Իրանի դիմադրությունը և Վաշինգտոնի շփոթմունքը. հավասարակշռության փոփոխություն պատերազմում և դիվանագիտության մեջ
Վերջին օրերին պատերազմական զարգացումները և Իրանի ու Միացյալ Նահանգների միջև անուղղակի բանակցություններում տիրող մթնոլորտը վկայում են, որ քաղաքական և հոգեբանական հավասարակշռությունը շարունակում է շարժվել Թեհրանի օգտին:
Այն բանից հետո, երբ Իրանը ներկայացրեց պատերազմը դադարեցնելու ԱՄՆ առաջարկին իր պատասխանը և ընդգծեց իր անփոփոխ սկզբունքները, Դոնալդ Թրամփի դիրքորոշումները և արևմտյան լրատվամիջոցների հայտնվեցին շփոթության մեջ, սկսելով հակասական հայտարարություններ և սպառնալիքներ հնչեցնել։ ԱՄՆ նախագահի հայտարարությունների շարքը՝ պատերազմը վերսկսելու սպառնալիքից մինչև իրանցի պաշտոնյաների Վաշինգտոնի հետ շփման վերաբերյալ հակասական պնդումները, ամերիկյան որոշումների կայացման գործընթացում շփոթության նշան է:
Վերջին օրերին ամերիկյան և սիոնիստական լրատվամիջոցները միաժամանակ հաղորդել են տարածաշրջանային դաշնակիցների հետ Թրամփի ինտենսիվ խորհրդակցությունների և Վաշինգտոնի ջանքերի մասին՝ այնպիսի պայմաններ պարտադրելու, ինչպիսիք են Իրանի հարստացված ուրանի պաշարների հանձնումը և Հորմուզի նեղուցի լիակատար վերաբացումը: Այնուամենայնիվ, Թեհրանը շարունակում է պնդել իր հայտարարած դիրքորոշումների վրա, ներառյալ Հորմուզի նեղուցի նկատմամբ ինքնիշխանության պահպանումը, պատժամիջոցների վերացումը, սառեցված ակտիվների ազատումը և պատերազմական վնասների փոխհատուցումը։
Թրամփի կոշտ և սպառնալից վարքագիծը վկայում է այն մասին, որ Վաշինգտոնին չի հաջողվել Իրանի հարցում հասնել իր նպատակներին։ Միացյալ Նահանգներին չի հաջողվել փոխել նաև ռազմական ոլորտում հավասարումները և իր պայմանները պարտադրել Թեհրանին դիվանագիտական ասպարեզում։
Որոշ վերլուծաբաններ կարծում են, որ Թրամփը, շրջապատի լավատեսական զեկույցներից ազդված, դեռևս կարծում է, որ ինքն ունի առավելություն, մինչդեռ տարածաշրջանում իրականությունը հակառակն է ցույց տալիս։
Մեկ այլ խումբ այս դիրքորոշումները համարում է ԱՄՆ հոգեբանական գործողության մաս՝ Իրանին նահանջ ստիպելու համար. ռազմավարություն, որը մշակվել է սպառնալիքների, լրատվամիջոցների մթնոլորտի ստեղծման և հոգեբանական ճնշման աճի հիման վրա։
Փոխարենը Թեհրանը բազմիցս նշել է, որ խաղաղության և քաղաքական լուծման կողմնակից է՝ պահպանելով կայուն դիրքորոշումները՝ փոփոխված պլանների փոխանակման և անուղղակի բանակցությունների միջոցով։ Իրանցի պաշտոնյաները ընդգծում են, որ բանակցային գործընթաց մտնելը չի նշանակում նահանջ կամ ճնշում ընդունել, այլ քաղաքական փաստարկները սպառելու և համաշխարհային հասարակական կարծիքը համոզելու փորձ է։
Դաշտային առումով կարևոր են նաև Պարսից ծոցում և Հորմուզի նեղուցում տեղի ունեցող զարգացումները։ Իրանի զինված ուժերի կողմից որոշ սահմանափակ ծովային բախումներից հետո վերջերս հնչած նախազգուշացումները և ցանկացած ագրեսիայի անհապաղ արձագանքի մասին հայտարարությունները հանգեցրել են տարածաշրջանում ԱՄՆ լարվածություն առաջացնող շարժումների նվազմանը։ Վերջին օրերին ԱՄՆ ուժերի կողմից իրանական նավերի հետապնդման մասին որևէ հաղորդում չի եղել, ինչը վկայում է տարածաշրջանում զսպման նոր ձևի հաստատման մասին։
Միևնույն ժամանակ, պատերազմի ընթացքը փոխելու և ճգնաժամը կառավարելու ԱՄՆ անկարողությունը բարդացրել է Վաշինգտոնի դիրքորոշումը Թրամփի Չինաստան այցի նախօրեին։ Վերլուծաբանները կարծում են, որ Իրանի նկատմամբ ԱՄՆ ռազմավարական դիրքի թուլացումը կհանգեցնի Չինաստանի և Ռուսաստանի դիրքերի ամրապնդմանը համաշխարհային հավասարումներում։ Այս համատեքստում Պեկինը, գիտակցելով Իրանի հետ երկարաժամկետ գործընկերության կարևորությունը, Թեհրանին ավելի քան երբևէ դիտարկում է որպես տարածաշրջանային և միջազգային նոր կարգի վճռորոշ խաղացող։