Մեկնաբանություն. Իրանը դարձավ ՇՀԿ-ի լիիրավ անդամ
ՇՀԿ -ին Իրանի լիիրավ անդամակցության մասին համաձայնագիրը վերջին տարիներին այս կազմակերպության ընդունած ամենակարևոր փաստաթղթերից է: Ավելի վաղ Շանհայի կազմակերպությունը համաձայնել էր Հնդկաստանի և Պակիստանի լիարժեք և մշտական անդամակցությանը:
ՇՀԿ-ին անդամակցության կապակցությամբ Իրանի նկատմամբ կազմակերպության ղեկավարների ջերմ ընդունելությունն ու շնորհավորանքները վկայում են երկրի այս երկրի արտոնյալ և տարածաշրջանային ու միջազգային դիրի մասին, ինչն անկասկած կնպաստի կազմակերպության դիրքերի ամրապնդմանը: Ավելի վաղ, Իրանը ՇՀԿ հանդիպումներին մասնակցում էր դիտորդի կարգավիճակում: Սակայն Տաջիկստանի մայրաքաղաք Դուշանբեում Շանհայի համագործակցության կազմակերպության 21 -րդ գագաթնաժողովի ավարտին, հաստատվեց Իրանը լիիրավ և մշտական անդամակցությունը կազմակերպությանը: Այսպիսով, անդամ երկրների թիվը ահսավ իննի: լիարժեք և մշտական անդամակցությանը, ինչի արդյուքնում, անդամ երկրների թիվը ահսավ իննի, իսկ կազմակերպության աշխարհագրությունն ընդլայնվեց:
Շանհայի համագործակցության կազմակերպությունը (ՇՀԿ) ի սկզբանե ստեղծվել է անվտանգության հետ կապված խնդիրները լուծելու և մարտահրավերները հաղթահարելու նպատակով: Այդ մարտահրավերների թվում էին ՆԱՏՕ-ի մոտենալը ՇՀԿ անդամ երկրների սահմաններին, ինչպես նաև Արևմուտքի հետ Չինաստանի և Ռուսաստանի տարածաշրջանային ու միջազգային մրցակցության աճը: Ավելի ուշ, կազմակերպության օրակարգում ներառվեց նաև տնտեսական համագործակցությունը:
Այնուամենայնիվ, Շանհայի համագործակցության կազմակերպության ամենակարևոր առաքելությունն ու նպատակը իր անդամների անվտանգության ապահովումն է, սակայն մինչ այժմ, կամզակերպությունը չի ձեռնարկել որևէ ռազմական գործողությու՝ն կանխելու Արևմուտքի կողմից ստեղծված զգայուն իրավիճակները: Սակայն արևմուտքում ոմանք կարծում են, որ ՇՀԿ-ն կարող է վերածխվել ՆԱՏՕ-ի նման ռազմական կառույցի:
Հաշվի առնելով անվտանգության խնդիրները և տարածաշրջանում խաղաղության և անվտանգության հաստատմանն ուղղված ՇՀԿ անդամների համագործակցության անհրաժեշտությունը, 21 -րդ գագաթնաժողովի ուշադրության կենտրոնում Աֆղանստանի զարգացումներն էին:
Գագաթնաժողովի շրջանակներում, անդամ երկրների ղեկավարները քննարկեցին Աֆղանստանում տնտեսական խնդիրների լուծման և այդ երկրի անկախության ու անվտանգության ամրապնդմանը զուգահեռ, շինարարական նախագծերի իրականացումը, ինչը կարող է նպաստել տարածաշրջանային համագործակցությունների և հարևանների հետ Աֆղանստանի համագործակցության ամրապնդմանը:
Կազմակերպությունը մտահոգված է ԱՄՆ -ի միջամտության պատճառով Աֆղանստանում շարունակվող քաղաքական և անվտանգության քաոսի անվտանգության և ռազմական հետևանքների պատճառով Կենտրոնական Ասիայում:
Միջազգային հանրության կողմից Աֆղանստանում թալիբների իշխանությունը չճանաչելու պատճառով, խմբավորումը չի մասնակցի երկուշաբթի օրը կայացած հանդիպմանը:
Եվ չնայած Աֆղանստանը Շանհայի համագործակցության կազմակերպության դիտորդ անդամ է, սակայն ստեղծված իրավիճակը և այդ երկրում ՇՀԿ-ի դերը կարևոր խնդիրներ են:
Նախ ՝ թալիբները, կատարելով համապարփակ կառավարություն ձևավորելու և աֆղան ժողովրդի քաղաքացիական իրավունքներն ապահովելու պարտավորությունները, ճանապարհ կբացեն տարածաշրջանային և միջազգային շրջանակների հետ համագործակցության համար:
Երկրորդ ՝ Շանհայի կազմակերպության անդամ ազդեցիկ երկրները չպետք է փորձեն օգտագործել այս կազմակերպությունը որպես մեկնարկային կետ՝ Աֆղանստանում իրենց ազդեցությունն ամրապնդելու նպատակով:
Երրորդ՝ վերջին տարիներին այս երկրին հասցված լուրջ վնասներից մեկի պատճառն Աֆղանստանում միջազգային մրցակցությունն է և միջնորդավորված պատերազմների հրահրումը:
Հետևաբար, Աֆղանստանի բնակչությունն ակնկալում է, որ տարածաշրջանային կազմակերպությունները, ներառյալ ՇՀԿ-ն, օգնեն հաստատել խաղաղություն, կայունություն, անվտանգություն և լուծել Աֆղանստանի տնտեսական և սոցիալական խնդիրները `հանուն երկրի հանրային շահերի:
