Իրանի հետ պատերազմը՝ Թրամփի «աքիլլեսյան գարշապարն է»՝ ԱՄՆ Կոնգրեսի միջանկյալ ընտրություններում
2026 թվականի նոյեմբերին նախատեսված ԱՄՆ Կոնգրեսի միջանկյալ ընտրությունները կանցկացվեն այնպիսի պայմաններում, երբ Իրանի հետ պատերազմի հետևանքները դարձել են երկրի ներքաղաքական կյանքի առանցքային գործոններից մեկը։
Թեև Դոնալդ Թրամփի վարչակազմը փորձեց Իրանի դեմ ռազմական գործողությունները ներկայացնել որպես ԱՄՆ հզորության դրսևորում, վերջին հարցումները ցույց են տալիս, որ այդ քաղաքականությունը ոչ միայն չի նպաստել նախագահի վարկանիշի աճին, այլև լուրջ մարտահրավերների առաջ է կանգնեցրել Հանրապետական կուսակցությանը։
Պատերազմի տնտեսական ծախսերի աճը, հանրային աջակցության նվազումը և կառավարության աշխատանքի նկատմամբ վստահության թուլացումը երեք հիմնական գործոններն են, որոնք կարող են էական ազդեցություն ունենալ Կոնգրեսի ընտրությունների արդյունքների վրա։
Ինչպես հաղորդում է Pars Today-ը՝ Reuters–Ipsos-ի վերջին հարցման արդյունքները վկայում են, որ վերջին տարիներին առաջին անգամ Դեմոկրատական կուսակցությունը տնտեսության կառավարման հարցում առաջ է անցել հանրապետականներից։ Հարցման համաձայն՝ ընտրողների 42 տոկոսը պատրաստ է աջակցել դեմոկրատ թեկնածուներին, մինչդեռ հանրապետականներին աջակցում է ընդամենը 37 տոկոսը։ Միաժամանակ Դոնալդ Թրամփի գործունեության հավանության մակարդակը նվազել է մինչև 35 տոկոս, ինչը վկայում է, որ վարչակազմի տնտեսական և արտաքին քաղաքականությունը բախվում է աճող քննադատության։
Այս փոփոխության կարևորագույն պատճառներից մեկը պատերազմի անմիջական ազդեցությունն է ամերիկյան տնտեսության վրա։ Արևմտյան Ասիայում լարվածության սրացումը հանգեցրել է էներգետիկ շուկաների տատանումների և նավթի գների բարձրացման, ինչն իր հերթին նպաստել է ԱՄՆ-ում բենզինի և տրանսպորտային ծախսերի աճին։ Մի երկրում, որտեղ վառելիքի գինը քաղաքացիների կողմից կառավարության գործունեությունը գնահատելու հիմնական ցուցանիշներից մեկն է, կյանքի ծախսերի թանկացումը շատ արագ վերածվում է քաղաքական դժգոհության։ Այդ պատճառով բազմաթիվ ընտրողներ պատերազմի հետևանքներն արդեն զգում են իրենց առօրյա կյանքում։
Մյուս կարևոր գործոնը ամերիկյան հասարակության զգալի հատվածի դժկամությունն է ռազմական գործողությունների շարունակությունից։ Reuters-ի, Associated Press-ի և Quinnipiac համալսարանի հրապարակած հարցումները ցույց են տալիս, որ ամերիկացիների մեծամասնությունը չի աջակցում Իրանի հետ պատերազմի շարունակմանը։ Նույնիսկ Հանրապետական կուսակցության համակիրների շրջանում երկարատև պատերազմի մեջ ներգրավվելու պատրաստակամությունը սահմանափակ է, և շատերը կարծում են, որ կառավարությունը պետք է առավել մեծ ուշադրություն դարձնի ներքին ու տնտեսական խնդիրներին։
Այս խնդիրներին զուգահեռ, ճգնաժամի կառավարման ձևը նույնպես դարձել է Թրամփի հասցեին հնչող քննադատությունների հիմնական ուղղություններից մեկը։ Սպիտակ տան դիրքորոշումների հաճախակի փոփոխությունը, ռազմական սպառնալիքներին հաջորդած որոշակի նահանջները հանրության մի մասի մոտ ձևավորել են այն ընկալումը, որ վարչակազմը չի տիրապետում ճգնաժամի կառավարման հստակ ռազմավարության։
Բացի այդ, ռազմական ծախսերի ավելացումն ու Կոնգրեսի մի շարք անդամների քննադատությունը կառավարության որոշումների ընդունման գործընթացի վերաբերյալ ավելի են մեծացրել քաղաքական ճնշումը Սպիտակ տան նկատմամբ։
Ընտրական տեսանկյունից այս զարգացումները կարող են փոխել ուժերի հարաբերակցությունը Կոնգրեսում։ Հանրապետականներն այժմ Ներկայացուցիչների պալատում և Սենատում ունեն խոցելի մեծամասնություն, և ընդամենը մի քանի մանդատի փոփոխությունը կարող է վերահսկողությունը մեկ կամ նույնիսկ երկու պալատներում փոխանցել դեմոկրատներին։ Տնտեսության ոլորտում հանրապետականների ավանդական առավելության կորուստը ևս բարդացնում է կուսակցության ընտրական դիրքերը, քանի որ հենց տնտեսությունն է մշտապես համարվել նրանց նախընտրական գլխավոր առավելությունը։
Ընդհանուր առմամբ, Իրանի հետ պատերազմը ցույց է տվել, որ արտաքին քաղաքականությունը կարող է շատ արագ վերածվել ներքաղաքական առանցքային հարցի։ Երբ ռազմական հակամարտության հետևանքներն արտահայտվում են էներգակիրների թանկացմամբ, կյանքի արժեքի բարձրացմամբ և հանրային վստահության նվազմամբ, ընտրողները կառավարության գործունեությունը գնահատելիս հաշվի են առնում նաև արտաքին քաղաքական որոշումները։
Եթե այս միտումը պահպանվի մինչև ընտրությունները, Իրանի հետ պատերազմը կարող է դառնալ Հանրապետական կուսակցության դիրքերի թուլացման և Դեմոկրատական կուսակցության հաղթանակի հնարավորությունների ամրապնդման կարևորագույն գործոններից մեկը ԱՄՆ Կոնգրեսի միջանկյալ ընտրություններում։