iyən təlim dodə.
Səmimi əməson, Nizomi bənə Hicri Ğəməri əsrədə ədəbi cərəyoni rəhbəron bə hisob varde karde bəznımon. Zıvoni cəhətədə, Nizomi şırədə ə çi ki co çiyonku vey muhimm və de diğğətine və çəy şıron erjin kardeşe, , şırədə vey çokə kəlməon vıjniye və kompozisiyaədə çəy fovğəlodə zumandəti be. Çəy şırədə kəlməon hədəfin və bə zıvoni strukturi zinət doey əsos, vıjniyə bıə.
Əmmo milləti miyonədə, Nizomi kəlomi pevlo bey və nufuzi illət, çəy kəlomi sodəti və səlis bey heste ki çəy mənzoməon xəlğ karde bois bıə. Nizomi bə məno xəlğ kardey və mislış nıbıə təfsiton bəyon kardey vey əhəmiyyət ədi ki ım xusiyətiro ıştə dınyo ətrofədə vey dəğiğə şəxs be.
Nizomi vəsfon vey təbii, sodə və hiss kardənine, əv muxtəlifə mıvzoon de vey diğğət və bəsirəti vəsf əki.
Bə dınyo be rohə çiyon şəxsiyət doe, çı Nizomi zıvon və hınə xusiyətonku qıləyni be, ki illustrasiyaədə çəy məhorəti nışo doydə. Nizomi ıştə şırədə deştə erjinə təxxəyol və təssəvuri vositə, bə be rohə onsoron jimon baxşıdə be.
Farsi zıvonədə və erjinə dastan votə kəson miyonədə bəpe Nizomi vırə vey barz hisob kəmon, bə vey təhğiğəkəyon əcumlə Doktor Həmidiyani nəzə əsos, " jəqo ki epikə dastan voteyədə Ferdosi vey məşhurə şəxs heste, Nizomi həm lirikə şıron baxşədə və farsi ədəb iyən zıvoni torixədə vey barzə nımoyəndə bə hisob omeydə."
Dınyoədə iyən Avropa və co kişvəronədə, Nizomi barədə, təhğiğ və tənğidon cəhətədə vey təhğiğon əncom bıə, hətto kali şəxson çəy əsəron bə co zıvonon tərcumə və ya tənğid kardışone. əcumlə çəvonku karde bəznımon bə (İnqilisiku Vilyam Conz), (Almaniyaku Helmot Riter və Vilhom Baxır),(İtaliyaku İtalo Pitzi), (Rusiyəku Boqni Edvardoviç Bertles) və Əbdulmonem Huseyn və vey co təhğiğəkəyon və mıtərcimon işorə kəmon.
Əzizə həmzıvonon, Nizomi məsnəvion de mıhtəvoədə farği bey vucudi, vey həmohənqə məcmuə hestin ki mınosibə surəti de yande və kənoədə ğəror qətəşone, har qılə məsnəvi de Xıdo və Xıdo Rəsul(s)-i sıtoyeşi və ım şıron votey illəti, bino bəbe və bəştə əsli və muhimmə hədəfi işorə kardəşe.
Məxzənol Əsrar, qıləy kitobe ki bə əxloği əsose və de moizəomizə dastanon vositə, bə insoni mehvəri əsose. Im məsnəvi təlim və irfoni zəminədəy və Nizomi ım əsərədə vey mırəkkəb və ğeyre mıstəğim sıxən votəşe. əmmo Məxzənol Əsrori bəpeşt, Nizomi metod və şivə əvəz bıə. Bə Xosro və Şirin, Leyli və Məcnon, haft Peykər və Eskəndər Nomə mənzoməon diyə kardey bəpeşt, oşko bəbe ki ım mənzoməon zıvon iyən mıhtəvo və stutuktor de Məxzənol Əsrori farğ kardedə. Və bəpe nəticə bıqətəmon ki Nizomi ğeyre mıstəğimə təlim çı mıstəğimə təlimiku bəpeye.
Nizomi ıştə umri ıştə urzoədə bıə dınyo royədə ğəro doşe və bə çəy xoto muvəffəğ bıə ıştə şıronədə vey çokə dınyoku obrazi bəştə əsəron handəkəson nışo bıdə. Əv ıştə əsəronədə dınyoku be ədoləti və niqəroni iyən sərqərdoni tey bey dumoədə be və həğiğətədə fəzilət və vijdani sərzəmini dumoədə be. Nizomi de har qılə ıştə mənzuməon vositə, bəştə hədəf yəni ıştə umid və urzoon vey nez be.
Xosə əməson bə ım bərnomə quş doe xoto şıməku təşəkkur kardəm, dəvət kardəm de tolışi Rədio bə ico bımandən və bə ımrujnə bərnoməon idomə quş bıdənən ki koy həmroon bə şımə xıdmət təğdim bəkan.
