Ընտելանանք (29)
Դեկտեմբեր 11, 2022 10:16 Asia/Tehran
Լավ կյանք ունենալու համար կարևոր է ֆիզիկական և հոգեկան առողջությունը։ Երբեմն ցանկալի կյանքին հասնելու համար անհրաժեշտ է ապրելակերպի փոփոխություն։ «Ընտելանանք» հաղորդաշարի շրջանակներում միասին փորձում ենք սխալ սովորությունները փոխարինել ճիշտ սովորություններով։
Հարկ է նշել, որ հաղորդաշարի շրջանակներում ներկայացված խորհուրդներն ընդհանուր են, և հնարավոր է, որ դրանցից մի քանիսը հարմար չլինեն բոլորի համար: Անհրաժեշտության դեպքում ձեր կենսակերպում փոփոխություններ մտցնելու համար կարող եք խորհրդակցել ձեր բժշկի կամ խորհրդատուի հետ:
«Բարեպաշտները նրանք են, ովքեր ողորմություն են տալիս թե հաջող և թե անհաջող օրերին և բարկության պահերին իրենց զսպում են ու ներում մարդկանց: Աստված սիրում է բարերարներին»: (Ալ-Իմրան Սուրահ 134-րդ այա)
Ողջույն ձեզ թանկգաին բարեկամներ: Նախորդ հաղորդման ընթացքում խոսեցինք աշխատավայրում պատասխանատվության զգացումի մասին: Այս հաղորդման ընթացքում կփորձենք ուսումնասիրել «հույզերը կառավարելու հմտությունը», որը ևս մեկ հմտություն է, որը մենք բոլորս պետք է ուժեղացնենք մեր մեջ։
Օրվա ընթացքում բոլորս էլ կարող ենք տարբեր հույզեր ապրել, երբեմն այն պահին, երբ բոլորովին չենք սպասում, մեզ մոտ գալիս են էմոցիաներ, որոնք մեզ ուրախացնում կամ տխրեցնում են: Գուցե հասկացել եք, որ դուք չեք կարող վերահսկել թե ինչ զգացումներ ունենաք: Բայց այն, ինչ մենք բոլորս կարող ենք վերահսկել, այն է, թե ինչպես ենք մենք արձագանքում այս հույզերին: Բազմաթիվ կոնֆլիկտներ, կռիվներ, սպանություններ և ինքնասպանություններ առաջանում են այս զգացմունքների ճիշտ արձագանքի մասին չիմացությունից:
Ինչպես նշվեց, զգացմունքները կառավարելու հմտությունը կյանքի կարևոր հմտություններից է, որի միջոցով մարդը կարող է արդյունավետ կառավարել կամ արձագանքել հուզական իրադարձությանը: Մարդիկ անգիտակցաբար օգտագործում են հույզերի կարգավորման ռազմավարություններ՝ դժվար իրավիճակները հաղթահարելու համար: Առօրյա կյանքում մարդիկ բախվում են տարբեր հույզերի։ Մարդկանց հիմնական զգացմունքները ներառում են տխրություն, զայրույթ, վախ, ուրախություն, զարմանք, ամոթ և խանդ: Այս զգացմունքները միշտ չէ, որ պետք է կարգավորվեն։ Օրինակ, երբ դուք մի խմբում եք, որտեղ բոլորը ծիծաղում են, կարող եք նաև հանգիստ ծիծաղել և վայելել խումբը: Այս իրավիճակում զգացմունքները զսպելու կարիք չկա։ Բայց դուք կարող եք հայտնվել խցանման մեջ ծանր աշխատանքային օրվանից հետո, երբ հանկարծ դիմացի մեքենայի վարորդի պահվածքը ձեզ խիստ զայրացնում է: Այս իրավիճակում ձեր զայրույթը կարող է առաջացնել այնպիսի վարք, որի համար դուք հետագայում զղջաք: Այստեղ շատ կարևոր է դառնում զգացմունքները կառավարելու հմտությունը։
Մարդը, ով կարող է կառավարել իր զգացմունքները, կարող է օգտագործել իր հմտությունները համապատասխան իրավիճակներում: Արդյունքում նա ճնշում չի զգա եւ ստիպված չի լինի ճնշել դրանց։ Օրինակ, եթե մարդը ճիշտ է գիտակցում, որ հիմա զայրացած է, նա կարող է բացահայտել զայրույթի հրահրիչը, ապա ավելի լավ որոշում կայացնել այն մասին, թե որն է ճիշտ: Զգացմունքները վերահսկելը հանգեցնում է ավելի լավ որոշումների կայացման և այդպիսով հանգեցնում է ավելի լավ կյանք կառուցելու և ապրելու: Զգացմունքները կառավարելու հմտությամբ հնարավոր է ճիշտ հարաբերություններ ունենալ կողակցի կամ այլ մարդկանց հետ։
Մարդիկ, ովքեր չունեն զգացմունքները կարգավորելու ունակություն, իրենց զգացմունքների պատճառով ճնշում և լարվածություն են զգում: Նրանք կարող են ստիպված բաներ անել, որպեսզի իրենց ուշադրությունը շեղեն վատ զգացողությունից, սակայն այս վարքագծերից որևէ մեկը կարող է վտանգավոր լինել կամ հանգեցնել վնասի: Զգացմունքները կառավարելու հմտություն չունենալը կարող է անպատշաճ ազդեցություն թողնել ձեր սոցիալական հարաբերությունների և հաղորդակցության վրա: Մարդը, ով չի տիրապետում իր զգացմունքներին, կարող է պարզապես ճնշել դրանք և ի վերջո տառապել անհանգստությունից և ընկճվածությունից՝ զսպված հույզերի պատճառով: Երբեմն, զգացմունքները կառավարելու հմտություններ չունենալը ստիպում է մարդուն գնալ այնպիսի լուծումների, ինչպիսին է թմրանյութերի օգտագործումը՝ իր բացասական հույզերից խուսափելու համար, որոնք արդյունավետ են միայն կարճաժամկետ հեռանկարում:
Եթե մենք պարբերաբար անտեսում ենք մեր մտքի հուզական արձագանքը, մենք ճնշում ենք մտքի մշակման համար բնական պայմանները և կորցնում ենք ռացիոնալ մտքի մոտեցումը: Հիմնականում մենք հասնում ենք իմաստուն մտքի հավասարակշռությանը միայն այն ժամանակ, երբ հասկանում և ընդունում ենք այն, ինչ մեզ ասում է մեր հուզական միտքը: Ուստի անհրաժեշտ է սովորել զգացմունքներն ընդունելու և կառավարելու մեթոդները։ Հետևյալում մենք միասին կվերանայենք որոշ լուծումներ։
Միշտ հիշեք, որ ձեր զգացմունքները հուշում են այն, ինչ ձեր միտքը փորձում է ասել ձեզ: Հետաքրքրվեք, թե ինչ եք զգում, քանի որ ձեր զգացմունքները ձեզ առաջնորդում են դեպի իմաստուն միտք: Ձեր զգացմունքները ոչ միայն հուշում են, թե ինչ է կատարվում ձեր մտքում, դրանք նաև ձեր մասին կարևոր տեղեկություններ են պարունակում: Ուշադրություն դարձրեք նաև, որ զգացմունքները ոչ լավ են, ոչ էլ վատ: Իրականում, հուզական արձագանքները, որոնք դուք տալիս եք ինքնաբերաբար, արդյունք կլինեն տարբեր գործոնների, ներառյալ ձեր «անցյալ փորձառությունները», «ներկա պայմանները» և «քնի որակը»: Ձեր զգացմունքների արձագանքը չի կարող ավելի լավ կամ վատ լինել, քան ուրիշների արձագանքը: Տխրության կամ վախի զգացումները բացասական չեն, այլ իրականում չեզոք հույզեր են:
Հնարավոր է, որ չկարողանաք կառավարել ձեր զգացմունքները, բայց միշտ կարող եք վերահսկել, թե ինչպես եք արձագանքում դրանց: Հետեւաբար, ձեր զգացմունքները հավասար չեն ձեր գործողություններին: Օրինակ՝ ինչ-որ մեկի վրա բարկանալը չի նշանակում, որ դուք պետք է կռվեք այդ մարդու հետ։ Երբ ինչ-որ մեկն ասում է, որ չի վերահսկում իր զգացմունքները, նա հիմնականում նկատի ունի, որ չի վերահսկում իր գործողությունները: Լավ է զայրացած զգալը, սակայն մինչև այն պահը, երբ դեռ չես կարծում, որ պետք է բռունցքով հարվածես մեկի դեմքին՝ այդպես զգալու համար: Դուք իվիճակի եք մշակել ձեր զգացմունքները՝ առանց այն որ քայլեր կատարեք այդ ուղղությամբ:
