Geçen hafta İran’dan bir heyet sanayi, maden ve ticaret Bakanı Nimetzade’nin başkanlığında Rusya’nın Saint Petersburg kentinde düzenlenen uluslararası ekonomi zirvesine katılarak İran’ın ortak yatırım alanında iktisadi programlarını anlattı.

Saint Petersburg ekonomi zirvesine dünyanın çeşitli ülkelerinden 800 kadar kamu ve özel sektör temsilci heyeti katıldı.

Bültenimizi bu iktisadi gelişme ile ilgili hazırladığımız raporumuzla açıyoruz.

Saint Petersburg zirvesi, İran’da Bercam nükleer anlaşmasından sonraki dönemde çeşitli iktisadi ve sanayi fırsatlarıyla ilgili oturumların zirvenin kulisinde düzenlenmesine fırsat sağladı.

İran ve Rusya yetkilileri, uluslararası ekonomi uzmanları ve yatırımcılar “yaptırımlar sonrası İran” başlıklı oturumda İran’ın çeşitli sanayi, enerji, altyapı ve iktisadi alanlarında yabancı firmaların İran ile iktisadi ve sanayi işbirliğini ele alma fırsatını buldu.

Yaptırımlar sonrası İran başlıklı oturuma katılan İran’ın Rusya büyükelçisi Mehdi Senai, yeni dönemde İran’ın kalkınma hedefleri çok geniş olduğunu belirterek şimdi İran’da oluşan yeni fırsatların başta Rusya olmak üzere çeşitli ülkelere açık fırsatlar olduğunu belirtti.

Rusya enerji Bakanı Aleksandır Noak da yaptırımlar sonrası İran başlıklı oturumda yaptığı konuşmada, en çok İran ile petrol sektöründe işbirliği yapılmasına vurgu yaptı. İran ve Rusya’nın ikili ilişkileri geliştirme çerçevesinde hazırladıkları yol haritası doğrultusunda üzerinde mutabakata vardıkları projelerin mali bedelinin karşılanması için gerekli planların yapılması ve enerji, petrol ve demiryolları alanlarında 40 milyar dolar değerinde yatırım yapılması Rus Bakan Noak’ın önerileri arasında yer alan başlıklardı.

İran sanayi, maden ve ticaret Bakanı Nimetzade de oturumda iki ülke arasında çeşitli alanlarda sağlanan anlaşmaları hayata geçirmek için hazırlanan planların uygulanması gerektiğine vurgu yaptı.

Renaissance Cap müessesesi üst düzey uzmanı Charles Robertson da oturumda yaptığı konuşmada, İran hali hazırda bir çok yabancı firma için çeşitli alanlarda yatırım yapmaları bağlamında cazip bir kutup haline geldiğini, çünkü İran büyük projeleri hayata geçirmek için yabancı sermaye ve işbirliğini cezbedebilecek durumda olduğunu ifade etti.

İran’dan tarım ve gıda ürünleri ithalatı, Rus yetkililerin müzakerelerde üzerinde durduğu bir başka önemli başlıktı.

İran ve Rusya geçen yılın sonbahar aylarında ortak işbirliği komisyonu müzakereleri çerçevesinde iki ülkenin gelişmekte olan ilişkileri için belirledikleri yol haritasında sanayi, enerji, demiryolları, elektrik santrali, petrol ve doğalgaz ve elektrik şebekeleri gibi alanları kapsayan toplam 40 milyar dolar değerinde bir protokolü imzaladı. Bu protokolün bir bölümü yürürlüğe girerken diğer bölümleri için de gerekli hazırlıkların devam ettiği belirtildi.

Rusya’nın Saint Petersburg zirvesinin kulisinde Avrasya iktisadi birliği AİT ticaret Bakanı bayan Veronica Nikişina, İran sanayi, maden ve ticaret Bakanı Muhammed Rıza Nimetzade ile görüşmesinde İran ve AİT arasında iktisadi işbirliğini geliştirme müzakereleri iyi ilerleme kaydettiğini belirterek bu süreç aynı tempo ile devam edeceğini kaydetti.

İran’ın AİT ile serbest ticaret anlaşması gelecekte İran’ın dünya ticaret örgütüne katılma sürecine iyi örnek oluşturabileceği belirtiliyor.

İran’ın Hark adasının petrol terminalinde 8 petrol tankerinin eşzamanlı yanaşması ve yüklenmesi için gerekli altyapı tamamlandı. İran petrol terminalleri firması Başkanı Piruz Musevi bu gelişmeyi ilan ettiği açıklamasında şimdi gerekli altyapıların tamamlanmasıyla beraber 8 petrol tankeri eşzamanlı olarak Hark’ın Doğu ve Batı iskelelerinde ve bir petrol tankeri de gemiden gemiye yük aktarımı şeklinde Hark petrol terminalinden yüklendiğini belirtti.

Hark adasında gerekli olan bu altyapıyı İranlı uzmanların tasarlayarak uyguladıklarını belirten Musevi, şimdi Hark adasında petrol ihracatını geliştirmek için çok uygun kapasitelerin oluşturulduğunu ifade etti.

Hark adası, Buşehr eyaletine bağlı bir ilçedir ve bu limanın 57 km kuzeybatısında Fars körfezinde yer almaktadır. Hali hazırda da İran’ın ham petrol ihracatının %95 kadarı bu adada yer alan terminalden yapılıyor.

Bir başka gelişmede, geçen hafta İran ticareti kalkındırma kurumu, Ukrayna ile ticari ilişkileri geliştirme zemini oluştuğunu açıkladı. Bültenimize bu konu ile ilgili raporumuzla devam ediyoruz.

İran ticareti kalkındırma kurumu Başkanı Veliullah Efhamirad geçen Pazar günü Tahran’da Ukrayna büyükelçisi Sergei Burdiliak’la görüşmesinde İran İslam Cumhuriyeti iki ülkenin karma ekonomi komisyonunun 4. Oturumunu bir an önce düzenlemeye hazır olduğunu belirtti. Efhamirad ayrıca İran İslam Cumhuriyeti başka ülkelerle olduğu gibi Ukrayna ile ilişkilerinin yeni döneminde tarım, havacılık, kimyasal sanayi ve tarım makineleri gibi alanlarda işbirliğini geliştirmek ve Ukrayna’nın deneyimlerinden yararlanmak istediğini belirtti.

Görüşmede Ukrayna büyükelçisi Burdiliak da ülkesinin 4. Karme ekonomi komisyonu oturumunun düzenlenmesi için hazır olduğunu belirterek Kiyev yönetimi Tahran’dan Ukrayna’nın gelişen sektörlerinde yatırım yapmasını istediğini ifade etti.

Geçen hafta İtalya’nın Emilia Romania eyaletinin girişimcileri, piyasa uzmanları, banka ve sanayi temsilcilerinden oluşan bir heyetle düzenlenen oturumda söz konusu heyet üyeleri İran ile ortak yatırım ve işbirliği yapmaya hazır olduklarını belirtti.

İtalya’nın Emilia Romania eyaletinin Bolonia kentinde düzenlenen ve İran’ın İtalya büyükelçisi Cihanbahş Muzafferi’nin katıldığı oturumda, eyaletin sanayi konfederasyonu uluslararası işler sorumlusu Jino Kuki İran’ın önemi eyaletin sanayi sektörü ve firmaları için önemi günden güne ve İran’ın serbest ticarete geri dönüşü itibarıyla arttığını belirtti.

Gözlemciler ise İtalya’nın İran’a yönelik ihracatı gelecek dört yıl içinde üç milyar avroya kadar yükseleceğini tahmin ediyor.

Hermes sigorta firmasının İranlı projelerde faaliyeti 22 Haziran tarihinden itibaren yeniden başlayacağı ve böylece Alman bankaların ve firmaların İran ile işbirliği yolu açılacağı belirtildi.

Bu haberi açıklayan İran’ın Berlin büyükelçisi Ali Macedi, Hermes sigorta firması ile müzakerelerin İran merkez bankası ve diğer ilgili kurumların yardımıyla yaklaşık 9 ay önce başladığını ve İran’ın Alman Hermes firmasına borçlarının ödenmesi ile birlikte ihracat sigortası meselesi da tamamen çözüme kavuştuğunu belirtti.

Macedi, Hermes sigorta firmasının İranlı projelere katılması ile beraber büyük bankalar da bu projelere ortaklık etmelerinin yolu açılacağını kaydetti.

Geçen hafta İran Dışişleri Bakanı Muhammed Cevad Zarif Oslo ve Berlin’e bir ziyaret gerçekleştirdi ve İran ve Almanya Dışişleri Bakanlıkları arasında çeşitli düzeylerde istişarelerin gerçekleştirilmesi kararlaştırıldı.

Geçen hafta İran’ın Güney Pars sahasının 19. Ünitesinde ilk  doğalgaz yan ürünleri yükü Güney kore’ye gönderilmek üzere yüklendi. Haber kaynakları 300 bin varile denk gelen ilk partinin Güney Kore’ye gönderildiğini duyurdu.

Güney Pars sahasının 19. Ünitesi bu sahada uygulanan projelerde öncü konumunda bulunuyor. Bu ünitede yer alan doğalgaz rafineriinde günde ortalama 57 milyon metreküp doğalgaz rafine ediliyor ve kullanılabilir ürünlere dönüşüyor.

Güney Pars sahasının 19. Ünitesini geliştirme projesi 2010 yılında başladı.

Güney Pars sahasıyla ilgili bir başka rapora göre, sahanın 21. Ünitesinden yükleme işlemi de bir milyar fitküp kapasite ile gelecek hafta Hürremşehir limanında başlıyor.

Bundan önce aynı limandan 500 milyon fitküp kapasite ile yükleme işlemi başlamıştı ve şimdi bir hafta ara ile güneyGüney sahasından ikinci yükleme terminali 21. Ünitede bir milyar fitküp kapasite ile faaliyete başlıyor.

Güney Pars sahası Katar ile İran arasında ortak saha olduğundan, bu sahadan doğalgaz çıkarma işlemi İran petrol bakanlığının en önemli önceliklerinden biri sayılıyor. Nitekim petrol bakanlığı son üç yılda 12, 15 ve 16. Ünitelerinin tam olarak hizmete girmesi ve yine 17 ve 18. Ünitelerinin kısmen faaliyete geçmesi, İran’ın bu sahadan doğalgaz çıkarma kapasitesinin artmasına vesile oldu.

Geçen sene Güney Pars sahasında doğalgaz yan ürünleri üretimi günde 120 milyon varile ulaştı ki bir önceki yılda üretilen 104 milyon varile kıyasla %15’lik bir artış kaydetti.

İran petrol Bakanı Bijen Namdar Zengene milletvekilleri ile son oturumunda İran’ın doğalgaz yan ürünleri 2013 yılında günde 380 bin varilden şimdi günde 600 bin varile yükseldiğini açıkladı.

İran Ocak 2016 tarihinde yaptırımların kaldırılmasından sonra dünya enerji piyasalarında kaybettiği payını geri almaya çalışıyor ve o günden beri şimdiye kadar petrol ihracatını ikiye katlamayı da başardı. Hali hazırda İran günde iki milyonu aşkın varil ham petrol ihraç ediyor.

İngiliz BP petrol firması en yeni raporunda İran’ı dünyanın en büyük doğalgaz kaynaklarına sahip olan ülke ilan etti. Bültenimizi bu konu ile ilgili hazırladığımız raporumuzla noktalıyoruz.

İngiltere’nin British Petrolium firması BP her yıl yayınladığı raporun bu yılki raporunda İran hala doğalgaz kaynakları bakımından birinci ve petrol kaynakları bakımından da dördüncü sırada yer aldığını belirtti. Raporda İran’ın doğalgaz kaynakları son iki yılda olduğu gibi değişmediğini ve 34 trilyon metreküp düzeyinde kaldığını ifade etti.

İran dünya doğalgaz kaynaklarının %18.2 kadarını kendi topraklarında barındırıyor ve buna göre de dünyanın en büyük doğalgaz kaynaklarına sahip olan ülke sayılıyor.

Rusya İran’dan sonra 32.3 trilyon metreküple ikinci ve Katar da 24.5 trilyon metreküp doğalgaz kaynakları ile üçüncü sırada yer alıyor.

BP bu yılki raporunda da geçen iki yılda olduğu gibi İran’ın petrol kaynakları değişmediğini ve 2015 yılında olduğu gibi 157.8 milyar varil düzeyinde kaldığını belirtti.

BP raporunda İran’ın ispat edilen petrol kaynaklarının oranını %9.3 olarak açıkladı ve buna göre dünyada dördüncü sırada yer aldığını ifade etti.007