Մեկնաբանություն- Մարդասպանին արդարացնելով, ԱՄՆ-ում շարունակվում է ռասիզմը
Հակառասիստական ցույցերի ժամանակ հրազենով սպանության մեջ մեղադրվող ամերիկացի երիտասարդ Քայլ Ռիտենհաուսի արդարացումը հարուցել է բազմաթիվ ամերիկացիների զայրույթը։
Երդվյալ ատենակալները անմեղ են ճանաչել 18-ամյա Քայլ Ռիտենհաուսին բոլոր մեղադրանքներում, այդ թվում՝ երրորդ անձի սպանության և վիրավորելու, ցույցի անվտանգությունը խափանելով՝ 2020 թվականին ԱՄՆ Վիսկոնսին նահանգի Քենոշա քաղաքում տեղի ունեցած հակառասիստական ակցիաների ժամանակ անկարգություն, հրդեհ և կողոպուտ իրականացնելով:
Դատարանի որոշումը նոր աղմուկ է բարձրացրել ԱՄՆ-ում՝ կրկին կենտրոնանալով ռասիզմի և զենք կրելու վրա: Իրականում, դատավճիռն այնքան անարդար էր, միակողմանի և ռասիստական, որ Ռիտենհաուսը չկարողացավ զսպել իր զգացմունքները դատավճիռը լսելուց հետո և մեծ ուրախությունից լաց եղավ։ Մեղադրանքներին ի պատասխան՝ նա պնդեց, որ միայն իրեն պաշտպանելու նպատակ ունի. Սակայն դատարանի շենքի մոտ հարյուրավոր ցուցարարներ դատավճիռը լսելուց հետո բողոքեցին դատավճռի դեմ:
Ամերիկացի սպիտակամորթ երիտասարդ ռասիստը հանրաճանաչ դեմք է դարձել ամերիկյան ծայրահեղ աջերի շրջանում, և նույնիսկ Դոնալդ Թրամփը գովել է նրան։ Փաստորեն, ԱՄՆ դատարանի արդարացումը ցույց է տալիս նրա շարունակական ռասիզմը և ամերիկյան դատական համակարգի երկակի ստանդարտները սպիտակների և սևամորթների հետ հարաբերություններում:
Նախորդ տարիների նմանատիպ դեպքերի դիտարկումը ցույց է տալիս, որ ԱՄՆ ոստիկանությունը և դատարանները շատ ավելի ագրեսիվ և այլ կերպ կվարվեին, եթե սևամորթ տղամարդուն մեղադրեին նմանատիպ հանցագործությունների մեջ: Այդ թեման բուռն արձագանք է ունեցել սևամորթներին պատկանող կառույցներում։ «Մեր դատական համակարգի համար արդարացի չէ թույլ տալ զինված ապստամբին ազատ արձակել», - ասվում է Կոնգրեսի սևամորթների ասոցիացիայի հայտարարության մեջ՝ ի պատասխան դատարանի որոշման: Amnesty International իրավապաշտպան կազմակերպության հայտարարության մեջ ասվում է. «Ցավալի իրականությունն այն է, որ ԱՄՆ-ի և ամերիկյան հասարակության հանցավոր համակարգը հիմնված է սպիտակամորթների գերակայության և սևամորթների նկատմամբ կիրառվող ռասիզմի վրա»:
Այժմ հնարավոր է, որ առաջիկա օրերին ամերիկյան քաղաքները կրկին դառնան աջերի հետ առճակատման ասպարեզ՝ հաշվի առնելով ամերիկյան դատարանի անարդար դատավճիռը և երկու հոգու սառնասրտորեն սպանած և բազմաթիվ կործանարար գործողություններ իրականացրած ծայրահեղ աջ սպիտակամորթ տղամարդու արդարացումը: Առաջիկա օրերի ընթացքում ԱՄՆ-ի տարբեր քաղաքներ ականատես են լինելու ծայրահեղականների, սևամորթների և նույնիսկ լատինաամերիկացիների հետ զենք կրելու կողմնակիցների բախումներին, ովքեր կարծում են, որ ԱՄՆ արդարադատության համակարգը խտրական մոտեցում է դրսևորում գունամորթների նկատմամբ, և Ռիտենհաուսի գործը վերջին օրինակն է: Վերջին տարիներին, հատկապես Դոնալդ Թրամփի նախագահության օրոք, ԱՄՆ-ում ռասիզմն ու ռասայական բռնությունը տարածվել են աջակողմյան ու ռասիստական հայացքների պատճառով: Թրամփը եղել է սպիտակամորթների գերակայության շարժումների ամենամեծ աջակիցներից մեկը՝ բազմիցս քննադատելով հակառասիստական շարժումները, ինչպիսին է «Սևամորթների կյանքը կարևոր է» շարժումը:
Ռասայական խտրականությունը և ռասիզմը միշտ եղել են ամերիկյան հասարակության կարևոր խնդիր: «Ռասիզմը խորը արմատավորված, պատմական խնդիր է և նույնիսկ ամերիկյան մշակութային ինքնության մաս», - ասում է քաղաքական փորձագետ Ալիռեզա Ռեզախահը: Ամերիկյան մտածողությունը, ըստ էության, բացահայտ և քողարկված ռասիզմի և գունամորթների ստորացման և նրանց երկրորդ կարգի քաղաքացիության նվաստացման: Իրականում, ներկայումս, արևմտյան երկրներում, հատկապես Միացյալ Նահանգներում, սպիտակամորթ շարժումների և խմբերի տարածման հետ մեկտեղ, սևամորթներն ու լատինաամերիկացիներն ավելի ու ավելի են ենթարկվում բռնության և ռասայական խտրականության:
