İran'da ekonomik gelişmeler
İslam İnkılabı Rehberi Ayetullah Hamanei geçen hafta İmam Humeyni'nin -ks- rihletinin 27. Yıldönümü dolaysıyla türbesinde düzenlenen etkinlikte yaptığı konuşmada İslamî İran’ın süper güçlerin kontrolünden çıktığını ve şimdi İslamî nizamın milletlere ilham kaynağı olmaya başladığını belirterek bu alanda bazı önemli bileşenlere işaret etti.
Ayetullah Hamanei, İran’da İslam inkılabı üzerinden 37 yıl geçtiği bir sırada bugün İran milletinin şartları daha iyileştiğini ve ödenen bedeller daha hafiflediğini kaydetti.
İslam İnkılabı Rehberi Ayetullah Hamanei konuşmasının devamında Amerikalı yetkililerin İran’a yaptırım dayatmakla aslında İran ekonomisini felce uğratma peşinde olduklarını, şimdi de nükleer müzakereler sonuca ulaştığı bir sırada İran ekonomisini başını Amerika’nın çektiği küresel ekonominin sindirim sisteminde sindirmeye çalıştıklarını kaydetti.
Ayetullah Hamanei direniş ekonomisi, iktisadi bağımsızlığa kavuşmanın tek yolu olduğunu belirterek, hükümetin kendisine sunduğu raporda direniş ekonomisi eylem ve amel olarak adlandırdığı yılda hükümet de bazı girişimlerde bulunduğu belirtildiğini, bu durum aynı tempo ile devam edecek olursa halk da kesinlikle sonucunu göreceklerini ifade etti. Ayetullah Hamanei her türlü büyük kararda veya başka ülkelerle iktisadi anlaşmalarda en başta direniş ekonomisi gözetilmesi gerektiğini vurguladı.
İslam İnkılabı Rehberi Ayetullah Hamanei iktisadi büyümeyi sadece yabancı sermayeye endeksleyen kesimi eleştiren Ayetullah Hamanei, yabancı sermayeyi cezbetmek iyi ve gerekli bir iş olduğunu, fakat bundan daha önemlisi, ülkenin iç kapasitelerini harekete geçirmek olduğunu ve bu yüzden tüm her şeyi yabancı sermayeye bağlamanın doğru olmadığını vurguladı.
İslam İnkılabı Rehberi Ayetullah Hamanei geçen hafta 10. Dönem İslamî şura meclisi Başkanı ve milletvekillerini kabulünde de meclisin önemine yaptığı vurguda meclisin en önemli iki önceliğini kültür ve iktisat alanları şeklinde beyan etti ve İslamî şura meclisi bu iki alanda çalışmalarına öncelik vermesi gerektiğini belirtti.
Ayetullah Hamanei, ülkeye huzuru hakim etmenin yanında inkılapçı olmak gerektiğini, meclis ise yasamada inkılapçı hareket etmesi ve Amerika’nın hasmane ve garezkar tutumunu gerekli tepkiyi göstermesi gerektiğini ve küresel istikbarın karşısında dik durması şart olduğunu vurguladı.
Ekonomi temel konulardan biri olduğunu kaydeden İslam İnkılabı Rehberi Ayetullah Hamanei, milletvekilleri direniş ekonomisinin hayata geçirilmesinde büyük etkileri olabileceğini çünkü hükümetin iktisadi icraatını direniş ekonomisi yörüngesine yerleştirerek bu konuda hükümetten talepte bulunabileceklerini vurguladı.
Ayetullah Hamanei düşmanların iktisad silahından İslamî nizama darbe indirmek için sürekli yararlandığını hatırlatarak bazı tecrübesizliklerin ve pasif tutum ve sohbetlerin düşmanı yaptırım silahından daha fazla yararlanmasına yol açtığını, fakat buna karşına iktisadi sorunları ve özellikle ekonomik durgunluğu, istihdam meselesini ve benzer sorunları halletmek gerektiğini ve sırf konuşmak fayda etmediğini ifade etti.
Ayetullah hamane ekonomide istihdam alanları açmak ve ekonomik durgunluktan çıkmak, iki temel önceliklerden sayıldığını vurguladı.
Geçen hafta OPEC üyeleri bir kez daha üretim tavanını belirleme konusunda başarısız oldu. Peki ama hangi etkenler bu başarısızlığa yol açıyor? Bültenimize bu soru ile ilgili cevapla devam ediyoruz.
Geçen hafta Petrol ihraç eden ülkeler örgütü OPEC’in 169. petrol ve enerji bakanları zirvesi Viyana’da gerçekleşti. Oturumda OPEC’in yeni sekreterinin seçimi ve örgütün üretim tavanının belirlenmesi gibi önemli konular gündeme getirildi.
İran petrol Bakanı Bijen Namdar Zengene de 169. OPEC zirvesine katılmak üzere Viyana’ya geldi. Öte yandan İran ekonomi ve maliye Bakanı Ali Tayyibnia de OPEC fonunun 40. Yıllık oturumuna katılmak üzere Viyana’ya geldi.
Zengene Viyana’ya gelir gelmez düzenlediği basın toplantısında İran’ın en önemli programlarından biri OPEC’in belirlediği üretim kontenjanına göre hareket etmekten ibaret olduğunu belirtti.
Hatırlanacağı üzere OPEC’in İran ve Libya dışındaki üyeleri OPEC’in dışında yer alan ve önemli bir petrol üreticisi olan Rusya ile birlikte geçen Nisan ayında Doha’da bir oturum düzenledi. Oturumun amacı petrol üretim hacmini şimdiki seviyede tutmaktı, fakat bu oturumu hiç bir sonuca ulaşmadan sona erdi, çünkü Arabistan İran’ın eski kontenjanına ulaşmak yerine üretimini şimdiki seviyede dondurmasını istedi.
