Speciale për zgjedhjet e 13-ta presidenciale (1)

Raundi i trembëdhjetë i zgjedhjeve presidenciale në Iran do të mbahet më 18 qershor 1421. Në këto zgjedhje, me votën e drejtpërdrejtë të popullit do të zgjidhet presidenti i tetë i Republikës Islamike të Iranit.

Me këtë rast, në serinë e programeve që do t'ju paraqiten, ndërsa do të shqyrtojmë sistemin zgjedhor në Iran dhe rëndësinë e tij në kushtetutë, ne do të përpiqemi ta adresojmë këtë çështje nga aspekte të ndryshme dhe perspektiva të ndryshme mbi zgjedhjet e ardhshme dhe karakteristikat e tyre. Duke shpresuar që ky program të jetë me interes për ju të dashur dëgjues, sot do t'iu paraqesim programin e parë të kësaj serie, i cili i kushtohet studimit dhe analizimit të sistemit zgjedhor në Iran.

Zgjedhjet në Iran janë një nga shtyllat më të rëndësishme të demokracisë fetare. Kjo rëndësi është për shkak të rolit vendimtar të votës së njerëzve në përcaktimin e fatit të zgjedhjeve, i cili siguron terrenin për një konkurrencë serioze, pavarësisht nga dallimet mes grupeve. Këtë vit, një tjetër proces zgjedhor është përpara në Iran. Në më pak se tre muaj deri në organizimin e zgjedhjeve të 13-ta presidenciale, organizatat, partitë dhe njerëzit kanë përgatitur veten që të marrin pjesë në këtë eveniment të rëndësishëm politik.  Zgjedhjet e mëparshme presidenciale në Iran u mbajtën katër vjet më parë në vitin 2017. Njëkohësisht me zgjedhjet e 13-të presidenciale, do të mbahet edhe raundi i gjashtë i zgjedhjeve të këshillave provincialë.

Arena e zgjedhjeve‌; Në veçanti, zgjedhjet presidenciale është një nga skenat më entuziaste dhe tërheqëse të njerëzve në kutitë e votimit. Zgjedhjet presidenciale janë të një rëndësie të veçantë për shkak të pozitës së rëndësishme të presidentit në sistemin politik iranian, si dhe kompetencave dhe detyrave të tij. Në sistemet presidenciale, presidenti nënkupton kryetarin e kabinetit që ka përgjegjësi ekzekutive. Në këto sisteme, ekziston një ndarje midis pushteteve dhe pushteti ekzekutiv është i pavarur dhe i ndarë nga ai legjislativ.

Ajetollah Khamenei, Udhëheqësi i Revolucionit Islamik; Në periudha të ndryshme të zgjedhjeve, në fjalimet e tij vazhdimisht ka theksuar rëndësinë e zgjedhjeve presidenciale. Në një prej fjalimeve të tij më 6 maj 2013, ai organizimin e zgjedhjeve në vend e konsideroi si një nga krenaritë e Republikës Islamike dhe tha: Në ditën kur u bisedua për zgjedhjet në këtë vend, që nga fillimi i periudhës konstitucionaliste e deri në periudhën e Republikës Islamike - para tyre këto fjalë nuk kishin kuptim – dhe me kuptimin e plotë të fjalë nuk ka pasur zgjedhje të përgjithshme të vërteta dhe entuziaste. Edhe gjatë lëvizjes kombëtare, megjithëse kishte zgjedhje të vërteta, ato nuk ishte në dinjitetin e kombit iranian, që njerëzit nga thellësitë e fshatrave të shkojnë në kutitë e votimit, për të njohur veten e tyre, për të ditur dhe për të votuar për veten e tyre; Kjo ndodhi vetëm në Republikën Islamike dhe Imami ynë i madh ishte iniciatori, projektuesi dhe inxhinieri i kësaj strukture. Ai që në fillim këmbënguli që një referendum të mbahej sa më shpejt që të jetë e mundur për të përcaktuar sistemin e qeverisjes në Republikën Islamike. Në revolucionet botërore, këto gjëra ndodhin pas tre vjetësh, katër vjetësh, pesë vjetësh dhe ndonjëherë edhe më shumë; Por në Republikën Islamike, në më pak se pesëdhjetë ditë pas fitores së revolucionit, u mbajt një referendum mbarëkombëtar dhe ajo popullsi e madhe ju drejtua kutive të votimit dhe votoi. Ajo për të cilën votuan është çështja e dytë; Çështja e parë është që njerëzit kanë treguar me të gjitha forcat e tyre se janë në skenë dhe të gatshëm për të vepruar, për të marrë vendime dhe për të përcaktuar politikat e ardhshme. "Tulla e parë e themelit të kësaj strukture u vendos në atë kohë  dhe pastaj vazhdoi."

Udhëheqësi Suprem i Revolucionit Islamik në një pjesë të fjalimit të tij për 25 vjetorin e vdekjes së Imam Khomeini(ra) dha shpjegime për rëndësinë dhe vlerën e pozitës së zgjedhjeve në sistemin e Republikës Islamike të Iranit dhe tha: Në modelin e Republikës Islamike, jo vetëm që demokracia dhe feja nuk janë elementë të ndarë nga njëri-tjetri, por demokracia rrjedh nga feja: Njerëzit nuk duhet të mendojnë se imami ynë i madh i mori zgjedhjet nga kultura perëndimore dhe i bashkërenditi ato me mendimin islam dhe ligjin islam; Jo. Nëse zgjedhjet dhe demokracia dhe mbështetja tek votat e njerëzve nuk do të ishin pjesë e fesë dhe ligjit islam nuk do të përdoreshin, atëherë Imami nuk do të kishte asnjë kufizim për ta shprehur këtë në formë të hapur. Kjo është pjesë e fesë ... Ligji Islam duhet të respektohet. Dhe qarkullimi i punës në këtë sistem bëhet me anë të demokracisë ... Puna është në duart e njerëzve; Kjo është baza kryesore e lëvizjes së Imamit të madh.

Në një fjalim të Marsit 2013, ai theksoi se zgjedhjet janë një manifestim i pranisë dhe lirisë së kombit Iranian në zgjedhjen e fatit të vet dhe tha: "... Kur zgjidhni presidentin, domethënë, i lini të gjitha degët ekzekutive të vendit në duart e dikujt që zgjidhet nga ju dhe ka dalë duke u bazuar në votën dhe vullnetin tuaj. Kur zgjidhni anëtarët e parlamentit, ju legjislaturën, si dhe mbikëqyrjen, ua lini atyre njerëzve që ju njihni dhe keni zgjedhur.  Pra, je ti ai që zgjedh. Kjo do të thotë fuqia e popullit për të drejtuar punët e vendit dhe për të pasur fatin e vendit në duart e kombit. Kjo nuk është një gjë e vogël; Kjo për ne është gjithçka. "

Në një shoqëri demokratike, janë votuesit dhe zgjedhësit që, me votat e tyre, zgjedhin ata që janë të kualifikuar dhe të denjë për të mbajtur një pozitë ose post dhe i emërojnë ata në ato pozicione ose poste. Neni 56 i Kushtetutës iraniane njeh të drejtën e vetëvendosjes si burim i sovranitetit dhe fuqisë politike. Në këtë drejtim, nene të tjera të kushtetutës kanë shprehur mënyrën e ushtrimit të kësaj të drejte dhe mënyrat e ushtrimit të votës për të mbajtur zgjedhje të lira.

Neni 6 i Kushtetutës thekson se në Republikën Islamike të Iranit, administrimi i çështjeve të vendit bazohet në votën e popullit.   Saleh Eskandari, një ekspert i çështjeve politike, duke iu referuar kompetencave të presidentit në kushtetutën iraniane, thotë; Presidenti, i cili zgjidhet drejtpërdrejt nga vota e popullit dhe si personi i dytë në vend merr përsipër të çështjet administrative dhe ekzekutive të vendit; Ai ka një fuqi të madhe për sa i përket të gjitha mundësive, burimeve, kompetencave, detyrave dhe të drejtave ligjore që kushtetuta i ka siguruar këtij personi në përputhje me këtë post.

Teoricienët e shkencave juridike dhe politike e konsiderojnë republikën si formën më të mirë të qeverisjes. Arritja më e rëndësishme dhe më e madhe politike e Revolucionit Islamik të Iranit është realizimi i sistemit të Republikës Islamike në të cilin parimi i "sovranitetit të popullit" ose "republika" bashkëjeton me parimin e "sovranitetit hyjnor të përcaktimit politik" ose " Islamizmi”.

Në programin e ardhshëm, ne do të flasim për tema të tjera në lidhje me zgjedhjet presidenciale të këtij mandati.