Pasojat ekonomike të luftës kundër Iranit për popullin amerikan

ParsToday — Rritja e çmimeve të karburanteve si pasojë e luftës së SHBA-së kundër Iranit ka rritur kostot e prodhimit dhe transportit të mallrave, duke shtuar shqetësimet për rritje të mëtejshme të çmimeve të ushqimeve dhe produkteve të tjera.

Sipas ParsToday, më shumë se shtatë muaj pas fillimit të luftës së SHBA-së kundër Iranit, rritja e fortë e çmimeve të karburanteve ka shtuar kostot e drejtimit të automjeteve, udhëtimeve ajrore dhe transportit të mallrave, duke përforcuar presionin ekonomik mbi familjet amerikane në prag të zgjedhjeve të mesmandatit.

Mark Zandi, ekonomisti kryesor i institutit "Moody’s Analytics", ka vlerësuar se lufta deri tani i ka kushtuar afro 2 000 dollarë çdo familjeje amerikane. Kjo shumë përfshin 1 100 dollarë rritje të kostove të energjisë, 540 dollarë rritje të kostove si pasojë e normave të interesit dhe 360 dollarë shpenzime ushtarake. Sipas tij, me çmimet aktuale të karburanteve, kostot e energjisë do të rriten edhe me 50 dollarë në javë.

Rritja e çmimeve të karburanteve dhe biletave të avionëve

Sipas të dhënave të Shoqatës Amerikane të Automobilave, para luftës, çmimi mesatar për një galon benzinë të zakonshme ishte 2,98 dollarë, ndërsa për naftën 3,76 dollarë. Të premten, çmimi i benzinës arriti në 4,33 dollarë, 45 për qind më shumë se niveli para luftës. Edhe çmimi i naftës u rrit me 68 për qind, duke arritur në 6,33 dollarë. Shtrenjtimi i naftës rrit kostot e transportit të mallrave dhe ushqen inflacionin.

Edhe çmimi i karburantit për avionë u rrit nga 99 dollarë për fuçi para luftës në 209 dollarë në prill, ndërsa në shtator arriti në afro 195 dollarë. Si reagim ndaj rritjes së kostove, kompanitë ajrore kanë rritur çmimet e biletave dhe tarifat shtesë, si dhe kanë anuluar disa fluturime. Në shtator, çmimet e biletave të avionëve ishin rreth 22 për qind më të larta se në të njëjtën periudhë të vitit të kaluar.

Presioni mbi çmimet e ushqimeve dhe mallrave

Departamenti i Bujqësisë i SHBA-së e ka rritur parashikimin për rritjen e çmimeve të ushqimeve gjatë këtij viti nga 1,7 në 2,4 për qind. Rritja e kostove të karburanteve, plehrave kimike, ruajtjes në frigoriferë dhe transportit janë ndër faktorët që ushtrojnë presion mbi çmimet. Megjithatë, nuk është e qartë se sa nga rritja e çmimeve të ushqimeve lidhet drejtpërdrejt me luftën, pasi ndikim kanë edhe tarifat doganore, kushtet atmosferike dhe kostot e fuqisë punëtore.

Në shtator, çmimet e ushqimeve ishin rreth 22 për qind më të larta se pesë vjet më parë. Ekspertët kanë paralajmëruar se frutat dhe perimet e freskëta mund të shtrenjtohen më shpejt për shkak të kostove të transportit dhe ruajtjes.

Gjithashtu, në shtator, kostot e shërbimeve të transportit dhe magazinimit të mallrave të përdorura nga kompanitë u rritën me 10,2 për qind krahasuar me një vit më parë. Kompanitë e transportit po aplikojnë gjithashtu tarifa shtesë për karburantin. Ekspertët paralajmërojnë se, edhe nëse çmimet e naftës bien, rritja e kërkesës gjatë pushimeve të fundvitit dhe kufizimet e kapaciteteve të transportit të mallrave mund t’i mbajnë të larta kostot e dërgesave.