Xısusi Umumdınyo Rabitə Ruj

Xısusi Umumdınyo Rabitə Ruj

Mehribonə əməson səlom, umidımone şımə hol-əhvol çok bıbu.        xosə Tolışon, İmruj Mayə manqi 17 minnə ruje ki Miladi 2005 minnə sorədə İ Bıə Milləton Təşkilati səmtiku, beynəl xalğə “informasiya telekommunikasiya iyən texnoloqiya” nomo bıə ruj ğeyd bıə. bə həminə mınosibəti xoto, ımruj qıləy məxsusə bərnomə bə şımə xıdmət təğdim bəkamon ki şıməni dəvət kardəm dəmə bə ico bımandən.  

Bəle əzizon, Miladi 1865 minnə sori Mayə manqi 17 minnə rujədə, Parisədə “beynəl xalğə teleqafə ittifoğ” icod bıə, həmonə zəmoniku tosə bə ısət, ım ittifoğ əvəz bey holədəy, iyən Miladi 1906 minnə sori Oktiyabrə manqi 30 minnə rujədə və “beynəl xalğə teleqafə ittifoğ”ədə ğəror bıə ki “beynəl xalğə teleqaf iyən Rədio ittifoğ” həm icod bıbu. çand sor bəpeşt, yəni Miladi 1932 minnə sori Dekabrə manqi 9 minnə rujədə, iyən de “Madrid təvafuğnomə” vositə, həmonə 2 qılə ittifoği nom bə “beynəl xalğə telekommunikasiya ittifoği” əvəz bıə. Miladi 2005 minnə sorədə, beynəl xalğə iclosədə ki Tunis kişvərədə de “informasiya ictima” unvani bərpo bıə, İ Bıə Milləton Təşkilat qıləy ğətnomə ğolibədə elanış kardə ki har sor və Mayə manqi 17 minnə ruj bənə beynəl xalğə “informasiya telekommunikasiya iyən texnoloqiya” nomo bıə ruji ğeyd bıbu. har sor telekommunikasiya beynəl xalğə ruj, de texnoloqiyaon koməki vositə bə aqahətion əlovə kardey hədəfi bərpo bəbe, iyən həminə rujədə iğtisod iyən ictima bə inkişof rəseyro, rabitəon və informasiya texnoloqiya muxtəlifə məziyətonku istifodə kardey, vey çokə fırsət bə hisob omeydə.

Əzizə əməson, insoni jimoni əvvəliku tosə bə ısət, bəşəriyətiro, rabitəon bənə vey muhimmə mıvzoonku qıləyni bə hisob omeydə be. dəvardə zəmononədə, insonon dim bə dim ya de təbil vositə deyande rabitə bərğəror əkin. Və həmonə zəmononədə, insonon fik əkardin ki dınyo məhdude iyən jıqo qədə quruponku şomile. əmmo vaxti əlifbo kəşf bıə, rabitədə fasiləon həm kam be. çand sor çəyku bəpeşt, de Qotenberqi vositə, çap sənaye icod iyən mətbuat bino be, bə çəy xoto xəbə nıvıştəon həm əlovə peydo kardeşe, əmmo Miladi 1876 minnə sorədə, rabitəonədə, de Əleksander Qrahambel və Amerkəvıjə Tomas Vatoson vositə, bə Telefoni soxte və kəşf bey xoto,  vey yolə təhəvolatoni icod bıə. çımiku bəpeşt, iyən 19 minnə əsrədə, Rədio, peşo kino iyən Televeziya kəşf bin. bəle əzizon 2 minnə yolə mıhoribə bəpeşt, televeziya bənə umumiyə mediya əvəz be, ım əbzor ki karde zınəş be həmzəman surəti bo çand milyon nəfəriro, eyn mesajon nışo bıdə, moxatəbon bə yande şəbih bey bois be, ki vay zəmonon de dıvləton tərəfiku idorə bıdə be. 

Əmmo bə insonon jimoni, kompyuter iyən interneti varid bey həmzəman, bəşər jimonədə vey yolə təhəvolaton icod be iyən tojə və əzəmətinə inğilobon bənə “informasiya inğilob” təşkil bıə. dəvardə soronədə, bə kampyuter əbzaron pevlo bey xoto, aqahəti nizomədə həm vey muhimmə təhəvolaton icod be. ə çi ki vey rə bə ım şəbəkəon zumandəti iyən ləyoğəti əlovəş kardə, kommunikasiya rabitəon zumandəti be ki informasiyaon nəvemoni, qırdə kardey, i kardey, analiz iyən ovoştoniyero, kampyuteron bənə əbzori əvəzış kardə.

Imruj har kişvəri, çı milli bə inkişof rəsey miğdor, de rabitəon bə inkişof rəse meyori ğeymət doə bəbe. Boçi ki vey kişvəronədə, kədə koon, bankiyə fəaliyəton, mıbodilə, bileti rezerv kardey, və co eyni fəaliyəton de virtual rabitə iyən informasiya şəbəkəon vositə əncom bəbe. əmmo ım tojə əbzor, bə insoni jimon vey mənfi və mısbətə təsiri noəşe.

Dınyoədə, Qırd rabitəon əbzoron vey muhimmə mısbətə əsəronku qılyəni, muxtəlifə ğovmon və milləton miyono mədəni, ictimai, iğtisodi iyən elmi mıbodiləon iyən rabitəon əlovə kardey və coğrafiya fasiləon məhv kardey ijən bə beynəl xalğiyə vəhdət və həmkari komək kardeye.

Dınyoədə sulh icod kardey, əmniyyəti stabiləti, milliyə siyasəton bə inkişof rosniye, ictimai həmkarion səthi əlovə kardey iyən dınyoədə de mınosibə hələkə royon vositə, bıhranon həl kardey, çı rabitə əbzoron co məziyyətonin. Imruj dınyo, Kovid-19 bıhronədə, rabitəon iyən informasiya mıbodilə əhəmiyyəti, vey çok təcrubəş kardə.

Korona bıhroni mıddətədə və ım noxəşi mığubilədə, informasiya ictima bənə mudafiə əsliyə xəttonku qıləyni be. jəqo ki korona virusi pandemiya mıddətədə, de texnoloqiya vositə, deyande rabitə bərğəror kardey vey barz və muhim nışo doə bıə.

Əmmo jıqonə rabitəon mənfiyə təsironku qıləyni ictimai qurupon co kardey iyən milliyə vəhdəti cərəyoni dəqardıniyeye. Məsələn dəvardə soronədə, Afriqa iyən asiyədə, vey ğovmi iyən məntəğəiyə nooromətion və ğiyomon, həminə məsələ barədə nımunəonin.

Əmmo ğasbu, tojə əsri rabitəon mənfiyə əsəronku co qıləyni, dim bə dimə rabitəon kam bey bıbu. Həğiğətədə əmə ğuş doe zumandəti dastiku doey holədə hestimon. Həm çəmə har rujnə rabitəon cərəyonədə və həm çəmə mədəni jimoni vey muhimmə mıvzoon barədə bəhs kardey zəmonədə. Qıləy holədə ki insoni rabitəonədə quş doey vey lozime. əmə fəğət de quş doe vositə karde bəznemon de co kəson rabitə bərğəror kəmon. Peşo əqə ğuş doey nıbu, rabitə həm bərğəror nibəbe.

De diğğət bə ım məsələ, “informasiya telekommunikasiya iyən texnoloqiya” beynəl xalğə ruji ımsornə şuar, “ dıliku quş doey” intixob bıə. ta çəmə yodədə bıbu ki de virtual rabitəon iyən kampyuteri vositə, həğiğiyə hisson bə yande ovoştoniye nibəbe.

Mehribonon bə ım bərnomə quş doe xoto şıməku təşəkkur kardəm, lotfən de co bərnoməon dəmə bə ico bımnadən.