Ինչո՞ւ են արևմտյան լրատվամիջոցները թաքցնում ՆԱՏՕ-ի դերակատարությունը Լիբիայի աղետում

ՆԱՏՕ-ն՝ Բրիտանիայի, ԱՄՆ-ի և Ֆրանսիայի գլխավորությամբ, տապալեց Լիբիայի կառավարությունը՝ ավելի քան 9700 ավիահարվածներով և ավելի քան 7700 հեռակառավարվող ռումբեր նետելով։ Շուպակը գտնում է, որ այդ ռմբակոծությունները հանգեցրին հազարավոր մարդկանց սպանություններին, որոնց փորձում էր փրկել ՆԱՏՕ-ն, ինչպես ինքն էր պնդում:

Բնական և մարդկային աղետները սովորաբար իրարից անբաժան են. Հատկապես, երբ խոսքը գնում է արտաքին ռազմական միջամտությունների մասին։ «Դանիել» ցիկլոնը, որը հարվածեց Լիբիային 2023 թվականի սեպտեմբերին և հազարավոր մարդկանց կյանք խլեց, ոչ միայն բնական իրադարձություն էր, այլ ավելի մեծ աղետի մի մասը, որի արմատները սերում են 2011 թվականին այդ երկրում ՆԱՏՕ-ի ռազմական միջամտությունից: Այս միջադեպը լուսաբանելիս արևմտյան լրատվամիջոցներն ավելի շատ կենտրոնացան ճգնաժամի բնական կողմերի վրա և անտեսեցին ՆԱՏՕ-ի դերն այս իրավիճակի առաջացման գործում։ Parstoday-ի այս հոդվածը ուսումնասիրում է այն հարցը, թե ինչու են արևմտյան լրատվամիջոցները հրաժարվում լուսաբանել ՆԱՏՕ-ի իրական դերը Լիբիայում անկայունություն ստեղծելու և ենթակառուցվածքները ոչնչացնելու գործում:

2011 թվականին ՆԱՏՕ-ի հարձակումը Լիբիայի վրա մեծապես սրեց այս երկրում հումանիտար և ենթակառուցվածքային ճգնաժամերը։ Ըստ Responsible Statecraft-ի՝ 2023 թվականի սեպտեմբերին «Դանիել» փոթորկի հետևանքով Լիբիայում տեղի ունեցած վերջին ջրհեղեղները, որոնք խլեցին մոտ 10,000 մարդու կյանք, ոչ միայն բնական աղետ էին, այլև ՆԱՏՕ-ի ռազմական միջամտությունների հետևանք: Responsible Statecraft-ից Գրեգորի Շուպակը նշում է, որ ԶԼՄ-ները հիմնականում պատերազմը նշում էին որպես Լիբիայի անպատրաստության պատճառ այս աղետին դիմակայելու հարցում՝ չնշելով ՆԱՏՕ-ի դերը Լիբիա ներխուժման տարիներին։

Դանիել փոթորիկը, որը ձևավորվել է Միջերկրական ծովի արևելքում և հասել Լիբիա 2023 թվականի սեպտեմբերի սկզբին, հայտնի է որպես Միջերկրական ավազանի և Աֆրիկայի պատմության մեջ ամենամահաբեր և ամենավնասատու փոթորիկը: Շուպակը հավելել է, որ 2011 թվականին Մուամար Քադաֆիի դեմ ՆԱՏՕ-ի ապստամբության ժամանակ ամերիկյան լրատվամիջոցները պնդում էին, որ Լիբիայի ռազմաօդային ուժերը ռմբակոծել են ցուցարարներին, սակայն նրանք այդ պնդումների համար որևէ ապացույց չեն ներկայացրել, իսկ Պենտագոնն էլ չի հաստատել նման ռմբակոծություն։

ՆԱՏՕ-ն՝ Մեծ Բրիտանիայի, ԱՄՆ-ի և Ֆրանսիայի գլխավորությամբ, տապալեց Լիբիայի կառավարությունը՝ ավելի քան 9700 օդային հարվածներով և ավելի քան 7700 հեռակառավարվող ռումբեր նետելով։ Շուպակը գտնում է, որ ռմբակոծությունների հետևանքով զոհվել են հազարավոր մարդիկ, որոնց փորձում էր փրկել ՆԱՏՕ-ն, ինչպես ինքն էր պնդում, և պատճառ դարձավ, որ տասնյակ հազարավոր զենքեր ուղղարկվեն Լիբիա, Սահել և նույնիսկ Սիրիա:

2011 թվականին Լիբիայում ՆԱՏՕ-ի պատերազմից հետո այս երկիրը բաժանվել է երկու մրցակից կառավարությունների, որոնցից յուրաքանչյուրը պայքարում է իշխանության համար: Շուպակը շեշտում է, որ ՆԱՏՕ-ի ռմբակոծությունները ուղղակիորեն չեն հանգեցրել Դառնայում ամբարտակների փլուզման, սակայն պատերազմը ոչնչացրեց Լիբիայի կառավարությունը և նրա սոցիալական հյուսվածքը, որի հետևանքներից է կենսական ենթակառուցվածքները պահպանելու անկարողությունը։

Շուպակը նշում է, որ այս տեսակետը չի արտացոլվում հիմնական լրատվամիջոցներում, նույնիսկ նրանցում, որոնք վերաբերում են պատերազմին: Նա պարզել է, որ վեց օրվա ընթացքում հայտնի լրատվամիջոցներում, այդ թվում New York Times-ում, Wall Street Journal-ում,  և Washington Post-ում  իր գտած 67 հոդվածներից միայն 40-ում է նշված «պատերազմ» բառը, և դրանցից միայն երեքն են անդրադառնում ՆԱՏՕ-ի դերակատարությանը:

Վերջում, Շուպակը եզրակացնում է, որ ՆԱՏՕ-ն նույնպես մեծապես ներգրավված է եղել ուկրաինական պատերազմի մեջ՝ ի վերջո սրելով իրադարձությունների շղթան, որը Ռուսաստանին ստիպել է դիմել ռազմական գործողության: