Osmoniyə surəon-36

Osmoniyə surəon-36

Hudi mıborəkə surə Kərimə-Ğıroni yonzəminə surəy.bə mıfəssır iyən təfsirəvonon nəzə əsos,Hudi mıborəkə surə təmom ayəon Məkkədə nozil bıə.Hudi mıborəkə surə Əbu Talıb(ə) iyən həzrəte Xədicə(ə)-i bəfoti bəpeştə iyən peyğombər(s)-i Məkkədə bıə huzuri oxonə soronədə nozil be.həmonə yavə şərayitədə çı islomi deşmınon bə mısılmınon  bıə fişor iyən təzyiğ bəştə pik həddi rəsəbe.

Çın surə umdə ayəon çı navkonə peyğombəron məxsusən çı həzrəte Nuh(ə)-i sərquzəşti bəyon kardedə ki,oxoyədə əvon bəştə deşmınon ğalib omin.harçənd peyğombəron hejo de mışrikon inodkorəti iyən kəcbəsəti dim bə dim omən,əmmo ıştə qətə royku məyus bıənin iyən ıştə royku oqardənin.

Hudi mıborəkə surə bənə co Məkki surəon islomi maarifi usul iyən prinsipon məxsusən de şırk iyən bıtpərəstəti mıborizə və mardey bəpeştə bıə dınyo dığğət kardey həxədə bəhson şərh və izoh bedəbe.çın surə ayəon miyono çı muminon istiğamət iyən poydorəti lozım bıey zəminədə oşkoə əmron mışohidə bedə və ın məsələ təkid  kardedə ki,mısılmınon bəbe hiçvaxti bə deşmınon nəfəri ziyodəti iyən bəçəvon şiddətinə hucumu xoto,canqi meydoni tərk nıkon.

In surə nom Hud noey bıə.zira çı Hud(ə)-i jimoni daston çın surə 50-60-ə ayəonədə mıfəssəl iyən ğəşənqə surətədə bəyon bıə.

Hudi mıborəkə surə 6-ə ayədə bə Xıdovəndi razığ bıey iyən əhotəninə elmi işorə kardedə və hamyedə:

 وَمَا مِن دَآبَّةٍ فِي الأَرْضِ إِلاَّ عَلَى اللّهِ رِزْقُهَا وَيَعْلَمُ مُسْتَقَرَّهَا وَمُسْتَوْدَعَهَا كُلٌّ فِي كِتَابٍ مُّبِينٍ (6) 

“Çı zəmini dimisə jəqo qıləy coninə (hərəkət kardə) məxloğ ni ki,Xıdovənd çəvon ruzi nıdəy.(çəvon ruzi bə Xıdovəndi ohdəy) və çəvon daimiyə ğərorqo iyən mıvəğğətiyə vırəon zıneydə.(ımon)həmmə ruşinə kitobədə ğeyd bıə”.

Xıdovənde-Xalığ dınyo har noxtədə bıə çı həmmə coninə məxloği rızğo-ruzi əto kardedə.Xıdovəndi həm əvonış ofəyə və həmən bəvon ruzi doydə iyən çəvon baği mandey səbəbon iyən zəminə hozzı kardedə.qırd coninə məxloğ  ısət çı dıjd bıbu ya hırd,bə ialhi ım ğanuni şomil bedən.Xıdovənde-Aləm çı həmmə mevcudaton ehtiyoc bıə çiyonış ısət çı ov,xorək,oksijen,nur,qami və sayirə,hozzış kardə.çımonsə əlovə,çın nemətonku bəhrə bardey royış həm bəştə bandəonış nışon doə.qıləy inə luz-ləvə toykiyə vırədə ğərolış doə hırdən bıbu ya zəmini nığılə vırədə,bandi bılındə vırədə iyən dıyo bınədə jiyə mıxtəlifə həşoraton bıbu,ımon hiçvaxti ilahi elmiku məxfi nin iyən Xıdovənd çəvon həmməy ruzi əto kardedə.həlbəttə,ilahi rızğo-ruzi rosney,de insoni kardə cəhd iyən təloşon hiç ziddiyətış ni.zira adətən,zəhmət nıkəşə holədə həlolə ruzi bə dast vardey ğeyri mumkine.....

Çoko ki,ərz kardemone Hudi mıborəkə surədə ənbiya iyən peyğombəron tarıxiku cəlbəkə nuktəon zikr bıə.sıftədə ilahi yolə pəyğombəronku qıləyni yəni Nuh(ə)-iku bino kardedə iyən 26-ə ayədə çə həzrəti sərquzəşti muhimmə fəslonku şərh kardedə.beşək,Nuh(ə)-i daston iyən çə həzrəti de sıtəmkor iyən zolımə insonon dayimiyə mıborizə və Nuh(ə)-i ğovmi hovlnokə ağıbət,çı bəşəri tarıxi hissəon vey ibrətamizə ləzəonkuye ki,çəy har qıləy vərəğədə qıləy ibrət mevcude.

أَن لاَّ تَعْبُدُواْ إِلاَّ اللّهَ إِنِّيَ أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ أَلِيمٍ (26) 

(Çımı dəvət ıme)Ki, ğərəz Xıdo pərəstış məkənən ki,həyğətən,mı bo şımə çı dardinə ruji əzobiku tarseydəm.

Nuh(ə)-i zəmonədə həmmə vırə fəsod iyən xərobkorətiyon eqətəşbe.millət tohid iyən sosyal ədolətiku bə diyəro mandəbin və bıtpərəstəti tərəf dim qətəşon be.haruz çı məxloği miyono təbəğə cəhəto fosilə ziyod bedəbe və camiyə zumandə fərdon çı zəyifə şəxson həx-huğuğon ıştə lınqi jiyədə noydəbin.bın zəmon Xıdovənde-Aləm Nuh(ə)-ış məbus karde və əvış de kitob iyən şəryəti bəçəvon tərəf vığandeşe.

Əmmo həmonə ğovm çı həzrəte Nuh(ə)-i mığobilədə mandin iyən bəy voteşone ki,tı həm bənə əmə qıləy bəşəriş və bətı pemandə şəxson i dastə sodəlovh iyən ıştə roy gin kardə kəsonin.çən,əmə ıştı vucudədə hiç qıləy fəziləti mışohidə kardedənimon iyən əmə tıni duyəvıj zıneydəmon.Nuh(ə) bəvon çəşnavi doydəbe iyən deçəvon hidoyəti koy məşğul be.bın ayəonədə tars iyən çəşnavi doey məsələ bəçəy xotoye ki,çanədə ki,inson xətər iyən təhlukə hiss nıko, hərəkət nibəkay.bə həmınə dəlili xoto,çı ənbiya çəşnavi iyən xəbərdorətiyon bənə taziyonə insoni oğo kardedə və insoni con iyən rufi çı zəlolətiku xaric kardedə ta hidoyəti ğəbul kardənin bıə şəxson əvəz bıbon.əmmo zər iyən zu soybon ki,qırd çiyon maddiyati aləmədə məhdud kardedən,hozzı nin ilahi peyğombəron dəvəti ğəbulkon.