Մեկնաբանություն.Ամբողջ աշխարհը գտնվում է «պատվաստանյութային ապարտեիդի» իրավիճակում. ահազանգում է ԱՀԿ-ն
Այն պայմաններում երբ աշխարհում կորոնավիրուսը շարունակում է զոհեր խլել, Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) ղեկավար Թեդրոս Ադհանոմ Գեբրեսիուսն անդրադառնալով կորոնավիրուսի պատվաստանյութի բաշխման ոլորտում ստեղծված իրավիճակին, հայտարարել է.«Ներկայումս ամբողջ աշխարհը գտնվում է «պատվաստանյութային ապարտեիդի » իրավիճակում:
Covid-19 հիվանդության համաճարակը լուրջ մարտահրավեր է դարձել աշխարհի բոլոր երկրների համար: Այս հիվանդության նոր ալիքները դժվարացրել են բոլորի գործերը, և բացի բժշկության, դեղագործական և բժշկական սարքավորումների ճգնաժամից, տնտեսական և սոցիալական անկախատեսելի վնասներ են պատճառել:
Այս իրավիճակում պատվաստանյութի հայտնաբերումը հուսադրել է մարդկանց՝ հիվանդությունը վերահսկելու և նորմալ կյանք վերադարնալու հարցում, բայց չնայած բոլոր հույսերին, պատվաստանյութի ոչ հավասար բաշխումը և մեծ ու հարուստ երկրների կողմից դրան ամբարումը, պատճառ են դարձել, որ այն հասանելի չլինի բոլոր երկրներին:
ԴՎիճակագրության համաձայն՝ մինչ այժմ աշխարհում ավելի քան երեք միլիոն 400 հազար մարդ մահացել է կորոնավիրուսի հետևանքով:
ԱՀԿ-ն անդրադառնալով Քովաքս ծրագրին, պատվաստանյութի արդար բաշխման կապակցությամբ, հարուստ երկրներին կոչ է արել այդ ծրագրին բաժնեչափ տրամադրելով օգնել ԱՀԿ-ին պատվաստանյութեր ավելի թույլ երկրներին տրամադրելու հարցում, բայց հարուստ երկրները ոչ միայն ընթացք չեն տվել ԱՀԿ-ի այդ դիմումին, այլև պատվաստանյութը ծառայեցրել են իրենց նպատակներին ու շահերին: Հրապարակված տվյալների համաձայն՝ ամբողջ աշխարհում ներարկվել է մոտավորապես 900 միլիոն չափաբաժին պատվաստանյութ, որի 81 տոկոսը վերաբերում է բարձր և միջին եկամուտ ունեցող երկրներին: Այս վիճակագրությունն էլ ավելի ցավալի է դառնում, երբ պատվաստանյութերի ապարտեիդ և դեղորայքի ահաբեկչություն են իրականանում աշխարհի հարուստ և հզոր երկրների կողմից:
ԱՄՆ-ը և եվրոպական որոշ երկրներ, չնայած հավելյալ պատվաստանյութեր ունեն, բայց պատրաստ չեն համագործակցել և արտահանել կորոնավիրուսի պատվաստանյութերը: Նրանք իրենց բնակչության պատվաստումների ծրագիրն իրականացնելուց բացի, մեծ քանակությամբ պատվաստանյութ են կուտակել: ԱՄՆ-ը, Եվրամիությունը, Բրիտանիան, Ավստրալիան, Կանադան և Ճապոնիան, մինչ այժմ կորոնավիրուսի պատվաստանյութի ավելի քան երեք միլիարդ չափաբաժին ամբարել են, ինչը շատ ավելին է, քան նրանց ամբողջ բնակչության ունեցած կարիքը:
Չինաստանի ԱԳ նախարարության խոսնակ Հուա Չանիինգն ասել է.«ԱՄՆ-ն ունի աշխարհի բնակչության ընդամենը 4 տոկոսը սակայն գնել է կորոնավիրուսի պատվաստանյութի ընդհանուր չափաբաժնի մեկ քառորդը»:
Amnesty International-ի ղեկավար Ագնես Կալամարը, պահանջելով անհապաղ արագացնել պատվաստանյութերի բաշխումը ամբողջ աշխարհում, ասել է, որ կորոնավիրուսի բռնկումը բացահայտեց աշխարհի անկարողությունը արդյունավետ և արդար համագործակցության հարցում: Նա հավելել է.«Հարուստ երկրները համարյա մենաշնորհել են պատվաստանյութերի մատակարարումն աշխարհում՝ աղքատ երկրներին թողնելով մարդու իրավունքների ու առողջապահական ճգնաժամի ամենածանր պայմաններում»:
Միջազգային ոստիկանությունը՝ Ինտերպոլը, վերջերս նախազգուշացրել է կազմակերպված հանցավոր խմբերի կապակցությամբ, որոնք փորձում են գողանալ Covid-19 պատվաստանյութերի բեռները կամ կեղծ պատվաստանյութեր վաճառել բաց շուկայում:
Իսկ Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության ղեկավարն զգուշացնելով հարուստ երկրներին, ասել է.«Եթե հարուստ երկրները աղքատ երկրներին կորոնավիրուսի պատվաստանյութի մատակարարումը հետաձգեն, վերջիններս կհայտնվեն ծանր իրավիճակում»:
Չնայած այդ բոլոր դիմումներին, հարուստ և հզոր երկրները չհամագործակցելով Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության հետ, իրենց շահերի շրջանակում կիրառելով պատժամիջոցների նման քաղաքական միջոցներ, փաստորեն իրենց տրամադրության տակ են պահել պատվաստանյութի արտադրումն ու օգտագործումը և դեղորայքի ահաբեկչությանը զուգահեռ տարածում են նաև պատվաստանյութի ապարտեիդը: