Geçen hafta Tacikistan’ın Sağd eyaleti diyanet komisyonu Başkanvekili Sohrab Rüstemzade bu eyalette beş dini medresenin faaliyeti yasaklandığını açıkladı.

Konu ile ilgili açıklama yapan Rüstemade, geçmişte Tacikistan’ın kuzeyinde faaliyetleri geçici olarak askıya alınan tüm medreselerin bu komisyonun kararı ile şimdi daimi olarak kapatıldıklarını ifade etti. Rüstemzade’nin belirttiğine göre Tacikistan’ın kuzeyinde çoğu dini medreselerin faaliyetleri Haziran 2013 tarihinde geçici olarak askıya alındı ve o günden beri söz konusu medreselerin faaliyetleri, tüzükleri ve ders müfredatı incelendi.

Tacikistan diyanet komisyonu başkanvekili Rüstemzade, geçen üç yılın içinde Tacikistan eğitim bakanlığı söz konusu beş medresenin tüzüğü ülkenin yasalarına uygun olmadığına karar vererek faaliyetlerini sürdürmelerini illegal ilan ettiğini belirtti.

Tacikistan’da 6 dini medrese faaliyet yürütüyordu ki bunlardan beşi ülkenin kuzeyinde, Sağd eyaletinde yer alıyordu. Esteroşen, Esfere, Kan Badam, Hucend, Benckent ve Babacan Gafurov, söz konusu beş medreseydi. Bu medreselerde toplam 300 talebe din dersi alıyordu.

Geçen hafta ABD’nin Afganistan özel temsilcisi birinci yardımcısı, Tacikistan’da Tacik yetkililerle bir araya gelerek Afganistan’da son gelişmeleri ve bölge şartlarını görüştü. Tacikistan güvenlik güçleri ve Dışişleri Bakanlığı temsilcilerinin katıldığı görüşmeye bölgenin güvenlik şartları ve Afganistan’da son gelişmeler masaya yatırıldı. Oturumun amacı ise Afganistan’da barış ve istikrarı sağlama sürecini ele alma şeklinde açıklandı. Bu tür istişare görüşmeleri orta Asya ülkelerinin üst düzey yetkililerinin inisiyatifinde ve özellikle son altı yılda her yıl düzenleniyor.

Geçen hafta Rusya’nın Tacikistan’daki “201” adlı askeri üssü ilk kez Bedehşan eyaletinde düzenlediği askeri tatbikatta yeni zırhlı araçları kullandı. Konu ile ilgili geçen hafta bir açıklama yapan Rusya askeri merkezi saha sözcüsü Yaroslav Raşopkin, söz konusu yeni model zırhlı araçların Haziran ayının başlarında Tacikistan’ın başkenti Duşanba’ya getirildiğini belirtti. Rus sözcü, yeni zırhlı araçların eski modellerine kıyasla bir çok üstünlüğü söz konusu olduğunu, örneğin düşmanın hareket halindeki hedeflerine karşı ani tepki verme yeteneğine sahip olduklarını, ayrıca bataryalarının gücü de geliştirildiğini kaydetti.

Rusya’nın “201” askeri üssü yedi bin Rus askeri ile birlikte Tacikistan’ın Duşanba ve Gurgun Tepe kentlerinde yer alıyor. Bu arada söz konusu askeri üssün Tacikistan’daki varlığının sürdürülmesini öngören tartışmalı anlaşma 2013 yılında Tacikistan milli meclisi tarafından onaylandı. Anlaşmaya göre 201 askeri üssü 2042 yılına kadar Tacikistan topraklarında varlığını sürdürecek, böylece Rusya’nın Tacikistan’da askeri varlığı 1993 yılından 2042 yılınakadar toplam 49 yıla ulaşacak.

Tacikistan ordusunun silahlarının yenilenmesi, Moskova’nın Rusya’daki Tacik göçmen işçilere kolaylık göstermesi ve Tacikistan’a ihraç edilen yakıtın gümrük muafiyetinden yararlanması, Moskova yönetiminin Tacikistan’ın 201 askeri üssüne ev sahipliği yapmayı sürdürmesine karşı Duşanba yönetimine verdiği bazı sözlerdir.

Geçen hafta Kırgızistan polis teşkilatının basın bürosu, başkent Bişkek’te tekfirci IŞİD terör örgütünün bir üyesini yakaladıklarını duyurdu. Yakalanan teröristin Bişkek’te ve Çoy eyaletinde bir dizi terör saldırısı düzenlemeyi planladığı belirtildi. IŞİD üyesi yakalandıktan sonra kaldığı evden silah, mühimmat ve radikal içerikli bazı CD’ler de ele geçirildi.

Hali hazırda en az 500 Kırgızistan vatandaşı Irak ve Suriye’de IŞİD terör örgütü saflarında savaşıyor. Şinhova üniversitesi hocası, orta Asya vatandaşları tekfirci IŞİD terör örgütünün en önemli insan gücü kaynağını oluşturduğunu, bunlar aleni bir şekilde IŞİD’e üye olduklarını belirtti.

Bu çerçevede geçenlerde orta Asya, Rusya ve Çin uzmanları bölgede yaşanan son gelişmeleri ve bölgeyi gelecekte tehdit edecek tehlikeleri görüşmek üzere bir araya geldi ve bu konuda görüş alış verişinde bulundu. Söz konusu uzmanlara göre bölgenin güçlü devletleri orta Asya bölgesinde güvenliğin sağlanmasında büyük etkileri oluyor, fakat tahminlere göre bölgeyi gelecekte ciddi tehditlerin saracağı anlaşılıyor. Oturuma katılan Şinhova üniversitesi ululararası ilişkiler enstitüsü hocası prof. U Dahui konu ile ilgili yaptığı açıklamada, son yıllarda bu bölgede bir çok terör eylemi bölgenin güvenliğini tehdit ettiğini belirtti.

Gerçekte terörün kaynağı Afganistan’ın kuzeyi ve kuzeybatısı ve yine Pakistan sınırından ibaret olduğunu belirten Çinli uzman buna göre orta Asya bölgesinin en önemli kaygısının da güvenlik olduğunu kaydetti. Çinli uzman Dahui, orta Asya bölgesinde yer alan beş cumhuriyetin vatandaşları tekfirci IŞİD terör örgütünün en önemli üye kaynağı olduğunu, nitekim örgütün kırkızistan, Tacikistan ve hatta Kazakistan’da aleni bir şekilde terörist istihdam ettiği gözlendiğini vurguladı.

Geçen hafta ayrıca Kırgızistan milli güvenlik komisyonuna ait internet sitesi, PKK’ye bağlı hackerlerce hacklandığı belirtildi. Konu ile ilgili çıkan haberde Kırgızistan milli güvenlik komisyonunun internet sitesinin devre dışı kaldığı ve sadece PKK’li bir militanın fotoğrafı ve örgüte mensup bir grubun halay çekme görüntüleri sitenin ana sayfasında göründüğü belirtildi. Bu olayın ardından Kırgızistan milli güvenlik komisyonu yetkilileri bir kaç saatliğine sitenin faaliyetini durdurdu.

Hali hazırda bu siteyi hacklayanların kesin hedefi bilinmiyor. Bişkek yönetimi şimdiye kadar bir çok kez radikal örgütlerce tehdit edilen orta Asya ülkelerinden biridir.

Geçen hafta Türkmenistan tarım partisi olağanüstü oturumunda oy birliği ile Evez Murad Annamuradov’u parti Başkanı seçti. Oturumda partinin bazı hedefleri ile iglili önceki kararların göze geçirilmesinin ardından bu partinin temel erkanlarında bazı değişiklikler gerçekleşti. Bu değişikliklerin en önemlisi ise, parti başkanının değişmesiydi. Oturumda düzenlenen seçimde Evez Murad Annamuradov Türkmenistan genelinden gelen 600 kadar delegelerden bir çoğunun oylarını kazanarak partinin yeni Başkanı seçildi.

Türkmenistan tarım partisinin olağanüstü oturumunun sebepleri açıklanmadı, ancak oturumda parti üyeleri Cumhurbaşkanı Kurban Kulu Berdi Muhammedov hükümetinin izlediği tüm politikalara kesin destek verdiklerini açıkladığı belirtildi.

Türkmenistan tarım partisi 2014 yılında kuruldu ve Recep Bazarov parti Başkanı seçildi. Bu partinin kurulması ile beraber, 20 yılı aşkın bir süre tek partili sistemle yönetilen Türkmenistan’da ikinci siyasi parti Türkmenistan sanayi sahipleri ve girişimcileri partisi faaliyete geçti.

Türkmenistan’da yeni siyasi partiler, Türkmenistan milli meclisi bundan üç yıl önce bu ülkede yeni siyasi parti kurma yasasını çıkarmasının ardından kurulmaya başladı.

Türkmenistan’da 2012 yılına kadar Türkmenistan demokratik partisi adında bir tek parti vardı ve ülkenin yönetimi de bu partinin elindeydi. Bu partinin başkanlığını ise Cumhurbaşkanı Kurban Kulu Berdi Muhammedov yürütüyordu, fakat bir süre önce Berdi Muhammedov bu görevi, partinin daha hür ve daha uygun faaliyet yürütebilmesi için başkasına devretti.

Geçen hafta Özbekistan Dışişleri Bakanı Abdulaziz Kamilov, üst düzey bir uzman heyetin başkanlığında İslam işbirliği teşkilatı İİT’nin Arabistan’da düzenlediği oturuma katıldı. Bu oturum üye ülkelerin liderleri ve üst düzey yetkilileri seviyesinde düzenlendi. Zirvenin gündemi ise İslam dünyasının iktisadi, sosyal ve kültürel meselelerini ele alma şeklinde açıklandı.

İİT Dışişleri Bakanlarının Mayıs 2015 tarihinde Kuveyt’te düzenledikleri zirvede bir sonraki Dışişleri Bakanları zirvesinin Taşkent’te düzenlenmesi ve İİT dönem başkanlığı da 2016 yılında Özbekistan’a devredilmesi kararlaştırılmıştı.

İİT Dışişleri Bakanları zirvesi çerçevesinde Arabistan’a gelen Özbekistan Dışişleri Bakanı Abdulaziz Kamilov, Arabistan Dışişleri Bakanı Adil Cubeyr’le ikili bir görüşme gerçekleştirdi. Görüşmede iki ülkenin ilişkilerinin yanı sıra İİT Dışişleri Bakanlarının gelecek Ekim ayında Taşkent’te düzenlenecek zirvesinin gündem maddeleri ele alındı.

Bazı gözlemciler ise İİT Dışişleri Bakanlarının gelecek zirvesinin ev sahipliğinin Özbekistan’a verilmesini, Arabistan’ın orta Asya’da yer alan bu ülkenin içinde nüfuzunu geliştirme bahanesi şeklinde yorumluyor.

Geçen hafta İran İslam Cumhuriyeti ve Azerbaycan Cumhuriyeti ulaştırma çalışma grubunun oturumu Bakü’de düzenlendi. İki taraf oturumda Bakü yönetiminin Reşt – Astara demiryolu projesine mali ortaklığı ile ilgili yolları ele aldı. Oturumun sonunda bir açıklama yapan İran yol ve kentleşme Bakanı yardımcısı, söz konusu demiryolu projesi İranlı müteahhit firmaların öncülüğünde ve azerbaycanlı firmaların yardımıyla gerçekleşeceğini ve projenin üzerindeki yatırım ise yarı yarıya olacağını, Azerbaycan Cumhuriyeti bunun için 500 milyon dolarlık bir mali kaynak tahsis ettiğini kaydetti. İranlı yetkili ayrıca Cumhurbaşkanı Ruhani’nin Azerbaycan cumhuriyetine yapacağı ziyaretinin arifesinde bu projenin protokolü imzaya hazırlandığını ve hukuki süreç tamamlandıktan sonra da proje iki üç aya kadar hayata geçirileceğini ifade etti.

