ایرانیان آخر هفته بیشتر چه کتاب‌هایی می‌خوانند؟

پارس‌تودی- کتاب‌خوانی در ایران نه تنها یک فعالیت فرهنگی، بلکه بخشی جدایی‌ناپذیر از هویت تاریخی و تمدنی این سرزمین است.

از دوران کهن که نسخه‌های خطی و آثار بزرگان ادب و فلسفه در کتابخانه‌های باشکوه نگهداری می‌شد، تا امروز که نشر و مطالعه به عنوان شاخصی از توسعه فرهنگی شناخته می‌شود، کتاب همواره جایگاهی ممتاز در زندگی ایرانیان داشته است. به گزارش پارس‌تودی، ایرانیان در روزهای آخر هفته به جز قرآن که کتاب آسمانی مسلمانان و مفاتیح الجنان که کتابی شامل دعا و زیارت است، کتاب‌های دیگری می‌خوانند. در این مطلب از پارس‌تودی نگاهی به این کتاب‌ها انداخته شده است.

دیوان حافظ

حافظ شیرازی از شاعران بزرگ ایرانی ملقب به لسان الغیب است. شهرت حافظ به حدی بود که هنوز هم برای نام و اشعارش احترام زیادی قائلند. شعرهای حافظ دارای مضامین عاشقانه و عارفانه هستند. دیوان حافظ کتابی مشتمل بر همه اشعار باقی‌مانده از او است. مهمترین بخش این دیوان، غزلیات است. شعرهایی در دیگر قالب‌های شعری مانند قطعه، قصیده، مثنوی و رباعی هم در این دیوان او قرار دارد. تفأل به شعر حافظ نیز ریشه‌ای دیرینه در فرهنگ ایران دارد. آرامگاه این شاعر بزرگ در حافظیه شیراز است و افراد زیادی برای زیارت قبرش به آرامگاهش می روند.

بیت زیر از اشعار عاشقانه حافظ شیرازی است:

فاش می‌گویم و از گفته خود دلشادم

بنده عشقم و از هر دو جهان آزادم

گلستان سعدی

کتاب گلستان نوشته شاعر و ادیب پرآوازه ایرانی سعدی شیرازی است. به باور بسیاری، گلستان سعدی تأثیرگذارترین کتابِ نثر در ادبیات فارسی‌است. گلستان سعدی مضمون اخلاقی دارد و در اصل شامل یک دیباچه و هشت باب (فصل) شامل این عناوین است: در سیرت پادشاهان، در اخلاق درویشان، در فضیلت قناعت، در فوائد خاموشی، در عشق و جوانی، در ضعف و پیری، در تاثیر تربیت و در آداب صحبت. در هرکدام از این باب‌ها به نکات اخلاقی و پند و اندرزهای مشخصی در قالب چندین حکایت اشاره شده است. به‌گونه‌ای که اکثر خوانندگان پس از خواندن آن‌ها، برای لحظه‌ای در فکر فرو می‌روند. در اصل، سعدی در این کتاب قصد ندارد که تاریخ را ورق بزند، چراکه تمام وقایعی که ذکر کرده واقعی نیستند، اما خواننده می‌تواند از مفهوم آن‌ها متوجه شرایط زمانه در آن دوره بشود. ایرانیان به این کتاب علاقه فراوانی دارند و آن را در روزهای اخر هفته می‌خوانند.

به یک نمونه از حکایت‌های سعدی در کتاب گلستان اشاره می‌شود:

یکی از پادشاهان، فرد پارسایی را دید و گفت: آیا به یاد ما هم میفتی؟ گفت: بله، هروقت که خدا را فراموش می‌کنم یاد شما میفتم.

شاهنامه فردوسی

شاهنامه مهم‌ترین اثر فردوسی شاعر برجسته ایرانی است که بر حسب دست‌نوشته‌های موجود دربرگیرندهٔ نزدیک به ۵۰٬۰۰۰ تا ۶۱٬۰۰۰ بیت است. این کتاب یکی از بزرگ‌ترین و برجسته‌ترین سروده‌های حماسی جهان است که نتیجه سی سال کار پیوستهٔ این سخن‌سرای ایرانی است. موضوع این شاهکار که مضمون حماسی دارد، تاریخ ایران قدیم از آغاز تمدن نژاد ایرانی تا انقراض حکومت ساسانیان است و کلاً به سه دوره اساطیری، پهلوی و تاریخی تقسیم می‌شود. شاهنامه نفوذ بسیاری در جهت‌گیری فرهنگ فارسی و نیز بازتاب‌های شکوه‌مندی در ادبیات جهان داشته است و شاعرانی مانند گوته و ویکتور هوگو از آن به نیکی یاد کرده‌اند.

این کتاب در میان ایرانیان طرفداران زیادی دارد و کمتر کسی است که در ایران بخش‌هایی آن را نخوانده باشد.

نیابد کسی چاره از چنگ مرگ

چو باد خزانست و ما همچو برگ

نهج البلاغه

نهج‌البلاغه که به معنی «راه روشن بلاغت» است، از مهم‌ترین منابع شناخت اسلام، اخلاق، فلسفه و سیاست به شمار می‌رود. نَهجُ البَلاغه کتابی است که در آن تعدادی از خطبه‌ها، نامه‌ها و جملات کوتاه امام علی(ع) وصی و جانشین پیامبر اسلام گردآوری شده است. در خطبه‌ها و جملات کوتاه، موضوعاتی چون خداشناسی، اخلاق، شناخت جهان، طبیعت انسان و تحلیل حکومت‌های صالح و ستمگر مطرح شده است. نامه‌ها نیز بیشتر به مسائل حکومت‌داری و رابطه مسئولان با مردم اختصاص دارد. مردم ایران به واسطه عشقی و علاقه‌ای که به خاندان پیامبر اسلام دارند، علاقه زیادی به این کتاب دارند و آن را مطالعه می‌کنند.

در ادامه جمله‌ای از کتاب نهج‌البلاغه آورده شده است:

از دوستى احمق بر حذر باش زیرا که او میخواهد بتو سودى رساند (ولى بعلت بیخردى) زیان میرساند، از دوستى بخیل دورى کن (که اگر از او چیزى بخواهى) خود را از تو نیازمندتر نشان میدهد، از دوستى بدکار سخت بپرهیز که تو را به بهاى ناچیزى میفروشد و از دوستى دروغگو دورى کن که او مانند سراب است (تو را فریب می‌دهد) دور را به تو نزدیک و نزدیک را به تو دور نشان می‌دهد.

صحیفه سجادیه

کتاب صحیفه‌ سجّادیه، مجموعه‌ای از دعاها و مناجات منسوب به امام سجاد فرزند امام حسین نوه پیامبر اسلام است. صحیفه سجّادیه، مجموعه‌ای از ۵۴ دعا و نیایش است که امام سجاد املا کرده و امام باقر (ع) و برادرش «زید بن علی» آن را در دو نسخه نوشته‌اند. دعا در پیش‌آمدهای ناخوشایند و هنگام غم و اندوه، دعا در طلب حاجت‌ها از خدا، دعا درباره پدر و مادر، دعا درباره فرزند، دعا درباره مرزداران، دعا درباره همسایگان و دوستانش، دعا به هنگام درخواست باران پس از قحطی و خشکسالی، دعای دور کردن نیرنگ دشمنان، از جمله دعاهایی است که در صحیفه سجادیه آمده است. ایرانیان برای دعا کردن به درگاه خدا از دعاهای این کتاب استفاده می‌کنند.

فرازی از یک دعا در صحیفه سجادیه:

خدایا به دست من برای مردم خیر و نیکی جاری ساز و آن را با منّت گذاری من تباه مکن و مرا اخلاق والا عطا فرما و از فخر فروشی نگاه دار.

mrt