Մեկնաբանություն- Փաշինյանի նոր կառավարության առջև ծառացած ճակատագրական մարտահրավերները
Նիկոլ Փաշինյանի նոր կառավարությունը սկսում է իր գործունեությունը մի ժամանակաշրջանում, երբ Հայաստանը կանգնած է անկախությունից ի վեր ամենազգայուն քաղաքական և անվտանգային փուլերից մեկի առջև։
Թեև «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը կրկին ապահովեց խորհրդարանական մեծամասնությունը, և նախագահ Վահագն Խաչատուրյանի հրամանագրով Նիկոլ Փաշինյանը նշանակվեց նոր կառավարության ղեկավար, երկրի ներկայիս իրավիճակը էապես տարբերվում է 2018 թվականի պայմաններից։ Արցախի պատերազմի հետևանքները, Հարավային Կովկասի աշխարհաքաղաքական փոփոխությունները, տարածաշրջանային և արտատարածաշրջանային ուժերի մրցակցությունը, ինչպես նաև տնտեսական խնդիրները նոր կառավարության առջև ձևավորել են բարդ մարտահրավերների ամբողջություն։
Ինչպես հաղորդում է Pars Today-ը, Հայաստանի Հանրապետության նախագահ Վահագն Խաչատուրյանը պաշտոնական հրամանագրով կրկին վարչապետ է նշանակել Նիկոլ Փաշինյանին։ Նշանակումը կատարվել է Սահմանադրության պահանջներին համապատասխան՝ խորհրդարանի մեծամասնության խմբակցության առաջադրման հիման վրա։ Թեև այս գործընթացը վկայում է իշխանական համակարգի քաղաքական կայունության շարունակականության մասին, նոր կառավարությունն իր գործունեության հենց սկզբից բախվում է այնպիսի հարցերի, որոնք որոշիչ նշանակություն կունենան Հայաստանի քաղաքական և անվտանգային ապագայի համար։
Փաշինյանի առջև ծառացած կարևորագույն մարտահրավերներից մեկը արտաքին քաղաքականության կառավարումն է, հատկապես՝ Ադրբեջանի հետ հարաբերությունների և արցախյան իրադարձություններից հետո խաղաղության գործընթացի հետագա ընթացքի հարցում։ Սահմանազատումը, հաղորդակցային ուղիների վերաբացումը և տարանցիկ միջանցքների ապագան շարունակում են մնալ երկու երկրների միջև հիմնական տարաձայնություններից։ Այս ուղղությամբ ընդունվող ցանկացած որոշում կարող է էական հետևանքներ ունենալ Հայաստանի ազգային անվտանգության և ներքին կայունության համար։
Միևնույն ժամանակ, Հայաստանի արտաքին քաղաքականությունը մտել է նոր զգայուն փուլ։ Վերջին տարիներին Երևանը խորացրել է հարաբերությունները Միացյալ Նահանգների, Ֆրանսիայի և Եվրոպական միության հետ՝ միաժամանակ ավելի հեռանալով Ռուսաստանից։ Ֆրանսիայից սպառազինության ձեռքբերումը, ԱՄՆ-ի հետ համատեղ զորավարժությունների անցկացումը և Հայաստանի սահմաններին Եվրոպական միության դիտորդական առաքելության ներկայությունը այս նոր մոտեցման դրսևորումներից են։ Սակայն բազմաթիվ վերլուծաբաններ կարծում են, որ արտատարածաշրջանային դերակատարներին չափազանց շատ հենվելը կարող է Հայաստանը վերածել գերտերությունների մրցակցության հարթակի և անվտանգության ամրապնդման փոխարեն խորացնել տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական բարդությունները։
Հարևան երկրների, հատկապես Իրանի հետ հարաբերությունների կարգավորումը ևս նոր կառավարության առաջնահերթություններից է։ Թեհրանը մշտապես ընդգծել է միջազգային սահմանների անփոփոխելիության, Հարավային Կովկասում ցանկացած աշխարհաքաղաքական փոփոխության անընդունելիության և Սյունիքի ռազմավարական նշանակության մասին իր դիրքորոշումը։ Հետևաբար, Փաշինյանի կառավարության վերաբերմունքը տարածաշրջանային նախաձեռնություններին և հարևանների ու արևմտյան ուժերի միջև հավասարակշռված քաղաքականություն վարելու կարողությունը կարևոր դեր կունենան Հայաստանի հետագա դիրքի ձևավորման գործում Հարավային Կովկասում։
Տնտեսական ոլորտում ևս նոր կառավարությունը կանգնած է լուրջ խնդիրների առաջ։ Թեև վերջին տարիներին Հայաստանը գրանցել է տնտեսական բավականին բարձր աճ, երկրի տնտեսությունը շարունակում է կախված մնալ տարածաշրջանային առևտրից, արտաքին ներդրումներից և անվտանգային կայունությունից։ Քաղաքական լարվածության շարունակությունը, ռազմական ծախսերի աճը և ներդրումների նվազումը կարող են խոչընդոտել տնտեսական զարգացման ընթացքը։
Ներքաղաքական դաշտում Փաշինյանը պետք է հաղթահարի նաև քաղաքական և հասարակական խորացող բաժանարար գծերը։ Ընդդիմությունը շարունակում է քննադատել նրա քաղաքականությունը Արցախի հարցում, իսկ տարածաշրջանային բանակցություններում ցանկացած զիջում կարող է խորացնել ներքին հակասությունները։ Այդ պատճառով ազգային համախմբման ձևավորումն ու քաղաքական միասնականության պահպանումը նոր կառավարության հաջողության կարևոր նախապայմաններից են։
Ընդհանուր առմամբ, Հայաստանի նոր կառավարությունը սկսում է իր աշխատանքը մի իրավիճակում, երբ միաժամանակ անհրաժեշտ է կառավարել անվտանգային, տնտեսական, քաղաքական և դիվանագիտական ճգնաժամերը։ Փաշինյանի հաջողությունը մեծապես կախված կլինի արտաքին հարաբերությունների զարգացման, հարևան երկրների հետ համագործակցության պահպանման, ներքին տարաձայնությունների արդյունավետ կառավարման և Հայաստանը արտատարածաշրջանային ուժերի մրցակցության հարթակ չդարձնելու կարողությունից։ Հենց այս ուղին կարող է որոշիչ ազդեցություն ունենալ ոչ միայն կառավարության ապագայի, այլև ամբողջ Հարավային Կովկասի կայունության վրա։