Ամերիկյան մարդու իրավունքների շաբաթը(3)
https://parstoday.ir/hy/radio/uncategorised-i144996-Ամերիկյան_մարդու_իրավունքների_շաբաթը(3)
Ավելի քան կես դար է, ինչ «մարդու իրավունքների» հարցը,որպես ճնշման լծակ չարաշահվում է ԱՄՆ-ի կողմից:
(last modified 2026-04-11T10:09:36+00:00 )
Հուլիս 06, 2021 10:19 Asia/Tehran

Ավելի քան կես դար է, ինչ «մարդու իրավունքների» հարցը,որպես ճնշման լծակ չարաշահվում է ԱՄՆ-ի կողմից:

Այս գործընթացում, այն երկրները, որոնք ինչ որ ձևով  ԱՄՆ-ի դեմ հանդիման  են կանգնած առանց որևէ փաստարկի   մեղադրվում են մարդու իրավունքների ոտնահարման մեջ: Սա այն իմաստով է ,որ ցանկացած երկիր ,որի հետ ԱՄՆ-ը   խնդիր ունի, ներկայացվում է, որպես մարդու իրավունքները խախտող:

Երկակի այս մոտեցումը նաև համահունչ  է ԱՄՆ-ի հասարակության ներքին իրադարձություններին:ԱՄՆ-ի պատմությունը ապացուցում է , որ այս երկրում բնակվող փոքրամասնությունները ենթարկվում են ԱՄՆ-ի կառավարության խիստ ճնշումներին:Պատմությունը ապացուցում է թե՝ ամերիկացիները ինչպես են կոտորում հնդկացիներին և գերության վերցնում սևամորթերին:Այս փաստերը ապացուցում են ,որ ԱՄՆ-ում ևս այդ երկրի ժողովուրդը զերծ չէ ԱՄՆ-ի անմարդկային վերաբերմունքից և ենթարկվում է ռասիստական ու խտրական խիստ քաղաքականությունների:

ԱՄՆ-ի կողմից մարդու իրավունքների խախտման օրինակներից մեկը  վերաբերում է այդ երկրի  երեխաների իրավունքներին:Չնայած երեխաների իրավունքները կարևորագույն հիմնական իրավունքներից են և ճանաչված են բոլոր երկրների կողմից,ու  թեև ԱՄՆ-ը խիստ քարոզչություններ է տանում մարդու իրավունքների վերաբերյալ ,սակայն   միակ երկիրն է, որը չի ստորագրել երեխաների  իրավունքների վերաբերյալ կոնվենցիան:Սա այն դեպքում, երբ բոլոր երկրները անդամակցում են Երեխաների իրավունքների վերաբերյալ  կոնվենցիային, քանի որ երեխաների իրավունքները տարրական  իրավունք են:

Թրամփի օրոք ԱՄՆ կառավարությունն իր հակամիգրացիոն քաղաքականության շրջանակում ընդունեց ներգաղթյալ ընտանիքներից  երեխաներին բաժանելու նախագիծ,այն կիրառելով,որպես ճնշման ու պատժի միջոց։ Մինչդեռ այդ միգրացիաներն իրականանում են այն գաղութատիրական ճնշումների հետևանքով, որ ԱՄՆ-ն տարիներ շարունակ կիրառել  է Հարավային և  Կենտրոնական Ամերիկայում։

Սոցիալ-մշակութային ոլորտում ևս  ԱՄՆ-ը խախտել է մարդու իրավունքները և բազմաթիվ խնդիրներ ստեղծել երեխաների և ժողովրդի համար:

ԱՄՆ-ի օրենսդրությանը հայացք նետելով    ապացուցվում է ,որ այդ օրենքները գրվել են  ի շահ բնակչության միայն մեկ տոկոսի:Ուստի ԱՄՆ-ի կառավարության կողմից մարդու իրավունքների ոտնահարումը կատարվում է այդ մեկ տոկոսի շահերը ապահովելու նպատակով :

 Այս խտրականության հետևանքով , ԱՄՆ-ում ոստիկանական ռասիզմը դարձել է հանցագործությունների , ոճրագործությունների և բանտարկյալների թվային պատկերի հավելման գործոն և  ԱՄՆ-ը վերածել է  համակենտրոնացման ճամբարի և Գուլագի նման մեծ բանտի:Փաստորեն, ԱՄՆ-ի կոռումպացված կապիտալիստական ​​համակարգը ստվերել է այս երկրի  բանտերն ու դատական ​​համակարգը:

Միջազգային հարաբերությունների փորձագետ, Թեհրանի պետական համալսարանի գիտական կազմի անդամ ՝Ֆոադ Իզադին  անդրադառնալով մարդու իրավունքների մասին ԱՄՆ-ի անհավասարակշռված քաղաքականություններին ասել է.

«...ԱՄՆ-ն Մարդու իրավունքների հարցը որպես ճնշման  լծակ է օգտագործում   իր թշնամիների նկատմամբ պատժամիջոցներ կիրառելու համար :Սա այն պայմաններում է,երբ ԱՄՆ-ի քաղաքացիներն մարդու իրավունքների խախտվելու  առումով ամենախիստ ճնշումների  են ենթարկվում»:

Իզադին շեշտելով ,որ մարդու իրավունքների խախտումը համարվում  է ԱՄՆ-ի արտաքին քաղաքականության ռազմավարություններից մեկը ,հիշատակել է.«ԱՄՆ-ը, ով հավակնում է թե՝ պաշտպանում է մարդու իրավունքները,ոչ միայն այլ երկրների ժողովուրդների դեմ անմարդկային քայլեր է իրականացնում ,այլ իր ժողովրդի նկատմամբ ևս հենց այդ քաղաքականությանն է հետևում:Իրակնությունը հետևյալն է ,որ ամերիկյան մարդու իրավունքների առաջին զոհերը ,հենց՝ԱՄՆ-ի ժողովուրդն է»: 

Այդ երկրում ,ամեն տարի հազարավոր մարդիկ զոհ են դառնում զենք արտադրողների եսասիրության և փողասիրության , ինչպես նաև զենքի ու զինամթերքի դժոխային մաֆիայի, և սրանց թվին  պետք է ավելացնել նրանց, ովքեր  պաշտոնապես և օրինական ձևով  սպանվում են ոստիկանության կողմից:

Սեւամորթներից բացի, բնիկ ամերիկացիները, որոնք Միացյալ Նահանգների իրական  տերերն են, ավելի քան մեկ դար է, ինչ պայքարում  են ամերիկյան կործանարար և միաձուլող  մշակույթի դեմ, իրենց տեղական և բնիկ ինքնությունը պահպանելու համար,սակայն  աշխարհում ոչ ոք չի լսում նրանց ձայնը: Ավելի քան քառորդ դար  է ինչ չկա որևէ կամք ու վճռականություն ,հետապնդելու Դավիդական աղանդի դեմ իրականացվող դաժան և միջնադարյան սպանդը:

ԱՄՆ-ի կողմից իր սեփական ժողովրդի դեմ իրականացվող անմարդկային մոտեցումներից  են՝ փոքրամասնությունների,գունամորթների,մուսուլմանների ,կանանց  և սևամորթերի իրավունքների կարգավիճակը,ժողովրդի քաղաքացիական ազատություններն ու անձնական  կյանքը, և սևամորթերի դեմ այդ երկրի ոստիկանության վայրագությունների նկատմամբ վերջին տարիների համընդհանուր բողոքի ակցիաների ժամանակ ժողովրդի բողողքները ճնշելը և նրանց սպանելը :

Համալսարանի դասախոս և գիտահետազոտող դոկտ.Սեյեդ Ջավադ Հաշեմի Ֆեշարաքին ,ԱՄՆ-ի մարդու իրավունքների շաբաթվա առիթով հրապարակած հոդվածում գրել է.

«...ԱՄՆ-ը աշխարհում մարդու իրավունքների ամենամեծ խախտողն է և մարդու իրավունքների ոտնահարումները և մարդկության դեմ հանցագործությունները, ԱՄՆ-ի կառուցվածքային և գործառական քաղաքականության բաղկացուցիչ տարրերից  են:Ամերիկացիները իրենց պատմության ընթացքում բազմազան հանցանքներ են գործել աշխարհի ժողովրդի  և մարդկային հասարակությունների դեմ.Հանցագործություններ, որոնք վստահաբար  դարեր շարունակ  չեն ջնջվելու պատմության հիշողությունից և տարօրինակը հետևյալն է ,որ  մարդու իրավունքների հասկացությունը այն  կարևոր խնդիրներից մեկն է, որի միջոցով ԱՄՆ-ը փորձում է ներկայանալ որպես ժողովրդավարության օրրան և ջանանում է ,որպես հայցվոր   փոխել մեղադրյալի և իրավազրկվածի տեղերը: Այսօր աշխարհի թալանչիները և հանցագործները, հանցագործ ԱՄՆ-ի  գլխավորությամբ, բարձրաձայնում են մարդու իրավունքների մասին  և փորձում են ներթափանցել և հասնել իրենց անօրինական նպատակներին՝ ռազմաբազաներ ստեղծելով և մի շարք  դաշինքների միջոցով, ինչպիսիք է՝ ՆԱՏՕ-ն  »:

ԱՄՆ-ը, նաև հեղինակն  է բազմաթիվ  երկրներում  ռազմական ագրեսիայի և անմարդկային գործողությունների:ԱՄՆ-ի ագրեսիաների թվում են՝1901 թվականին ամերիկյան ուժերի  ուղղակի ներթափանցումը  Կոլումբիա,1907 թվականին  Նիկարագուայի դեմ հարձակումը , 1912 թվականին Պանամայի դեմ հարձակումը  :

ԱՄՆ-ի ագրեսիայի և հանցագործությունների մաս են կազմում՝1917-1933 թվականներին Կուբայի օկուպացիան, ինչպես նաև Չինաստան ներխուժումը և Ճապոնիայի  Հիրոսիմայի  և Նագասակիի ատոմային ռմբակոծությունները, որի ռադիոակտիվ ճառագայթահարումը 220,000 մարդու ողբերգական մահվան պատճառ դարձավ:

ԱՄՆ-ն աշխարհի տասնյակ երկրներում  և  Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում պարտված  երկրներում, ինչպիսիք են՝ Ճապոնիան, Գերմանիան և Իտալիան, ինչպես նաև այն երկրներում, որոնք իրենց երկրի վերակառուցման համար ԱՄՆ-ի օգնության կարիքն ունեն, կառուցեց  ռազմաբազաներ:

Միայն քսաներորդ դարի երկրորդ կեսին ,ԱՄՆ-ը  պլանավորել և ղեկավարել է շուրջ 100 ռազմական հեղաշրջում և կառավարությունների տապալում և տասնյակ անգամներ ուղղակիորեն  ռազմական բռնագրավման է ենթարկել երկրները  կամ սպառնացել ռազմական միջամտությամբ:Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից ի վեր օկուպացված  երկրները, հիմնական ասպարեզն են եղել միջամտությունների ,ռազմական հեղաշրջումների,  կամ հակահեղաշրջումների պես ակտերի  և ռազմական միապետությունների հաստատման : Հեշտությամբ կարելի է հասկանալ ,թե՝ԱՄՆ-ը ինչքանով է վնասել  երկրների անկախությանը և կառավարությունների որոշումների կայացման գործընթացին ՝ սպառնալիքների, հեղաշրջումների, ռազմական օկուպացիայի և պատժամիջոցների միջոցով:Միջամտությունների այս շարանում, ԱՄՆ-ի  լրտեսական ու ռազմակական զանազան գործակալություններ և կազմակերպություններ ակտիվորեն մասնակցել են ժողովրդական կառավարությունները տապալելու, հեղաշրջումներ և դավադրություններ կազմակերպելու գործում և ԱՄՆ-ը պատասխանատու է աշխարհում անհամար հեղաշրջումների:

ԱՄՆ-ը  ,բազմիցս բացահայտ միջամտությամբ ,ինչպես՝ տնտեսական գերիշխանություն և շահագործում, մշակութային ներխուժում , ռազմական հարձակում , զինուժի տեղակայում, ռազմական հեղաշրջումների սպառնալիք  կամ նման   քայլեր և ազգային ու ժողովրդական կառավարությունների տապալում,խախտել է մարդու իրավունքները և մարդկության դեմ հանցագործություն իրականացրել ,որոնք համարվում են ԱՄՆ-ի ռեժիմի կառուցվածքի և գործեղանակի անբաժանելի տարրերը:

ԱՄՆ-ի կողմից տարիների ընթացքում  Արեւմտյան Ասիայի տարածաշրջանի անապահով դարձնելը և ժողովրդին սպանելը , տարածաշրջանի այս օրերի   անկայունության նախադրյալներն են:Արևմտյան Ասիայում այդ երկրի զինվորականների ներկայությունը ,տարածաշրջանում սաստկացրել է անապահովությունը ,ահաբեկչությունը ,հակամարտությունները և պատվիրված պատերազմները և նման միջամտությունների հետևանքով ,կատարվում են բազմաթիվ քողարկված հանցագործություններ:

1958 թվականին Լիբանանի դեմ ներխուժումը,1991 թվականին Պարսից ծոցի առաջին պատերազմի ընթացքում Իրաքում ռազմական ծավալուն գործողությունները, Սոմալիի բռնագրավումը , 2001 թվականին՝Աֆղանստանի դեմ հարձակումը և ապա բռնագրավումը՝ Ալ-Ղաիդային հետապնդելու պատրվակով ,որը սակայն հետագայում ապացուցվեց ,որ Ալ-Ղաիդային զինում է հենց ԱՄՆ-ը ,2003 թվականին առանց ՄԱԿ-ի հավանության Իրաքի  դեմ հարձակումը և բռնագրավումը  և Իրաքում զինուժի  ներկայության շարունակվելը, հակառակ այդ երկրի խորհրդարանի հաստատած բանաձևի ,նաև՝ Սիրիայի ժողովրդի կողմից ընտրված համակարգը տապալելու նպատակով՝ Սիրիայում, ահաբեկչական զինյալ խմբերին պաշտոնապես հովանավորելը ,համալրում են այդ ցանկը: