Osmoniyə surəon-29

Osmoniyə surəon-29

De mışrikon bastə bıə sazişi darıştey ğəflətən nıbe və bəvon ço manq mohlət doey be və bın ço manqi ziyodə mışrikon de islomi təlimon mutaliyə kardey çın osmoniyə dini həxədə bıeyışon ğəbul karde və bə ın dini tərəf dimışon qəte.” De əvon sazışon bastə iyən ıştə deşmə bıə əhd-peymonədə noğisəti nıkardə mışrikon istisnan. çən,şımə de əvon bıə sazişi mıddəti tosə çəy oxnə faxti oqətənən(bəfodor bıbənən) ki,həyğətən,Xıdovənd əhle-təğvaş piyedə” .Tobə-4.

“Mışrikon bəştə kufri oşkoə şoydəti kardə holədə Xıdo məçiton təmir kardey həxışon ni.çəvon koon(bəçəvon beimonətiro) puç bıə iyən əvon əbədi otəşədə bəmandeyn”. Ayə-17.

De mışrikon bastə bıə əhd-peymoni  ləğvi bədiqə,bəziyon bın bovədə bin ki,çı mışrikon iyən çəvon mol-əmvolonku bo məçiton ovdonə  kardero,oko doey bıbu.çəvon etığodışon hestebe ki, bəbe ın dıjdə qrupi ıştəku mətojnəmon.zira çəvon Həcci mərosimədə iştirok kardey,har cəhəto bə obodi boyis bəbe və deçəvon maliyyə koməqon Məscidul-Hərami binaon obod kardey bəbe. əmmo Xıdovənd  de mışrikon vositə Məscidul-Hərami rovnəğ doey iyən obod kardeyış ğəbulış nıkarde və bə yod dənoşe ki,çəvon bo Məscidul-Hərami obod kardeyro bıə cəhdon iyən Kəbə ətorəfədə cəm bıey hiç qıləy erj iyən etiborış ni.Xıdovənde-Aləm pok iyən munəzzəhe və çəy kə həm bəpe pok və pokizə bıbu.çən,çı məçiti yolon iyən xoddamon həm bəbe çı pok iyən təmizə insononku bıbon və notəmizə daston bəpe çı Xıdo kə iyən məçitonku bırniye bıbu.

İslomi prizmaku salehə əməl,çı imoni do pokə miyvəy.əməl çı odəmi əğayid iyən niyyətiku qıləy şuay iyən çəy şikil və ranqi bəştə peqəteydə.çı nopokə niyyətonku hiçvaxti foydəninə məhsul bə səmər nibərəse.məçiton iyən mığəddəsə mərkəzon,həm bə zəmon bə insoni tərbiyə doə aliyə sinifon təbdil bəbe ki,çəvon pokə muhafizonışon bıbu.ə  kəson ki,bə Xıdo iyən bə ğıyoməti ruji imonışon heste,nımoji bərpo kardedən,zəkot doydən iyən ğərəz Xıdo hiçkiku tarsışon ni.

Tobə mıborəkə surə 36-ə ayədə omə:”Həyğətən,Xıdo palu manqon Xıdovəndi (ofəyəmoni) kitobədə ostmon iyən zəmini ofəyə rujiku donzə qılə manqe ki,çəyku çoqlə(bo canq kardeyo) hərome.ın qıləy sabit iyən ğoymə ayine.çən,bın manqono de canq iyən xunrukardey bəştə sıtəm məkənən və çoko əvon deşmə canq kardedən,ivrədə de mışrikon canqkənən iyən bızınən ki, Xıdovənd de mıttəğiyone”.

Manq çı ovşumi komilə surətədə çı zəmini kurə qırdo qardeyku iborəte ki,ım həm ha sori ərzədə 12 kərə tikror bedə.ım qıləy təbiyi iyən əvəz nıbə təğvime ki,bə insonon jimoni qıləy nəzm baxşedə və çəvon tarıxi muhasibəon de dığğəti tənzim kardedə.islomədə həromə manqon sabit iyən mıəyyəne ki,çəy se qılə manq yəni Zilğə`ədə,Zilhiccə iyən Məhərrəm,dumo yənde omeydən,əmmo Rəcəbə manq co.

Islom de ın manqon elon kardey,həyğətədə qıləy hədəfinə otəşbasti elon kardedə.bın çoqılə manqədə canqi təhrim bıey iyən həroməti,hoziyəton iyən dırozə canqon bə oxo rosney iyən bə sulh və aşişəti tərəf dəvət kardey xotoye.zira sori dırozi ço maqni ərzədə çı şımşi çəğğı-çuxon iyən ğulləon sədoon okuşo iyən bo təfəkkur iyən fik-fam kardero qıləy fırsət bə əməl boy,çı mıhoribə bə ox rəsey ehtimol ziyod bəbe.həlbəttə,havaxti ki,deşmıni çın ğanuniku suyi-istifodə kardeyış bıpyo və bə həromə manqon ehtırom nıno,bə mısılmınon de əvon mıborizə bardero icozə doey bıə.

Huneyni sərzəmin çı Tayifi şəhri nezədəy iyən de”Huneyni ğəzvə” məşhur qıləy canq əyo vağe bıə.Tayifi əhali məxsusən dıqlə Həvazn iyən Səğif nominə məşhurə ğəbilə Məkkə fəthiku iyən çı islomi de surəti bıə inkişofiku bə tars dəşin.əvon ıştən-boştə voteşone ki,Muhəmmədi deəmə canq kardey bənav,əmə bənav bəvə dəşəmon və deəy canqkəmon.əve ıştə ziyodə mığdorədə bıə canqavəronışon peqəte və bə Məkkə tərəfə hərəkətışon karde.de ın xəbə məsey, Peyğombəre-Əkrəm(s)-i əmrış karde ki,islomi ləşkər bə Tayifi tərəf hərəkətko.təğribən donzə həzo nəfər canqavər de ə həzrəti bə ico bə Tayifi tərəf dim qəteşone.çı islomi ləşkəri mığdori ziyod bıey boyis be ki,çın ləşkəriku i dastə bə məğrurəti dıço bin.

Sıbi vaxti peyğombər(s) bəştə əshobi əmrış karde ki,bə Huneyni sərzəmini tərəf etaton.bın zəmon ğəflətən Həvazni ləşkəri har tərəfiku bə mısılmınon səmt tiy ğandeşone.çoko ki, mısılmınon de Tayifi ləşkəri tərəfiku de jıqo tiy-barani dim bə dim omin,ğərəz qıləy kamə hissə həmməvoy fərol kardeşone vitin.de ın tərtibi çı məğlubiyyəti nışonə bəvonədə oşko be.əmmo Əli(ə) de qıləy kamə ləşkəri çı deşmıni mığobilədə mandin və de canq kardey məşğul bin. peyğombəri(s) amu Əbbos iyən co çandə nəfər əshob çə həzrəti ətrofədə mandəbin.Əbbos de qıləy barzə vanqi peyğombər(s)-iku tələbış karde ki,bə həmonə vırə nezədə bıə təpə dəvito və mısılmınon bə canqi meydon dəvətko.çoko ki,islomi sərbozon çı Əbbosi sədoşon məse və bə Huneyni də tərəf etatin və har tərəfiku bə deşmıni ləşkəri hucum kardeşone.joqo ki,çı deşmıni ləşkəriku təğribən sa xonəxo kıştey be iyən əmandəni həm vırto-volo be.jıləvoni mısılmınon bə qıləy muhim iyən stratejikə səbarzəti dast pəydu kardeşone.canqi bəpeştə Tayifi məxloği nımoyəndəon çı peyğombər(s)-i palu omin iyən isdlomışon ğəbul karde və peyğombər(s)-i həm bəvonış veyə mıəhəbbətış nışon doe.