Reşt – Astara demiryolu projesi 165 km uzunluğunda bir proje olup Kuzey – Güney koridorunun tamamlanmasında temel rol ifa ediyor. Kuzey – Güney demiryolu koridoru İran’ın güneyinde yer alan Benderabbas limanından başlıyor ve oradan kuzeyde Kazvin, Reşt, Astara ve oradan da Azerbaycan cumhuriyetinin Astara kentine ve oradan da Rusya ve Kuzey Avrupa ülkelerine uzanıyor.

Hali hazırda Benderabbas – Kazvin demiryolu hizmete girmiş bulunuyor ve 165 km uzunluğunda olan Kazvin – Reşt demiryolunun da %94 ilerleme kaydettiği, Reşt – Astara demiryolu ise Azerbaycan cumhuriyetinin katkıları ile inşa edileceği belirtiliyor. İran ve Azerbaycan Cumhuriyeti arasında uzanan demiryolu projesi tamamlandığı takdirde yılda on milyon ton yük ve üç milyon yolcunun bu güzergahı kullanarak yer değiştirebileceği ifade ediliyor.

Geçen hafta Ermenistan’da yaşanan rehine olayının devamında haber kaynakları silahlı kişilerin başkent Erivan’da 4 hekimi rehine aldığını duyurdu. Ermenistan sağlık bakanlığı ise konu ile ilgili yayımladığı bildiride, silahlı kişilerin bir ambulansın dört personelini rehine aldıklarını, söz konusu personelin ikisi hekim ve ikisi de hemşire olduğunu belirtti. Ermenistan sağlık bakanlığı rehinelerin hemen serbest bırakılmasını istedi.

Öte yandan Ermenistan polis teşkilatı sözcüsü, hali hazırda güvenlik güçleri rehineleri kurtarmak için rehinecilerle müzakere ettiklerini açıkladı.

Geçen 17 Temmuz tarihinde ise aynı radikal örgüte bağlı silahlı kişiler başkent Erivan’da polis merkezini basmıştı. Bu olayda bir kişi hayatını kaybetti, bir kaç kişi de yaralandı, bazıları da rehine alındı. Rehineler geçen Cumartesi günü serbest bırakıldı.

Geçen hafta Özbekistan milli güvenlik konseyi Cumhurbaşkanı başkanlığında düzenlediği oturumda bu ülkede terör ve radikalizmle mücadele yollarını ele aldı. Oturuma Özbekistan Cumhurbaşkanı İslam Kerimov başkanlık etti. Özbekistan milli güvenlik konseyinin oturuma katılan yetkililer, ülkenin başta Afganistan sınırı olmak üere Güney sınırlarında tehditleri etkisiz hale getirme ve güvenliği sağlama yollarını tartıştı. Oturumda ayrıca komşu ülkelerle terör ve radikalizmle mücadelede işbirliği meselesi görüşüldü.

Özbekistan milli güvenlik konseyinin bu oturumu, son aylarda Afganistan’da güvenlik şartları daha da vahim hale geldiği bir sırada düzenlendi. Bundan önce Afganistan’da daha çok kırsal alanlarda egemen olan Taliban örgütü son dönemde Afganistan’ın büyük kentlerine saldırmaya başladı. tekfirci IŞİD terör örgütünün Afganistan’da nüfuzunu arttırması ise, bölge ülkelerinin bir başka önemli kaygısını oluşturuyor.015