Osmoniyə surəon-28

Osmoniyə surəon-28

Dəvardə proqramədə votemone ki,ğərəz tobə mıborəkə surə Kərimə-Ğıroni surəon həmməy de “Bismillahir-Rəhmanir-Rəhim”-i (De Əbaxş iyən Mehribonə  Xıdo nomi)bino bedə.fəğət “Tobə” surəy ki, çəy vədə həmonə cumlə oməni.bın bərnomədə əmə bə Tobə mıborəkə surə mevzuon işorə bəkardemon.

Mıfəssir iyən təfsirəvonon nəzəku “Tobə” mıborəkə surə de mısılmınon deşmınon bıə mışrikon ıştə əhd-peymonon darıştey səbəb,bə Xıdovəndi iyən çəy rəsuli çəvonku ıştə bezo beıy elon kardey boyis be və Xıdovəndi bə ın ğovmi nisbətədə bıə xışm iyən ğəzəbi nışon odydə.əve “Bismillahir-Rəhmanir-Rəhim” çın surə sıftədə oməni.

Tobə mıborəkə surə Hicri-Ğəməri nəvminə sori islomi əzizə peyğombəri(s) rehləti I sor bənav nozil be. mıfəssiron bo ın surə çandə qılə nomonışon zikr kardə ki,çəvon həmməysə məşhurə qılə “Bəroət” iyən “Tobə”-y.çın surə nom bəçəy xoto Bəroət noəşone ki,de Xıdovəndi çı əhd-peymon darıştə mışrikonku ıştə bezo bəey elon kardey bino bıey xotoe və həmçinin Tobə bəçəy xoto votəşone ki,bın surədə çandə kərə çı təbə sıxan votə bıə.

Çun ım surə Ərəbi ləpəkədə islomi din rujbəruj ozavziyə zəmonədə iyən çı mışrikon oxonə mığoviməti darıştey ərəfədə nozil be,çın surə məzmun ziyodə əhəmiyyət kəsb kardedə.çın mevzuon veyə ğısmət çı mışrikon barədə,de əvon rabitə bırniye iyən mısılmınon de əvon bastə mığoviləon rioyət nıkardey  həxədəy. bə islomi rujbəruj inkişofi xoto,kali mışrikon bə mısılmınon səfon umuj qıniyedəbin,ıştə çehrə əvəz kardedəbin və bə islomi zərbə jıey xoto,qıləy fırsəti dumo bin.çın surə çandə qılə ayəon çı mınofiğon iyən çəvon əməlonku bə mısılmınon çəşnavi doydə və bın surədə həmçinin bə cihod nışə şəxson mızəmmət kardedə,həmçinin bə mısılmınon  səfi vəhdəti işorə kardedə və mıslmınon bə cihodi nışə kəson sə-sıxan kardedə.həmçinin bənə zəkoti iyən mol-devləti cəm kardey bəshon həm bın surədə omə.

Hicri-Ğəməri həştminə sori Məkkə de mısılmınon dasti fəth bıey bədiqə,islomi əziz-qıramiyə peyğombər(s) umumi aministiyə iyən əfvi fərmonış imzo karde.bə ın əmri əsos,Məkkə mışrikon ijən bəştə bın şəhrədə bıə jimoni dəvom doydəbin iyən ıştə dini mərosimon dəvordıneydəbin.hətto çəvonku kali qılə lut iyən uryon Kəbə ətrofi təvof kardedəbin.çı mışrikon ın botıl iyən xorafiyə hərəkəton bo mısılmınon tov vardənin nıbe.əvon çı qıləy ilahi fərmoni intizorədə bin ta inki,”Tobə” mıborəkə surə iminə ayəon Mədinədə nozil be və peyğombər(s) bə Əli(ə)-i əmrış karde ki,bışo çı Xıdovəmndi ım peyam iyən mesaji bo Məkkə camaati ğirotəko.

“(In ayəon, co bıey elan kardey)Çı Xıdo iyən çəy peyğombəri tərəfo bə deəvon sazişon dəbastə mışrikon nisbətədə qıləy nifrəte(bə diyəro bıeye). Çən,(ha mışrikon ha!)şımə zəmini dimisə ço manq mohləton heste ki,(ozodə şikilədə) bıqardənən və bızınən ki,şımə Xıdo məğlub kardey nibəzniyon(və çı Xıdo əzobiku fərolkənən)və(bızınən)ki,Xıdovənd kofiron xarəkəy.

(Və ın ayəon qıləy elane)Çı Xıdo iyən çəy peyğombəri(bə məxloği)Həcci-Əkbəri ruji(Ğıbon iyən Ərəfə ruji) ki,Xıdo iyən çəy rəsul çı mışrikonku bə diyəroe(bezoe). ehanə(de ın holi ) tovbə bıkoyn(ıştə şırk və kufri dast bıkəşiyon) (ın)boşımə vey çoke.və əgər dim bıqordıniyon,çən,bızınən ki,(şımə dasto hiççi nibome)hiç faxti Xıdo ociz kardey nibəzniyon və bə kofiron de qıləy dardinə əzobi bəşorət bıdə”.

Iminə ayədə elon kardedə ki,çı mışrikon de mısılmınon bıə harcurnə əhd-peymon iyən saziş ləğv be və votedə ki,çı Xıdovəndi iyən çəy Rəsuli(s)  deəvon saziş baastə mışrikonku ıştə bəroət iyən bezo bıey elon kardeye.peşo bəvon ço manq mehlət doydə ki,bın mıddətədə ozodonə şikilədə bə kon vırə dılışon heste bışon.əmmo ın mıddət orəxey bədiqə,həni vəzyət əvəz bəbe və fərğ bəkay.

Iyo qıləy sıvol bə əməl omeydə ki, çokonə Kərimə-Ğıron bə mısılmınon əmr kardedə ki,de mışrikon bastə sazişi itərəfinə formədə ləğvkon.çoko ki,çın surə 7 iyən 8-ə ayəonədə işorə bıə,çın mığovilə ləğv bıey səbəbış bıə.oşkoə dəlilon mevcud bıə ki,mışrikon çı mınosibə fırsət iyən şəariyiti dumo bıən ta bə mısılmınon zərbə varidkon.həlbəttə,məntığ həm təsdığ kardedə ki,deşmın bo sazişi darıştero hərəkət kardeyədə,əmə ğafil bəmandəmon və de deşmıni dim bə dim omeyro hozzı bımandəmon.dini islom çanədə ki,tərəf mığobil bəştə əhd-peymoni rioyət kardedə,bə əhd-peymoni sadığ mandey ziyodə təkid kardedə.

Ha holədə islomi camiyə miyono çı şırk iyən bıtpərəstəti əmandəyon təmiz kardey,qıləy həyoti iyən lozımə məsələ be.çın eloniyyə sadir bıey bədiqə,Xıdovəndi bə mışrikon ço manq fırsətış doe ta əvon çok-çoki fikkon.əvon bəbe bın mıddətədə ıştə vəzifə bızınon.əvon ya bəbe islomi ğəbulkon və ya  çı Məkkəku xaric bıbon və ya bo canqiro hozzı bımandon.

Muhimmə nuktə ıme ki,de mışrikon ıştə əhd-peymoni ləğv kardey,ğəfləti nıbe.bəlkəm,bəvon ço manq mohlət doey bıə iyən Ğıbonə idi ruji Kəbə kə kəno ın mevzu bəçəvon quşi bırəso.ehanə bə əxloği usulon rioyət kardey bıənəbe,həni bəvon mohlət doey nıəbi ta əvon bışon canqi təchizoton hozzıkon.bəlkəm,çın sazişi ləğv bıey bədiqə,mısılmınon rəyrə bəvon həmlə əkəyn və çəvon rəğ-rişə bırniye əbi.Xıdovənd de ın ko çəvon qırd bəhonəon roş qəte.odəmi dığğəti cəlbəkə çi ıme ki,bın mohlət doə zəmonədə ziyodə mışrikon de islomi təlimon mutaliyə kardey,bə islomi tərəf dim qəteşone və mısılmon  bin.