Մեկնաբանություն-Ավարտվում է ՇՀԿ-ին Իրանի լիիրավ անդամակցության գործընթացը
Իրանի լիիրավ անդամակցությունը Շանհայի համագործակցության կազմակերպությանը կամրագրվի հուլիսի 4-ին կայանալիք կազմակերպության անդամ պետությունների ղեկավարների խորհրդի նիստի ժամանակ:
Շանհայի համագործակցության կազմակերպության գլխավոր քարտուղար Ժանգ Մինգը Իրանի Իսլամական Հանրապետության արտաքին գործերի նախարար Հոսեյն Ամիր Աբդոլլահյանի հետ հեռախոսազրույցում, գոհունակություն հայտնելով այս կազմակերպությանն Իրանի լիիրավ անդամակցության կապակցությամբ, ընդգծել է,-«Կազմակերպության առաջիկա նիստում պաշտոնապես կհայտարարվի Իրանի լիիրավ անդամակցությունը և Հուլիսի 4-ին Իրանը կդառնա ՇՀԿ լիիրավ անդամ և Իսլամական Հանրապետությունը կունենա կազմակերպության անդամ երկրներին պատկանող բոլոր իրավունքները»:
2001 թվականին ստեղծված Շանհայի համագործակցության կազմակերպությունը միջմայրցամաքային դաշինք է, որը կենտրոնացած է քաղաքական, տնտեսական և անվտանգության ոլորտում համագործակցության վրա: Այս կազմակերպությունը, որը պարունակում է աշխարհի բնակչության գրեթե 40%-ը, կազմում է համաշխարհային համախառն ներքին արդյունքի 28%-ը։
Այսօր անդամակցությունը այնպիսի կազմակերպություններին, ինչպիսին Շանհայն է, բացի զգալի տնտեսական ձեռքբերումներից, ունի նաև իր քաղաքական և անվտանգության յուրահատուկ առավելությունները և շատ կարևոր է երկրների համար, քանի որ անդամակցությունը միջազգային կազմակերպություններին ընդլայնում է երկրների տնտեսական հնարավորություննրտը, ինչպես նաև նպաստում է միջազգային բազմակողմ փոխգործակցության ընդլայնմանը:
Հաշվի առնելով, որ տարածաշրջանի երկրների, այդ թվում՝ Շանհայի կազմակերպության անդամ երկրների հետ փոխգործակցությունն ու հարաբերության հաստատումը, ինչպես նաև տարածաշրջանային և միջազգային ասպարեզներում արդյունավետ ներկայությունը Իրանի Իսլամական Հանրապետության 13-րդ կառավարության արտաքին քաղաքականության ուշադրության կենտրոնում են, ուստի Իրանի կառավարությունը վերջին երկու տարում այս կազմակերպության անդամ երկրների հետ հարաբերությունների բարելավման ուղղությամբ լուրջ դիվանագիտական միջոցառումներին առաջնային տեղ է հատկացրել իր քաղքականության մեջ և կարողացել է ստանալ Շանհայի բոլոր անդամների համաձայնությունը: Այս համատեքստում Իրանի նախագահ Սեյեդ Էբրահիմ Ռայիսին 2021 թվականի սեպտեմբերին այցելելով Տաջիկստան և մասնակցելով ՇՀԿ-ի 21-րդ գագաթնաժողովին, կարողացավ այս կազմակերպությունում Իրանի՝ դիտորդի կարգավիճակից մշտական անդամ դառնալու թույլտվություն ստանալ:
Ակնհայտ է, որ Շանհայի համագործակցության կազմակերպությանը Իրանի լիիրավ անդամակցությունը կարևոր է քաղաքական և տնտեսական տարբեր առումներով, քանի որ այսուհետ Իրանի Իսլամական Հանրապետությունը, որպես Շանհայի համագործակցության կազմակերպության մշտական և հիմնական անդամ՝ ավելի լավ հնարավորություն է ունենալու քաղաքական,անվտանգության, տնտեսական, առևտրային, դրամավարկային և բանկային ոլորտներում միջազգային փոխգործակցության համար:
Սա այն դեպքում, երբ Իրանը գտնվում է ԱՄՆ-ի միակողմանի և անօրինական պատժամիջոցների տակ, և այդ պատճառով Շանհայի կազմակերպությանը լիիրավ անդամակցությունը, Իրանի համար տնտեսական օգուտներ ունենալուց բացի, կգնահատվի նաև ԻԻՀ-ին մեկուսացնելու ԱՄՆ-ի քաղաքականության ձախողում:
Պետք է նկատի ունենալ, որ Իրանի աշխարհաքաղաքական դիրքը և նավթի ու գազի հսկայական պաշարները շատ կարևոր են Շանհայի անդամ երկրների համար: Իրանը աշխարհի այն սակավաթիվ երկրներից է, որը գտնվում է մի քանի ծայրամասային տարածքներում: Իրականում Իրանը գտնվում է Պարսից ծոցի , Արևմտյան Ասիայի, Կենտրոնական Ասիայի, Կովկասի և Հնդկական թերակղզու տարածքում, որը համարվում է որպես կամուրջ Ասիա, Եվրոպա և Աֆրիկայի մայրցամաքի միջև:
Որպես նավթի և գազի ռեսուրսների խոշորագույն սեփականատերերից մեկի՝ Իրանի Իսլամական Հանրապետության անդամակցությունը կարևոր է համարվում Շանհայի անդամ երկրների, այդ թվում Չինաստանի համար,որը էներգիայի ամենամեծ սպառողն է:
Իրանի ներկայությունը Շանհայի համագործակցության կազմակերպությունում կբարձրացնի այս կազմակերպության նշանակությունն ու դիրքը միջազգային հարաբերություններում: Իրանի արտաքին գործերի նախարար Հոսեյն Ամիր Աբդոլլահյանը Շանհայի համագործակցության կազմակերպության գլխավոր քարտուղարի հետ հեռախոսազրույցում, անդրադառնալով այս հարցին, ասել է.-«Վստահ եմ,որ Իրանի լիիրավ անդամակցությունը նոր և աճող կարողություններ կապահովի Շանհայի համագործակցության կազմակերպության համար»։