Մեկնաբանություն - Չինաստանի դիրքերի կայունացում Արևմտյան Ասիայում, ինչո՞ւ և ինչպե՞ս
Չինաստանը միջնորդել է Իրանի և Սաուդյան Արաբիայի միջև անվտանգության և տնտեսական ասպեկտներին, որպեսզի կարողանա պահպանել իր շահերը։
Այս երկիրը գիտակցել է Արևմտյան Ասիայի տարածաշրջանի կարևորությունը՝ վերջ դնելու ամերիկյան հեգեմոնիային և փոխելու ուղին դեպի բազմաբևեռ աշխարհ՝ որպես գլոբալ ուժերի հավասարակշռության վերաբաշխում։
Հաշվի առնելով ԱՄՆ-ի հետ աճող մրցակցությունը՝ Չինաստանը ձգտում է ընդլայնել իր ազդեցության գոտին աշխարհի տարբեր տարածաշրջաններում: Պեկինը շարժվել է դեպի Արևմտյան Ասիա, որը տասնամյակներ շարունակ համարվում էր ԱՄՆ-ի ազդեցության ավանդական տարածքը իսկ «Մեկ գոտի և մեկ ճանապարհ» նախագծի աշխարհաքաղաքական կարևորության պատճառով այն համարվում է աշխարհում անվտանգության և տնտեսության առումով շատ կարևոր տարածաշրջան։
Սաուդյան Արաբիա կատարած իր այցի ժամանակ ԱՄՆ ԿՀՎ ղեկավարը խոստովանել է, որ Չինաստանի միջնորդությամբ Իրանի հետ համաձայնագիրը մեծ ցնցում է ամերիկյան կառավարության համար և կոչ է արել Սաուդյան Արաբիային հրաժարվել իր նոր մոտեցումից։
Պեկինում Թեհրանի և Ռիադի միջև կնքված համաձայնագիրը նախատեսում է նախապատրաստվել երկու երկրների դեսպանատների վերաբացման, թռիչքների վերսկսմանը և անվտանգության ու տնտեսական համաձայնագրերին՝ տարածաշրջանում կայունություն հաստատելու և ամերիկացիների ներկայությունը սահմանափակելու և Չինաստանի դերն َԱրևմուտյան Ասիայում ուժեղացնելու նպատակով։
Ամերիկան տեղյակ է Չինաստանի հզորության և աշխարհում նրա աճող ազդեցության մասին, և, հավանաբար, այն, ինչ տեղի ունեցավ նավթի արդյունահանումը նվազեցնելու ՕՊԵԿ+-ի որոշման հետ, Վաշինգտոնին ուղղված ուժեղ հարված լինի: Ըստ Global Times թերթի, այս չափի նվազումը նվազեցնում է Միացյալ Նահանգների վստահությունը և ցույց է տալիս ամերիկյան հեգեմոնիայի անկումը, չնայած հզոր աշխարհաքաղաքական գործիքների առկայությանը և Վաշինգտոնի՝ կարևոր քաղաքական որոշումները փոխելու անկարողությանը։ Չինաստանի արտաքին հարաբերությունների համալսարանի Միջազգային հարաբերությունների ինստիտուտի պրոֆեսոր Լի Հայդոնգը ասել է. «Էներգետիկ ոլորտում Ամերիկան պատրաստ է ձեռնարկել բոլոր տեսակի ճգնաժամեր, հակամարտություններ և շանտաժներ՝ իր ուզածին հասնելու համար։ Նրանք մեծ ճնշում են կրում, և դա ցույց է տալիս, որ նավթի արդյունահանման կրճատման որոշումը ապացուցել է, որ ԱՄՆ դեր չի խաղում Պարսից ծոցի տարածաշրջանում էներգետիկ որոշումների հարցում»:
Չինաստանը գիտակցել է Արևմտյան Ասիայի տարածաշրջանի կարևորությունը՝ վերջ դնելու ամերիկյան հեգեմոնիային և փոխելու ուղին դեպի բազմաբևեռ աշխարհ՝ որպես համաշխարհային ուժերի հավասարակշռությունը վերաբաշխելու կարևոր դարպաս: Սաուդյան Արաբիայի հետ համատեղ ներդրումային ծրագրերում Չինաստանի հաջողությունն ակնհայտ է: Մեքքայի և Մեդինայի միջև արագընթաց գնացքի կառուցումից մինչև Սաուդյան Արաբիայի Նեոմ առևտրի գոտում 500 միլիարդ դոլար արժողությամբ խոշոր շինարարական նախագծին մասնակցություն։ Պեկինը նաև 2030 թվականի տնտեսական տեսլականի փաստաթղթին համահունչ Ռիադի հետ համագործակցելու է 20 միլիարդ դոլար արժողությամբ ներդրումային հիմնադրամի ստեղծման գործում:
Պեկինը նաև համարում է այս տարածաշրջանը որպես համաշխարհային տնտեսական նախագծի էական մաս և որոշել է օգնել ներդրումներ կատարել դրանում՝ հաշվի առնելով տարածաշրջանի նյութական և մարդկային հնարավորությունները։ Չինաստանի աջակցությունն այս նախագծերին, անկասկած, կթուլացնի ամերիկյան ազդեցությունը տարածաշրջանում։