Aslında bu plan petrol piyasalarına istikrarı geri getirmek için gündeme geldi, ancak İran, petrol üretimini ve ihracatını yaptırımlardan önceki seviyeye ulaştırmadan üretimini dondurmayacağını ve bunun gibi hiç bir plana katılmayacağını açıkladı.
Gerçekte İran dünyanın en büyük petrol kaynaklarına sahip olan bir ülkedir ve Bercam nükleer anlaşması çerçevesinde yaptırımlar kaldırıldıktan sonra üretim seviyesini günde yaklaşık 4 milyon varile yükseltti ki bu da yaptırımlardan önceki seviye kadardır. Ancak esas mesele, Arabistan ve OPEC’in diğer bazı üyelerinin İran’ın piyasadaki eski payını yeniden elde etmesine mani olmak istemesidir. Öte yandan son iki yılda petrol fiyatlarının aşırı oranda düşmesinin sebebi, Arabistan ve Rusya’nın belirlenen kontenjanın çok çok üstünde petrol üretmeleridir. Oysa buna karşın Arabistan Suriye ve Yemen’e dayattığı savaşlarını bedelini ve bütçe açığını karşılayabilmek için ciddi sıkıntılarla karşı karşıya kalmıştır.
Geçen hafta Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif ,İran İslam cumhuriyetinin politikası iktisadi ilişkilere öncelik vermek olduğunu, ki bu da ülkenin gelişmesine ve uluslararası ilişkilerinin artmasına vesile olduğunu açıkladı.
Dışişleri Bakanı Zarif geçen hafta Avrupa turu çerçevesinde Polonya, Finlandiya, İsveç ve Letonya’yı ziyaret etti. Zarif Avrupa turunun ilk ayağında Polonya’nın başkenti Varşova’yı ziyaret etti ve oradan Finlandiya’nın başkenti Helsinki’ye geçti.
Dışişleri Bakanı Zarif Avrupa ülkelerinde temasları sırasında iktisadi aktivistlerin oturumlarına da katıldı. Zarif ziyaretini her iki tarafın birbirini tanıması için çok iyi bir fırsat olduğunu belirtti ve İran ikili ilişkilerin sınamaya hazır olduğunu ve bu ziyareti İran ve AB ülkeleri arasında iktisadi işbirliği açısından verimli bir işbirliği zemini oluşturmasını diledi.
Geçen hafta Almanya’nın üç eyaletinden iktisadi girişimcilerden oluşan iktisadi bir heyet İran’ı ziyaret etti. Alman medyasında çıkan habere göre söz konusu üç eyaletten IT ve İBT alanında faaliyet yürüten firmalar İran’ı ziyaret ederek bu alanlarda ve yine enerji tesisatı ile ilgili alanlarda işbirliği yollarını arıyor. İran ve Almanya ortak ticaret odası Alman eşbaşkanı Rene Harun yaptığı açıklamada, dış ticaret alanında İran’da yabancı iktisadi heyetlerin tsunamisi ile karşılaştıklarını belirtti.
Tahran geçen hafta Ermenistan Dışişleri Bakanı Edvard Nalbandian’ı da ağırladı. Ermenistan Dışişleri Bakanı Nalbandian Tahran ziyareti sırasında bazı yetkililerle görüşmenin yanında bir kaç işbirliği belgesi imzaladı.
Şimdiye kadar İran ve Ermenistan arasında ulaştırma ve enerji alanlarında iyi bir işbirliği yapıldığı ve iki ülkenin 51 işbirliği belgesi imzaladığı anlaşılıyor. Nalbandian’ın bu son ziyareti sırasında da iki ülke arasında vize uygulamasının kaldırılmasını öngören anlaşma belgesi iki Bakan tarafından imzalandı. Bu tür anlaşmaların ikili siyasi ve iktisadi ilişkilerin gelişmesine katkı sağladığı belirtildi.
Ermenistan Dışişleri Bakanı Nalbandian Tahran temaslarının devamında Cumhurbaşkanı Dr. Hasan Ruhani tarafından da kabul edildi. Nalbandian ayrıca İslami Şura Meclisi Başkanı Ali Laricani’yi de ziyaret etti.
Cumhurbaşkanı Ruhani İran ve Ermenistan arasında geniş işbirliği imkanları ve fırsatlarının bulunduğuna işaretle, Tahran ve Erivan arasındaki ilişkilerin tüm alanlarda gelişmesini vurguladı.
İki ülkenin iktisadi, kültürel, ticari, enerji, transit, ulaştırma, tarım ve turizm gibi alanlarda işbirliği yapabileceğinin altını çizen Ruhani, bugün yaptırımlardan sonra iyi şartlar oluştuğunu, bu şartlardan ikili ilişkileri geliştirme yolunda yararlanmak şart olduğunu ifade etti.
Cumhurbaşkanı Ruhani, Ermeni Bakan Nalbandian’ı kabulünde yaptığı konuşmada ayrıca İran ve Ermenistan arasında transit ve nakliyat alanlarında işbirliğini geliştirmek için uygun şartlar bulunduğunu ve Karadenizi Ermenistan üzerinden Fars körfeziyle birleştirebileceklerini ve bunun için İran teknik ve mühendislik hizmet vermeye hazır olduğunu ifade etti.
Ruhani ayrıca bölgede sürekli barış, huzur, güvenlik ve istikrar istediklerini belirterek, bunun için bölge ülkelerine her türlü yardımda bulunmaya hazır olduklarını kaydetti.007 015