Սոցիալական ցանցեր եւ քաղաքական հավակնություններ

Առկա փաստերը ցույց են տալիս, որ Իլոն Մասկի և Դոնալդ Թրամփի նման մարդիկ լարում են քաղաքական մթնոլորտը և հասնում իրենց երազանքներին ու պատեհապաշտական նկրտումներին։ Նրանց գործիքը սոցիալական ցանցերն են, իսկ նպատակը՝ դրանց օգտատերերն են ամբողջ աշխարհում։

Մենք մի դարաշրջանում ենք, որտեղ թվային տեխնոլոգիաների արագությունը շատ մեծ է։ Որքան,որ ժամանակն է անցնում և մենք առաջ ենք շարժվում՝ այնքան էլ վիրտուալ աշխարհն ու սոցիալական ցանցերը, որոնք նոր տեխնոլոգիաների արդյունք են, ավելի են ազդում մարդկային կյանքի տարբեր ասպեկտների վրա։ Սակայն կարելի է ասել որ քաղաքականությունն առավելագույնս օգտվում է վիրտուալ աշխարհից։

2000-ականների սկզբին հին լրատվամիջոցների անկումը արդեն սկսվել էր ինտերնետի հայտնվելու պատճառով: Համացանցի և հատկապես սոցիալական ցանցերի ընդլայնման հետ զուգահեռ մենք տեսանք, որ քաղաքական տարածքում լսվեցին տարբեր և ավելի բազմազան ձայներ, և նոր լրատվամիջոցների գրավչությունը բոլորի համար նոր հնարավորություն ստեղծեց այս ոլորտում նոր մեթոդներ կիրառելու համար:

Ոչ հեռու անցյալում հեռուստաալիքներն ավելի մեծ ուժ ունեին և կարող էին իրենց պատմությունը պատմել մենախոսությամբ: Բայց սոցիալական ցանցերի ի հայտ գալը հնարավորություն ընձեռեց տարբեր և ավելի բազմազան ձայների ներկայությանը, և այս առումով քաղաքական ակտիվիստները բախվեցին նոր մարտահրավերների հետ։ Իհարկե, պետք չէ շատ ոգեւորվել, քանի որ այս տարբեր ձայներն ունեն պատմություններ ու կուլիսներ, որոնք թեեւ հաճելի չեն, բայց իրական են:

Շուրջ երկու տարվա կասեցումից հետո և  որպես Twitter-ի գլխավոր սեփականատեր ամերիկացի միլիարդատեր Իլոն Մասկի հայտնվելուց ընդամենը մի քանի օր անց, Դոնալդ Թրամփի Twitter-ի հաշիվն այս սոցցանցում կրկին ակտիվացավ։

Թրամփը, ով 2020 թվականի նախագահական ընտրություններից հետո ԱՄՆ ընտրություններում կեղծիքների մասին չփաստագրված պնդումների հրապարակման պատճառով կորցրեց իր Twitter-ի հաշիվը, ի սկզբանե չարձագանքեց այս հարցին, սակայն առկա փաստերը ցույց են տալիս, նա անտարբեր չէ և ցանկանում է այս իրավիճակի առավելությունն օգտվել ամերիկյան առաջիկա ընտրություններում։

Երբ 2021 թվականի հունվարին Twitter-ի ադմինիստրատորները որոշեցին արգելափակել Միացյալ Նահանգների ժամանակի նախագահի հաշիվը այս սոցիալական ցանցի սկզբունքները խախտելու համար, 88 միլիոն մարդ Twitter-ում հետևում էր այս վիճահարույց գործչին ։ Դոնալդ Թրամփի վերջին թվիթը տարածվել է 2021 թվականի հունվարի 8-ին։

Twitter-ի նոր գործադիր տնօրեն Իլոն Մասկը հարցում է անցկացրել ԱՄՆ նախկին նախագահ Դոնալդ Թրամփի հաշիվը վերականգնելու վերաբերյալ։ Բայց այն բանից հետո, երբ հարցումը ցույց տվեց որ հարցվածների ցանկությունն այն է որ նա վերադառնա Twitter-ի հարթակ, ԱՄՆ նախկին նախագահը հայտարարեց, որ շահագրգռված չէ վերադառնալ նշված սոցիալական ցանց։ Սա այն դեպքում, երբ Դոնալդ Թրամփին արգելվել էր օգտվել Twitter-ից, Instagram-ից և Facebook-ից այն բանից հետո, երբ նրա կողմնակիցները հարձակվել էին Կոնգրեսի վրա՝ բռնություն քարոզելու համար:

Ինչպես գրում է USA Today թերթը, Թրամփի թվիթերյան էջի վերականգնումը տարբեր արձագանքներ է առաջացրել ամերիկացի քաղաքական գործիչների և այլ հայտնի գործիչների շրջանում և շատերին անհանգստացրել է այս սոցիալական ցանցի ապագան։ Օրինակ՝ հանրապետականների ներկայացուցիչ և Դոնալդ Թրամփի հակառակորդներից Լիզ Չեյնին, ով 2020 թվականի ընտրություններից հետո Կոնգրեսի վրա հարձակման հարցով Կոնգրեսի հետաքննչական հանձնաժողովի պատգամավորն էր, արձագանքել է նրա էջի վերակագմանը:

Չեյնին մի թվիթում գրել է. «Թրամփի վերադարձով Twitter, լավ ժամանակ է դիտելու հունվարի 6-ի իրադարձությունների այս տեսությունը»: Լսումների ընթացքում կքննարկվեն հարձակման օրվա Թրամփի բոլոր թվիթերը, ներառյալ ջնջվածները, ինչպես նաև Սպիտակ տան աշխատակիցների հայտարարությունները հարձակման ժամանակ նրա աններելի պահվածքի մասին:

Նա վկայակոչում է 2021 թվականի հունվարի 6-ի իրադարձությունները, երբ Միացյալ Նահանգների Կոնգրեսը հաշվում էր ընտրական քոլեջի (Ընտրական քոլեջի) ձայները՝ հաստատելու նախագահական ընտրությունների արդյունքները, և այն բանից հետո, երբ մի քանի պատգամավորներ բողոքեցին քվեարկության արդյունքների դեմ Արիզոնա նահանգում՝ Դոնալդ Թրամփը իր կողմնակիցներին կոչ էր արել բողոքի ցույց անցկացնել:

Թրամփի կողմնակիցները հարձակվել են Կոնգրեսի վրա և ուժայինների հետ բախվելուց հետո կարողացել են մտնել շենք և դրա տարբեր սենյակներ։ Այս դաժան հարձակման ժամանակ զոհվել է հինգ մարդ, այդ թվում՝ մեկ ոստիկան։

Լրատվական ոլորտի բարձրաստիճան փորձագետները համամիտ են, որ Թրամփի վերադարձը և Իլոն Մասկի կողմից ԱՄՆ նախկին նախագահի հաշիվը վերականգնելը երկուսի՝ Մասկի և Թրամփի քաղաքական հավակնությունների հիմքն է։

Փաստն այն է, որ քաղաքական ասպարեզում լինելը սոցիալական մեդիայի օգտատերերի ամենակարևոր նպատակներից է, ովքեր աստիճանաբար մուտք են գործել և հստակ արտահայտվել են։ Վերջերս Reuters-ը հայտնել էր, որ Իլոն Մասկը իր ավելի քան 110 միլիոն հետևորդներին խորհուրդ է տվել քվեարկել հանրապետականների օգտին թվիթերում։ Սա առաջին դեպքն է, երբ Ամերիկայում խոշոր սոցիալական ցանցի սեփականատերը ընտրություններից առաջ բացահայտորեն աջակցում է քաղաքական մի կուսակցության։

Իլոն Մասկը ընդգծելով որ իր թվիթերյան հաղորդագրության լսարանը «անկախ ընտրողներն» են գրել է. «Համատեղ իշխանությունը կզսպի երկու կողմերի ամենավատ ծայրահեղությունները։ Ուստի խորհուրդ եմ տալիս քվեարկել Հանրապետական ​​Կոնգրես ստեղծելու համար՝ հաշվի առնելով, որ նախագահը դեմոկրատ է»:

Նա նաև ասել է, որ պատրաստ է աջակցել Ֆլորիդայի հանրապետական ​​նահանգապետ Ռան Դեսանտիսին 2024 թվականի ԱՄՆ նախագահական ընտրություններում, քանի որ իր կարծիքով, Նախկին նախագահ Դոնալդ Թրամփը չափազանց տարիքը բարձր է կրկին առաջադրվելու համար։

Բայց մենք չպետք է մոռանանք, որ այս կարծիքներն ու առաջարկությունները հնացած են, և քաղաքական ազդեցության տեսակը, որ ապահովում է մեծ հարթակը և սոցիալական մեդիան, պետք է տարբերվի և ավելի նուրբ լինի, քան հին լրատվամիջոցները: Անկասկած, նման վերաբերմունքը կարող է նվազեցնել մի սոցիալական ցանցի կարգավիճակը և այն դարձնել որպես մի քաղաքական կուսակցության կամ որևէ խմբի գովազդային լրատվամիջոցի մակարդակ:

Իհարկե, Twitter-ի սեփականատերը հայտարարել է, որ ցանկանում է նպաստել խոսքի ազատությանը։ Այնուամենայնիվ, լավ է պատասխանել այն հարցին, թե ի՞նչ կլինի, երբ որոշ երկրներ պահանջեն իրենցից հանել որոշ քննադատական ​​բովանդակություն։ Արդյոք Մասկը կպաշտպանի խոսքի ազատությունը, նույնիսկ եթե խոսքի ազատությունը պաշտպանելը նշանակում է իր կապիտալը դուրս մղել այդ երկրներից: Նա, ով շատ երկրներում մեծ ներդրումներ է կատարել, ի՞նչ ընտրություն կունենա, երբ իր ողջ գործունեության հիմքում ընկած է եկամուտը։

Twitter-ը վերահսկողության տակ վերցնելուց հետո Իլոն Մասկի գործողությունները ստիպել են բազմաթիվ խոշոր գովազդային ընկերությունների դադարեցնել աշխատանքը այս սոցիալական ցանցում։ Նրանք մտահոգված են Twitter-ում ատելության խոսքի աճով և ուշադիր հետևում են դրա փոփոխություններին։ Այս ընթացքում Մասկը աշխատանքից ազատել է Twitter-ի աշխատակիցների կեսին և կտրուկ կրճատել անվտանգության մոնիտորինգի խմբի անդամների թիվը, ովքեր պատասխանատու են կեղծ լուրերի և վիրավորական բովանդակության տարածումը կանխելու ուղությամբ։

Twitter-ի անկման վերաբերյալ այս վերլուծությունների ալիքը հասել է այն աստիճանի, որ Guardian թերթն այս առնչությամբ մի հոդվածում հետաքննել է Twitter-ի սնանկության հնարավորությունը, և այս հարթակի որոշ նախկին աշխատակիցներ կարծում են, որ այս ընկերության առջև ծառացած խնդիրները իրականում գոյություն ունեն և առկա են։ Մասկը պատասխանատու է այս լրատվամիջոցի կառավարման համար: Քաղաքական ակտիվիստ Ռիչարդ Սեյմուրը այս թերթի հոդվածում գրել է. «Իլոն Մասկը քաղաքական հաղթանակ է հետապնդում»։

Այս համատեքստում հայտնի ամերիկացի տեսաբանը զգուշացրել է, որ սոցիալական ցանցերի և մեսենջերների, ինչպիսիք են Twitter-ը, Facebook-ը կամ Google-ը, խնդիրը ոչ միայն այն է, որ նրանք ամենայն հավանականությամբ կեղծ լուրեր են հրապարակում կամ որ դրանց մոնիտորինգը գնալով պակասում է, այլ նաև՝ օգտագործվում են որոշակի ձայների զանգվածային ուժեղացման և այլ ձայների խլացման ուղությամբ, և ցանկացած հարուստ մարդ կարող է ունենալ հարթակ և օգտագործել այն որպես զենք:

Ֆրենսիս Ֆուկույաման american press-ում գրել է. «Twitter-ի օգտատերերը տեղափոխվում են այլընտրանքային հարթակ՝ ի պատասխան Մասկի կողմից Twitter-ի հարթակը գրավելու համար, սակայն այս որոշումը արդյունավետ չէ։ Լիցքավորված հրացանը նշանակում է Twitter-ի նման լայնածավալ սոցիալական մեդիա հարթակ, որն Իլոն Մասկի ձեռքում է: Ոչ մի մրցակից չի հասնի իր լսարանին հեռակա կարգով, ինչպես Twitter-ը, և, հավանաբար, ոչ մի ապագա հարթակ չի կարողանա մրցել Twitter-ի հսկայական մասշտաբների հետ: Օրինակ՝ Դոնալդ Թրամփն ուներ 88 միլիոն հետևորդ Twitter-ում, իսկ այսօր «Truth Social»-ում նա ունի 5 միլիոնից պակաս հետևորդ, այն լրատվամիջոցը, որը նա սկսել է: Այն, ինչ մենք պետք է ցանկանանք, այն է, որ առցանց տեղեկատվական տարածքը դառնա ավելի մրցունակ այնպես, որ համընկնի բնակչության տեսակետների տարածվածության հետ: Նման իրավիճակը թույլ է տալիս հզորությունը վերցնել մեծ մեդիա ցանցերից և ավելի ժողովրդավարական կերպով բաշխել։