Ամերիկյան Զանգեզուր. Հայաստանի իշխանության աշխարհաքաղաքական խաղադրույքը ազգային ինքնիշխանության վրա
Այսպես կոչված «Զանգեզուրի միջանցք» նախագիծը կրկին լայն բանավեճեր է առաջացրել Հայաստանի արտաքին քաղաքականության ուղղվածության և Նիկոլ Փաշինյանի վարչակազմի արևմտամետ մոտեցման հետևանքների վերաբերյալ:
Հրապարակված տեղեկատվության համաձայն, այս նախագծի բաժնետոմսերի մեծ մասը փոխանցվել է Միացյալ Նահանգներին, իսկ դրա կառավարումը վստահվել է ամերիկյան անվտանգային ընկերությանը. մի հարց, որը լուրջ մտահոգություններ է առաջացրել Հայաստանի ինքնիշխանության նվազեցման վերաբերյալ իր ամենակարևոր ռազմավարական միջանցքներից մեկի նկատմամբ:
«ParsToday»-ը, ուսումնասիրելով այս նախագծի ասպեկտները, այն համարում է արտատարածաշրջանային դերակատարներից Երևանի կախվածության աճի խորհրդանիշը. մոտեցում, որը վերջին տարիներին ավելի է սրվել Հայաստանի և Ռուսաստանի միջև հարաբերությունները սառելու, իսկ Արևմուտքի հետ համագործակցությունը ընդլայնվելու հետևանքով: Քննադատները կարծում են, որ Հայաստանի կառավարությունը, հարևանների և ավանդական գործընկերների հետ հավասարակշռված համագործակցությունը ամրապնդելու փոխարեն, ընտրել է ռիսկային ուղի, որը կարող է երկիրը վերածել մեծ տերությունների մրցակցության թատերաբեմի:
Այս հարցի կարևորությունն ավելի ակնհայտ է դառնում, երբ Իրան-Հայաստան սահմանը արտաքին աշխարհի հետ հաղորդակցության Երևանի միակ կայուն ուղին է: Այս երթուղու մի մասի կառավարումը ամերիկյան կողմին հանձնելը կարող է անմիջականորեն ազդել Իրանի, Ռուսաստանի և նույնիսկ Չինաստանի հետ Հայաստանի հարաբերությունների վրա և սահմանափակել այդ երկրի քաղաքական գործողությունների ազատությունը։
Շատ վերլուծաբաններ զգուշացնում են, որ այն երկրների փորձը, որոնք դարձել են արտաքին տերությունների միջև մրցակցության ասպարեզ, ցույց է տալիս, որ Արևմուտքից չափազանց կախվածությունը պարտադիր չէ, որ կապահովի անվտանգություն և զարգացում։ Այս տեսանկյունից, Զանգեզուրի նախագիծն ավելի շատ փորձարկում է Հայաստանի ռազմավարական անկախության համար բարդ տարածաշրջանային իրավիճակում, քան տարանցման նախագիծ։