Մեր ամենախոր զգացմունքների հիմքում ընկած են համոզմունքները, որոնք մղում են դրանք: Այսպիսով, փոխեք ձեր մտքերը: Օրինակ՝ դուք տխրում եք, երբ զգում եք, որ ինչ-որ բան եք կորցրել, բարկանում եք, երբ շեղվում եք ձեր նպատակից և ուրախ եք զգում, երբ մտածում եք, որ ինչ-որ լավ բան է լինելու։ Եթե ուշադրություն դարձնեք, կհասկանաք, որ փոխելով ձեր մտքերը, հնարավոր է, որ չկարողանաք փոխել հանգամանքները, բայց գոնե կարող եք փոխել այն, թե ինչպես են այդ հանգամանքները ազդում ձեզ վրա: Պրակտիկայով դուք կարող եք փոխարինել այն մտքերը, որոնք ձեզ տխրեցնում են, մտքերով, որոնցով ձեզ գոհ կամ երջանիկ եք զգում: «Սոցիալական տագնապային խանգարում» ունեցող մարդիկ կարող են մտածել, որ այն, ինչ ասում են, հիմարություն է ուրիշների համար, և որ իրենք անընդհատ սխալվում են: Համապատասխան թերապևտի օգնությամբ նրանց կարելի է սովորեցնել այս իրավիճակում հանգստություն պահպանելու և հասկանալու, որ մարդիկ այդքան վճռականորեն չեն դատում ուրիշներին։
Դուք հաճախ կարող եք ձեր «նվաստացած» զգալ ձեր շրջապատում, քանի որ կարծում եք, որ նրանք միշտ կատարյալ են: Օրինակ, դուք մարզադահլիճում եք, երբ հանկարծ հասկանում եք, որ ձեր քաշով և կազմվածքով մեկը կարող է ձեզանից երեք անգամ ավելի ծանր կշիռներ բարձրացնել: Այս իրավիճակներում ձեզ գրավում են այս տեսարանները մագնիսի պես, և չեք կարող նրանց վրայից հեռացնել զարմանքով ու նախանձով լի ձեր հայացքը։ Բայց եթե դուք կարողանաք փոխել ձեր ուշադրության կետը և, օրինակ, ուշադրություն դարձնեք այն մարդկանց, ովքեր ձեզնից ավելի թեթև քաշ են բարձրացնում, դուք հիմնականում կարողացել եք ավելի շատ վստահել ձեր ունակություններին։ Լավագույն բանը, որ կարող եք անել այս իրավիճակում, կենտրոնանալն է այն ամենի վրա, ինչ անում եք դուք ինքներդ: Այս դեպքում դուք կվերականգնեք կորցրած էներգիայի մի մասը։
Երբ դուք ընդունում եք ձեր զգացմունքները որպես ձեր մտքից բխող ազդանշաններ և չեք դատում ինքներդ ձեզ, թե ինչ եք զգում, դուք իրականում ուժ եք ստանում ընտրելու, թե ինչպես եք արձագանքում ցանկացած վարքագծին: Այս դեպքում դուք կարողացել եք համատեղել ձեր էմոցիոնալ և ռացիոնալ միտքը և ինքներդ ձեզ համար կայացրել եք լավագույն որոշումը: Այսպիսով, մենք չենք կարող կառավարել մեր զգացմունքները: Բայց մենք կարող ենք վերահսկել այս հույզերի հետևանքով առաջացած վերաբերմունքը: Իրականում, ընդունելով մեր հույզերը, մենք կարող ենք չթողնել մեր հույզերը կառավարեն մեզ։ Եթե զգում եք, որ այս ոլորտում խնդիրների եք հանդիպել և օգնության կարիք ունեք՝ կառավարելու ձեր զգացմունքների հետևանքով առաջացած վարքագիծը, խորհրդակցեք այս ոլորտում փորձ ունեցող խորհրդատուների հետ:
