Արևմտյան Ասիայում ԱՄՆ-ի անկման պատճառներն ու հետևանքները (4)

Հանուն բարեգութ և միակն Արարչի: Բարև ձեզ հարգելի ունկնդիրներ: Ներկայացնում ենք «Արևմտյան Ասիայում ԱՄՆ-ի անկման պատճառներն ու հետևանքները» հաղորդաշարի հերթական թողարկումը,որի ընթացքում կքննարկենք Դարի գործարք նախագծի ձախողման ազդեցությունն ԱՄՆ-ի անկման վրա:

Արևմտյան Ասիայում ԱՄՆ-ի անկման նշաններից մեկը Սիոնիստական ​​ռեժիմի և պաղեստինցիների միջև փոխզիջումային ծրագրերի հաջորդական ձախողումն է: Այս վիճահարույց նախագծերից մեկը, որն ի հայտ եկավ Թրամփի նախագահության օրոք, «դարի գործարք» նախագիծն էր։

Պաղեստինի հիմնախնդրի լուծման փոխզիջումային ծրագրերի անարդյունք լինելը, ԱՄՆ-ի գլխավորությամբ Սիոնիստական ​​ռեժիմի հետ դաշնակից երկրներին ստիպեց ներկայացնել նոր ծրագիր՝ նպատակ ունենալով պաշտպանել Իսրայելի զավթիչ ռեժիմի շահերը և ընդլայնել նրա ազդեցությունն իսլամական աշխարհում։ Դոնալդ Թրամփի ազգային անվտանգության հարցերով խորհրդական Ջոն Բոլթոնը ներկայացրել է պաղեստինցիների և սիոնիստների փոխզիջման ծրագիր, որը, ըստ նրանց, չի ունենա նախկին ձախողված «երկու պետություն երկու ժողովրդի համար» սկզբունքով  ծրագրի խնդիրները։

******************** երաժշտություն***************

2018 թվականին Սայքս-Պիկոյի պայմանագրի 100-ամյակի կապակցությամբ պաղեստինցիների և սիոնիստների հաշտեցման ծրագրի վերսկսումը կոչվել է «Դարի գործարք»։ «Դարի գործարքը» նպատակ ուներ թուլացնել արաբական երկրների եւ Արեւմտյան Ասիայի տարածաշրջանի միասնությունը։ «Դարի գործարք» նախագծում առաջարկվել են այնպիսի ծրագրեր, ինչպիսիք են Սիոնիստական ​​ռեժիմի մայրաքաղաքը Թել Ավիվից Ղոդս տեղափոխելը, այլ երկրներում պաղեստինցի փախստականների տեղավորումը և Պաղեստինի ու Սիոնիստական ​​ռեժիմի սահմանների վերաբերյալ քննարկումները։ Այս նախագծի հիմնական նպատակն էր մի կողմից արաբների և Սիոնիստական ​​ռեժիմի միջև սերտ հարաբերություններ հաստատելը, մյուս կողմից՝ ԱՄՆ-ի կողմից Իրանի Իսլամական Հանրապետությանը դիմակայելը։

ԱՄՆ-ն մտադիր էր «դարի գործարք»ծրագրի շրջանակում հօգուտ Սիոնիստական ​​ռեժիմի վերջ դնել Սիոնիստական ​​ռեժիմի և Պաղեստինի միջև հակամարտությանը։ Ահա թե ինչու պաղեստինցի պաշտոնյաները դեմ են Վաշինգտոնի միջնորդությանը և խուսափել են գագաթնաժողովի մակարդակով հանդիպումից ԱՄՆ-ի Արևմտյան Ասիայի թիմի հետ: Ըստ 2019 թվականին իսրայելական թերթերում հրապարակված մանրամասների, եթե պաղեստինյան իշխանությունները խուսափեն ստորագրել դարի գործարքը, ԱՄՆ-ն կհանի բոլոր ֆինանսական աջակցությունը, որը պետք է տրամադրեր պաղեստինցիներին։ Նաև, եթե պաղեստինյան իշխանությունները ընդունեն դարի գործարքը, բայց ՀԱՄԱՍ-ը և Իսլամական Ջիհադը մերժեն այն, այս երկու խմբավորումների առաջնորդները կհայտնվեն Սիոնիստական ​​ռեժիմի թիրախում:

Ըստ նշվածի՝ դարի գործարքը խաղաղության ծրագիր չի եղել և խաղաղություն հաստատելու մտադրություն չի ունեցել։ Այս գործարքը նպատակ ուներ պահպանել ամերիկյան գերիշխանությունը Արևմտյան Ասիայում և մի կողմից՝ Սիոնիստական ​​ռեժիմը վերածել տարածաշրջանային հեգեմոնի, իսկ մյուս կողմից՝ սահմանափակել Իրանին: Ամենակարևորն այն է, որ «Դարի գործարքը» տարածաշրջանային ծրագիր է՝ որպես իսլամական աշխարհի թշնամի Սիոնիստական ​​ռեժիմին արաբական երկրների այսպես կոչված բարեկամ դարձնելու և դրան զուգահեռ տարածաշրջանում ակտիվացնել իրանաֆոբիան՝ համահունչ ԱՄՆ-ի և Սիոնիստական ​​ռեժիմի նպատակներին։ Ըստ էության, այս ծրագիրը նպատակ ուներ նաեւ կարգավորել արաբական երկրների հարաբերությունները Սիոնիստական ​​ռեժիմի հետ եւ լեգիտիմացնել այդ անօրինական ռեժիմը։

2018-ին առաջարկված դարի գործարքի հայտարարությունից որքան ժամանակ է անցնում, այնքան ավելի տեսանելի է դառնում ԱՄՆ-ի աջակցությամբ կազմված այս ծրագրի ձախողումը։ Դրա հիմնական պատճառն այն է, որ այս ծրագրում հաշվի չեն առնվել պաղեստինցիների ցանկությունները։ Կարեւորն այն է, որ դարի գործարքը քաղաքական լուծումներ չունի։ Այս ծրագրում Պաղեստինի կարևոր խնդիրները, այդ թվում՝ պաղեստինցիների վերադարձը իրենց հայրենիք, Պաղեստինի օկուպացիայի ավարտը և Պաղեստինի մայրաքաղաք Ղոդսը և մուսուլմանների առաջին Ղիբլան, չեն նշվել։ Պաղեստինի ազատագրման կազմակերպության բարձրաստիճան պաշտոնյաներից մեկը՝ Հանան Աշրավին, դարի գործարքը համարում է անիրագործելի խոստումների շարք և կարծում է.«Միայն քաղաքական լուծումը կարող է վերջ դնել Սիոնիստական ​​ռեժիմի և Պաղեստինի միջև հակամարտությանը։ Սիոնիստական ​​ռեժիմը պետք է վերջ տա օկուպացիային, որը բարգավաճման առաջին նախապայմանն է։ Օկուպացիայի պայմաններում բացառվում են բարգավաճումն ու  զարգացումը»։

************* երաժշտություն****************

Ամեն դեպքում, Թրամփի ամերիկյան ծրագիրը գործնականում հաջողության շանս չուներ՝ օկուպացված Պաղեստինում տիրող հրապարակային իրողությունների անտեսման պատճառով։ Արաբական որոշ երկրների կառավարիչների համագործակցությունն այս ծրագրին, վստահություն չստեղծեց դրա համար, քանի որ, առաջին հերթին, ժողովրդական բազայի բացակայության պատճառով զիջումների կողմնակից այս կառավարիչները հիմնականում հնարավորություն չունեին խոսելու և բանակցելու Պաղեստինի հարցի շուրջ, քանի որ նրանք գտնվում են Միացյալ Նահանգների ազդեցության տակ, և երկրորդը, Պաղեստինի հարցը պատկանում է ամբողջ իսլամական աշխարհին և վերջապես, գտնվելով աբրահամական կրոնների ծագման և գոյության խաչմերուկում, այն պատկանում է մարդկային հասարակությանը։ Տարածքային, կրոնական, անվտանգության և ինքնության հարցերին զուտ առևտրային և տնտեսական մոտեցումը, որն ավելի քան 70 տարի ստվերում է տարածաշրջանում տեղի ունեցող բոլոր զարգացումները, տարածաշրջանի իրողությունները չճանաչելու և Սպիտակ տան կողմից պաղեստինյան հիմնախնդրի բնույթի սխալ ըմբռնման և Իսրայելի ահաբեկչական ռեժիմին ցուցաբերվող կույր աջակցության նշան է:

Արևմտյան Ասիայի հարցերով փորձագետների տեսանկյունից՝ 2021 թվականին Սիոնիստական ​​ռեժիմի ռազմական գործողությունները Պաղեստինի, Լիբանանի և նույնիսկ Եմենի դեմ պայմանավորված էին սիոնիստների՝ «Դարի գործարք» ամերիկյան ծրագրի ձախողման վախով։ Երբ Միացյալ Նահանգները և Սիոնիստական ​​ռեժիմը նկատում են, որ «դարի գործարք»  ծրագիրը չի ընդունվում պաղեստինյան ժողովրդի և տարածաշրջանի բազմաթիվ կառավարությունների կողմից, նրանք փորձում են մեծացնել ճնշումը՝ ընդլայնելով Պաղեստինի և իսլամական երկրների դեմ հանցագործությունների շրջանակը:

********************* երաժշտություն ****************

Թրամփը կարծում էր, որ Եվրոպան և Պարսից ծոցի նավթային իշխանությունները պետք է տասնյակ միլիարդավոր դոլարներ վճարեն «Դարի գործարքը» ֆինանսավորելու համար, սակայն նա երբեք այդ մասին չի խորհրդակցել այդ երկրների ղեկավարների և նույնիսկ Պաղեստինի ինքնավար վարչակազմի և պաղեստինյան փոխզիջումային շարժման հետ։ Այս ծրագրի բնույթը ստիպեց պաղեստինյան կողմին հրաժարվել դրա շուրջ բանակցություններից։ Ի վերջո, Թրամփն, ով հայտնվել էր իր միակողմանիության թակարդում, իրեն ընդունակ չհամարեց իրականացնելու իր առաջարկած ծրագրի ոչ մի կետ։

Թրամփի նախագահության ավարտով տապալվեց նաեւ դարի գործարքի ծրագիրը։ Այնպես որ Սիոնիստական ​​ռեժիմի ազգային անվտանգության հետազոտությունների ինստիտուտը պաշտոնապես ընդգծել է «դարի գործարք» ծրագրի ձախողումը 2022 թվականի այս ռեժիմի ռազմավարական գնահատականում։ Այս ծրագրի ձախողումը և դրա հետ միաժամանակ Պաղեստինի դիմադրության ուժեղացումը, ներառյալ ՀԱՄԱՍ-ի կողմից 2021 թվականի մայիսի 11-օրյա պատերազմում Սիոնիստական ​​ռեժիմի խորքերը թիրախավորելը և Սիոնիստական ​​ռեժիմի հետ զինված հակամարտության տարածումը Գազայից մինչև Հորդանան գետի արևմտյան ափը և 1948 թվականի օկուպացված տարածքներում հակասիոնիստական ​​ցույցերի ակտիվացումը ցույց տվեցին, որ վերջին յոթ տասնամյակում Սիոնիստական ​​ռեժիմին ցուցաբերված ԱՄՆ-ի միակողմանի աջակցությունը ոչ միայն չի թուլացրել Պաղեստինի ժողովրդի դիմադրության կրակը, այլև ամրապնդելով դիմադրությունը, զիջումների գնալու ամերիկյան ծրագրերը բազմիցս ձախողվել են,ինչը ցույց է տալիս ԱՄՆ-ի անկումը Արեւմտյան Ասիայում։

....

Հարգելի ունկնդիրներ, ավարտվեց «Արևմտյան Ասիայում ԱՄՆ-ի անկման պատճառներն ու հետևանքները» հաղորդաշարի հերթական թողարկումը,  հաջորդ հաղորդման ընթացքում քննարկելու ենք Չինաստանի դերը Արևելյան Ասիայում ԱՄՆ-ի  հզորության անկման հարցում: 

Հիշեցնենք մեր այս և  մյուս հաղորդումներին կարող եք հետևել հայերեն ռադիոժամի հետևյալ ինտերնետային հասցեով՝ parstoday.ir/hy: