Մի գավաթ անդորր հաղորդաշարի հարգարժան ունկնդիրներ այսօր խոսելու ենք տատիկ-պապիկ-թոռնիկ հարաբերությունների մասին: Երբեմն տատիկ-պապիկների մեծ սերը կարող է բացասաբար ազդել երեխաների դաստիարակության վրա: 

Երկսերունդ եւ եռասերունդ ընտանիքներում կատարված ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ տատիկ-պապիկների հետ ապրող ընտանիքներն ավելի կայուն են: «Երիտասարդ մայրը եւ հայրը ակտիվ են, զբաղված, նաեւ ագրեսիվ, իսկ տատիկ-պապիկներն ավելի հանգիստ են: Նրանք կարեւոր դերակատարում ունեն երեխաների բարոյական դաստիարակության հարցում. վերջիններիս ներշնչում են ինքնավստահության եւ ապահովության զգացողություն: «Եթե ընտանիքն ամուր է, ամուր է նաեւ պետությունը»՝ սա հայտնի միտք է:
Այժմ խոսենք փոքրիկների դաստիարակության հարցում ավագների միջամտության մասին:

– Երեխաները ենթագիտակցորեն զգում են, թե ում միջոցով ինչպես կարելի է սեփական հարցերը լուծել: Այսինքն` օգտագործելով տատիկ-պապիկների խղճահարությունը, նրանց ուժեղ դիրքն ընտանիքում` ազդում են ծնողների վրա` նաեւ չեզոքացնելով նրանց: Մեծերը չպետք է խառնվեն, խանգարեն երեխաների դաստիարակությանը, դա բացասաբար է անդրադառնում: Ընտանիքի ամուր եւ պաշտպանված լինելը տարբեր հասկացություններ են: Եթե ընտանիքում կան տատիկ եւ պապիկ, ապա, ազգային մտածելակերպի համաձայն, տան մեծահասակները պետք է իշխեն, տիրեն անգամ 40 տարեկան ծնողներին: Տիրող անհամաձայնության մթնոլորտում, երեխան ոչ թե դաստիարակվում, այլ սովորում է, թե ինչպես կարելի է մարդկանց օգտագործել: Երեխան պաշտպանվածության կարիք է զգում, երբ որ ծնողի կողմից առկա է ագրեսիա: Նրան սաստելը կամ պատժելը դեռ ագրեսիա չէ. կարեւորը, որ նա գիտակցի, որ ինքը սիրված է: Նա նաեւ պետք է իմանա, որ ոչ թե իրեն են պատժում, այլ իր արարքը:

Երեխաների կյանքում տատիկ-պապիկների դերի մասին հոգեբանական գիտությունների թեկնածու Լարիսա Հարությունյանն ասում է․
–Յուրաքանչյուր մարդ ունի արմատների պահանջմունք: Եթե հորից ու մորից բացի երեխան տեսնում է տատիկին ու պապիկին, նա իրեն ավելի ամուր է զգում: Պարզապես դաստիարակության հարցում նրանք չպետք է մասնակցեն: Յուրաքանչյուր սերունդ իրեն հաջորդների վարքուբարքի համար ասում է. «Մեր ժամանակ այսպիսի բաներ չկային, հիմա ուրիշ է»: Տատիկ-պապիկների դերը կարեւոր է. էներգետիկ կապն ուժեղացնում է մարդուն: Ավագ սերունդն ասում է, թե նրանք ժամանակ չեն ունեցել սիրել իրենց երեխաներին, դրա համար պաշտում են իրենց թոռներին: Երեխային երես տալը, անօրեն դարձնելը՝ սեր չէ: Պետք է երեխային սովորեցնել, թե ինչպես պետք է կողմնորոշվել կյանքում: Տատիկ-պապիկները եսասիրաբար են թոռնիկներին սիրում` «նրանց ձգելով իրենց կողմը»: Այսօր ամենադիմացկուն ընտանիքը երկսերունդ ընտանիքն է, որը միանշանակ չես կարող ժխտել կամ հաստատել: Եթե ընտանիքում գոյություն ունի ֆունկցիաների, յուրաքանչյուր անձի կարգավիճակի ճիշտ բաշխում, ապա այն կայուն է: Ամուր է այն ընտանիքը, որտեղ մարդիկ միմյանց անհատականությունն ընդունում են: Ծնողը պետք է երեխայի համար ոչ թե անընդհատ հոգա, այլ նրան սովորեցնի, որ ինքն իր համար ինչ-որ բան անի։

Երևի թե ընտանեկան դարավոր խնդիրներից մեկն է՝ մայր-տատիկ փոխհարաբերությունները, ինչը, միանշանակ իր հետքն է թողնում երեխայի հոգեկան զարգացման վրա: Կան դեպքեր, երբ տատիկի կողմից մեծացած երեխաները մեծանում են թույլատրելիության զգացողությամբ: Ինչու է տեղի ունենում: Տատիկը վախենում է, որ երեխան կդադարի սիրել իրեն, եթե նա սկսի պատժել նրան: Բացի այդ, նրա համար շատ դժվար է տեսնել նրա արցունքները, այնպես որ պարզվում է, որ նա թույլ է տալիս երեխային անել այն, ինչ ծնողներն արգելում են: Դա կարող է պատահել ձեր աչքերի առաջ, կամ գուցե գաղտնի, երբ տանը չեք: Նման դեպքերում կարող եք լսել այնպիսի արտահայտություններ, ինչպիսիք են «ես ձեզ թույլ կտամ, բայց մի ասեք հայրիկին և մայրիկին»: Տատիկի այս վերաբերմունքը երեխայի մեջ զարգացնում է օրենքների հարաբերականության զգացողություն, երեխան հասկանում է, որ դրանք կարող են շրջանցվել: Նրա համար տատիկը դառնում է լավագույն ընկերը, իսկ նրա ծնողները, ըստ էության, թշնամիներ, բռնապետներ, ովքեր արգելում են ամեն ինչ: Այսպիսով, տատիկի այս պահվածքը հանգեցնում է նրան, որ երեխան աստիճանաբար սկսում է բացասաբար վերաբերվել ծնողին:

***

Այս սիրելի բարեկամներ ծնողների  համեմատ՝ տատիկն ու պապիկը շատ մեղմ են թոռնիկների հետ, սիրում են խաղալ նրանց հետ, պատմել նրանց հեքիաթներ և սովորեցնել հանելուկներ: Թոռնիկների համար տատիկներն ու պապիկները գիտեն աշխարհի բոլոր հարցերի պատասխանները, պաշտպանում են նրանց, միշտ կատարում են ցանկությունները,  գնում խաղալիք ու քաղցրավենիք:

Այո, տատիկներն ու պապիկները շատ են սիրում թոռնիկներին, և երեխաները հաճախ օգտվում են այդ մեծ սիրուց: Սա կարող է բացասաբար ազդել երեխաների դաստիարակության վրա:

Ահա թե ինչպես․

• Պապիկներից և տատիկներից շատերը զարմացնում են իրենց թոռներին, թույլ են տալիս նրանց այն, ինչը թույլ չեն տալիս ընտանիքում: Օրինակ ՝ սիրելի տատիկները չեն սահմանափակում մուլտֆիլմերի դիտումը և թույլ են տալիս հրաժարվել  ցերեկային քնից: Ոմանք նույնիսկ փորձում են բանակցել իրենց թոռների հետ, որպեսզի ծնողները լռեն այդ ազատությունների մասին: Զարմանալի չէ, որ նման միջամտությունից հետո երեխաները փորձում են մորից նույն արտոնությունները սակարկել, թույլ տալով քմահաճույքներ։:
• Ընդհակառակը, տատիկներից ոմանք հավատարիմ են երեխայի հետ շփվելու ավտորիտար ոճին: Նրանց նշանաբանն է. «Երեխաները պետք է մեծանան, մինչդեռ նրանք դեռ տեղավորվում են նստարանին». Ավելորդ է ասել, որ նման շփումից հետո երեխան կտրականապես դիմադրում է մերձավոր հարազատների հետ հանդիպմանը:
• Երբեմն տատիկն ու պապը փորձում են թոռնիկին պաշտպանել բառացիորեն ամեն ինչից: Նա անընդհատ լսում է. «Մի վազիր. Դու կընկնես», «Մի բարձրացրեք փայտիկը, կկեղտոտվեք». Հոգեբանները պնդում են, որ նման «ջերմոցային» կրթությունը կարող է վերածվել վախի, այնուհետև անապահովության։:

Այժմ  քննարկենք մի քանի կանոն՝ տատիկ-պապիկ-թոռնիկ սիրառատ հարաբերությունների համար:

Հարգարժան տատիկներ ու պապիկներ

1. Թոռնիկների մոտ երբեք, երբեք ու ևս մեկ անգամ երբեք կասկածի տակ մի դրեք ծնողների հեղինակությունը:
2. Կոնֆլիկտային իրավիճակներում որևէ կողմին մի՛ պաշտպանեք: Բոլոր ընտանիքներում էլ լինում են խնդիրներ, որոնք ամուսիններն ու երեխաները պետք է հաղթահարեն ինքնուրույն:
3. Օտար մարդկանց մոտ Ձեր երեխաների և թոռնիկների հարաբերությունների, խնդիրների մասին մի՛ խոսեք: Այստեղ ևս մեկ անգամ ցանկանում ենք շեշտել, որ բոլոր ընտանիքներում էլ լինում են խնդիրներ, որոնք ամուսիններն ու երեխաները պետք է հաղթահարեն ինքնուրույն:
4. Կարողացեք պահպանել երեխաների գաղտնիքները: Եթե երեխան Ձեզ պատմել է իր համար անձնական որևէ բան, ապա վստահում է Ձեզ, ուրեմն՝ աշխատեք չկորցնել այդ վստահությունը:
5. Երեխաների թերությունների վրա ծիծաղելը կարող է երեխայի մոտ բարդույթներ առաջացնել: Ձեր այդ պահվածքը կարող է երեխային դարձնել ինքնամփոփ և անինքնավստահ:  
6. Օգնեք, երբ դրա անհրաժեշտությունը կա: Այլապես մի միջամտեք, երբ նա որևէ բան է անում: Հավատացեք՝ եթե Ձեր օգնության կարիքը լինի, թոռնիկը Ձեզ անպայման կդիմի:
7. Երեխայի ներկայությամբ մի՛ մատնանշեք Ձեր երեխաների թերությունները:
8. Հետևեք երեխայի ծնողների սահմանած ժամանակացույցին: Եթե ծնողներն արգելել են երեխային խաղալ համակարգչային խաղեր կամ հեռուստացույց դիտել, ապա Դուք գաղտնի թույլ մի տվեք դրանք երեխային: Դրանով Դուք լավություն չեք անում նրան: