De beynəl-xəlğ inə zıvoni mınosibəti

De beynəl-xəlğ inə zıvoni mınosibəti

Xosə həmzıvonon səlom, şımə ruj bə xəyr bıbu.

Əzizon ımruj Fevralə manqi 21 minnə ruj iyən "inə zıvon"-i beynəl xalğə ruj ğeyd bıə, bə çəy xoto ımrujnə bərnomə həminə mıvzo barədəy.

Əmə vaxti bə dınyo omimon, həmonə ləzədə, iminnə sədo ki məsemone, çəmə oroməti bıə inə şinə sədo be. İminnə kəlməon ki məsemone de həmonə zıvoni be ki çəmə inə dəy sıhbət kardəşe. Həğiğətədə zıvon, insonon miyonoədə, qıləy rabitə əbzore ki çəvon jimoniku co nıbıə və əktivə amil bə hisob omeydə.

Imruj və ım bəromədə pidəmone ım mıvzo barədə bə şımə xıdmət məlumat bıdəmon, dəvət kardəm dəmə bə ico bımandən.

Əzizə duston, əmə de zıvoni vositə, fik iyən çəmə hisson bəyon kardedəmon. muxtəlifə zıvonon miyonədə, həmonə zıvon ki insoni iminnə zıvone vey muhimme, boçi ki ə zıvon ıştə dılədə fik, adət, tarix iyən mədəniyəti məxfiş kardə. Im dınyo de həminə muxtəlifə mədəniyəton iyən zıvonone ki vey ğəşənqe.

Əmmo şımə inə zıvon çiç heste? Tırki, Kırdi, Urdu, inqeltərə, Bənqali? Şımə zıvon harçi ki bıbu, bəpe bıznən şımə, dılədə mədəniyət, tarix və ədəbiyotiku, yolə xəzinə soybin ki şımə və  şımə dınyo miyono rabitədə qıləy parde.

Vey kişvəron i ya çand qılə rəsmi zıvonışone və çəy kənoədə əlovə bəştə kişvəri rəsmi zıvoni deşət inə zıvon həm sıhbət kardedən və həminə məsələ bois bəbe ki vaxti bə rəsmi zıvoni sıhbət kardedən, qıləy xususi ləhcəşon bıbu.

İronədə rəsmiyə zıvon, Farsiye, əmmo bəpe bıznəmon ki İroni millət əlovə bə Farsi zıvon, bə 69 qılə co zıvon iyən ləhcə həm sıhbət kardedən. Həğiğətədə İroni ğovmon əlovə bə Farsi zıvon, deştə iminnə zıvoni həm sıhbət kardedən yəni həmonə zıvon ki ıştə jimoni əvvəlnə soronədə dəy prosniyə bıən, bənə Qiləki, Kırdi, Tırki, Lori, Ərəbi və muxtəlifə ləhcəon bənə Yəzdi, İsfəhoni və co ləhcəon.

Əzizə əməson, Dəvardə soronədə vey səyo cəhd bıə ki muxtəlifə kişvəronədə xususi İronədə bə inə zıvon diğğət bıbu, və məktəbxonə və təlim baxşədə, inə zıvon təlim doə bıbu.

Əmmo əzizon, boçi ımruj dınyoədə inə zıvoni ruji ğeyd bıə?

Çəy macəra ıme ki Miladi 1952 minnə sorədə, Dəkkə şəhrədə ki ımruj şı Banqeladeşi poytəxte, çəy muxtəlifə universitionədə, tələbəon Urdu zıvoni kənoədə, bo Bənqali zıvoni bənə Pakistoni 2 minnə zıvoni rəsmi zıneyro, aksiya bərpo kardedə bin. Im aksiyaədə Banqeladeşi 4 qılə cıvon kıştə bıən. Çand sor ım macəra bəpeş, Yunesko səmtiku ım ruj bənə inə zıvoni ruj vıjniyə bıə.

Miladi 2022 minnə sorədə və dınyoədə inə zıvoni ruj de "bo çand zıvoni umuteyro texnoloqiyaku istifodə kardey, fırsəton və behranon" şuari nom noə bıə. İyən dınyoədə ım barədə vey muxtəlifə icloson virtual surəti bərpo bıə.

Bəpe işorə kəmon ki texnoloqiya, zərfiyətış heste ki bə ımrujnə təlim və prosniye behranon diğğət ko. Çand zıvonə təlimon ki bə inə zıvoni əsos bəbe, karde bəzne təlimonədə muhimmə amilon bıbu.

Bə Korona virusi pandemiya xoto,iyən məktəbxonəon tətil bey zəmonədə, dınyo vey kişvəron de texnoloqiya vositə, zıvoni təlim baxşi barədə vey lozimə təlimon vindəşone. Həğiğətədə həminə soronədə və bə inə zıvoni ımsornə şuri əsos, bəpe vey səyocəhd bıbu ki bo inə zıvoni umuteyro, texnoloqiyaku istifodə kardey fırsəton və behranon zıney bıbun. Boçi ki həmişə diyəro əbzaron, bərnoməon və təlimon karde zınəşon ni, zıvoni curbəcurəti nışo bıdən.

Bə zıvonşınosi elmi əsos, hiç qılə zıvon co qıləku bəpe ni, iyən həmçınin zıvonon təlimədə, hiç zıvon co qıləku vey saxt ni, bəlkəm bə zıvonon farğon və şəbahəton əsos, umutey royədə farğışone.

Mehribonon, Dınyoədə har qılə zıvon bəştə strukturi xusiyəton əsos, vey erjinin.

Co qılə zıvonon umutey royədə, bəpe bə ım nuktə diğğət bıbu ki anədə i qılə zıvoni ləhcə, qramatik, sturuktur və məno bə çəmə inə zıvon nez bıbu, çəy umutey bəməro vey sodə və rohəte.

Zıvon bənə qıləy coninə məxloğe ki jimoni muxtəlifə royədə, muxtəlifə şəroyet və vəziyəti təcrubə kardedə, bazi vaxt şo və əktivəti pikədəy və bazi vaxt ictimaiyəti siyasi ya ictimai şəroyeti jintonədə əvəz ya eroziyə bəbe. Bəpe bo zıvonon və ləhcəon muhafizə kardeyo vey səyo cəhd bıkəmon, əcumlə ım ki bə inə sıxənon ehtırom noe iyən mınosibə zıvoni strukturonədə çəvonku istifodə kardey, xarıci luğəton varid bey vəy qəte və həminə barədə bərobərəti əncom bıbu.

Həğiğətədə dınyo zıvonon icod beyədə, yəni ava və sədoku tosə bə komilə zıvoni əvəz bey prosseədə vey dırozə roy heste, və har zıvon deştə erjinə xəzinə bə ico, bəşəriyəti tarixi icod kardedə.

Əmə həmmə bənə inə zıvoni irs bardə kəson, bəpe səyo cəhd bıkəmon ta həmonə zıvon ki çəmə şəxsiyəti huviyyəti icodış kardə, muhafizə kəmon, və əy bə vəoməy nəslon ovoştonəmon ta ım zəncirə məhv nıbu və çəmə hırdənon qıləy zəminədə jimon bıkon ki muxtəlifə mədəniyət və zıvoni bə ico soybe. Və həminə cəhətədə muhimmə məsələonku qıləyni ıme ki bəpe dədə və inə deştə hırdənon de inə zıvoni sıhbət kon, ta hırdənon ıştə jimoni mohitədə sərqərdon nıbun.

Im qıləy yolə həğiğəte ki əqə inə zıvon məhv bıbu, bəşəri silivizisiya və mədəniyət vey fəğır bəbe. əqə co zıvonon məhv bıbun və fəğət çand qılə məhdudə zıvon əcumlə İnqiltətə və Fransə ya Çini baği bımandon, çəmə dınyo har cəhətiku vey fəğır bəbe.

Əzizon bə ım bərnomə quş doe xoto şıməku təşəkkur kardedəm, şıməni dəvət kardəm de Tolışi Rədio co bərnoməon həm bəico bımandən.