Աստանայի նիստը՝ տարածաշրջանային նախաձեռնություն Սիրիայի ճգնաժամի կարգավորման համար
Ղազախստանի մայրաքաղաք Աստանան հունվարի 23-24-ին հյուրընկալում է սիրիական-սիրիական ձևաչափով բանակցությունները՝ Իրանի իսլամական հանրապետության , Ռուսաստանի և Թուրքիայի վերահսկողությամբ:
Աստանայի նիստը կայացել է տարածաշրջանային նախաձեռնությամբ՝ առանց եվրոպացիների ներկայության կամ ԱՄՆ-ի ուղղակի դերակատարության, ինչը ցույց է տալիս տարածաշրջանի երկրների ուղղակի և ակտիվ դերակատարումը տարածաշրջանային հավասարումների կառավարման գործում:
Ի դեպ Աստանայում Սիրիայի բանակցությունների նկատմամբ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի հովանավորությունը կարևոր քայլ է համարվում այդ երկրի ճգնաժամի կարգավորման ճանապարհին,որը օրակարգում է դրվել Ռուսաստանի ու Իրանի գլխավորությամբ և Թուրքիայի ընկերակցությամբ: Հայտարարվել է,որ 14 զինված խմբեր «Սիրիայի Ազատ բանակ» անվամբ խմբի առանցքայնությամբ մասնակցում են Աստանայի նիստին : Այդ խմբերը մոտ վեց տարի անց պատրաստվում են Սիրիայի ճգնաժամի կարգավորմանն ուղղված քայլեր ձեռնարկել:
Սիրիայում Դիմադրության առանցքի հաջողությունները, այդ թվում` Հալեպի ազատագրումը ահաբեկչական տարբեր խմբավորումների ձեռքից , քաղաքական դաշտում փոխել են այդ երկրի հավասարումները :
2016 թվականի դեկտեմբերի 30-ին Սիրիայում հրադադարի հաստատման և այնուհետև Աստանայի նիստի կայացման շուրջ համաձայնությունները ձեռք են բերվել Իրանի , Ռուսաստանի և Թուրքիայի խորհրդակցությունների արդյունքում:
Սիրիայում Դիմադրության առանցքի արձանագրած հաջողությունները և այդ երկրի տարբեր շրջաններում ահաբեկիչների ու զինված խմբավորումների ձախողումները փաստորեն նրանց կանգնեցրել են թույլ դիրքերում և այդ զինված խմբերի ներկայությունը Աստանայի նիստում նշանակում է ընդունել հավաքական պահանջը առանց պնդելու միակողմանի պահանջների վրա,ինչը Ժնևյան նախորդ նիստերում ոչ մի արդյունք չունեցավ:
Աստանայի նիստը որ կայացել է Սիրիայում հրադադարի ամրապնդման և երկրի կառավարության ու ընդդիմադիր խմբերի միջև լուրջ բանակցությունների ենթահող ստեղծելու նպատակով, կարող է լինել Սիրիայի ճգնաժամի քաղաքական կարգավորման հիմնաքարը:
Սիրիայի իրողության ըմբռնումը, այդ երկրի ազգային ինքնիշխանության ու տարածքային ամբողջականության հարգումը, Սիրիայի ժողովրդի ինքնորոշման հարգումը , այդ երկրում ահաբեկչության ամբողջական ոչնչացումը և Բաշար Ասադի քաղաքական ապագայի ճշտորոշումը պարունակող նախագիծը տրամաբանական է Սիրիայի ճգնաժամի կարգավորման համար:
Սիրիայի նախագահ՝ Բաշար Ասադի խոսքերով՝ քվեատուփերը կորոշեն նրա քաղաքական ապագան , և ոչ թե Աստանայի կամ այլ վայրի սեղանների շուրջ ընթացող բանակցությունները, քանի որ Սիրիայի Սահմանադրության համաձայն՝ ժողովուրդը մասնակցում է ընտրություններին և ընտրում իր երկրի նախագահին:
Այդ նախագծի շրջանակում գործադրական մեխանիզմների մասին երկխոսությունը, հուսալի հեռանկար է ուրվածգում Սիրիայի ճգնաժամի կարգավորման համար: Այժմ աշխարհի ժողովուրդները աչք են հառել Աստանայի նիստին ,որպեսզի տեսնեն թե Սիրիայի վեցամյա ճգնաժամն ինչպիսի ավարտ է ունենալու:
Աստանայի նիստի հաջողության հարցում ՄԱԿ-ի ակտիվ ու չեզոք դերակատարումը անհերքելի է անհրաժեշտություն է, որպեսզի նոր գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտերեսի օրոք Պան Գի Մունի օրոք այդ միջազգային կառույցի թույլ գործունեությունը հատուցվի:
