Rënia e Amerikës: Natyra dhe dimensionet e saj të ndryshme

Çështja e rënies së fuqisë amerikane ka kohë që është ngritur në literaturën politike dhe marrëdhëniet ndërkombëtare. Ka pasur shumë debate në këtë çështje, jo vetëm nga kundërshtarët dhe rivalët e Shteteve të Bashkuara, por edhe në qarqet akademike dhe politike perëndimore.

Në analizimin dhe përshkrimin e fenomenit të "rënies së Amerikës", ka disa pika kyçe për t'u marrë në konsideratë: Së pari, "rënia e Amerikës" është një proces gradual që ka filluar nga e kaluara dhe do të vazhdojë të jetë i parashikueshëm. Së dyti, "rënia e Shteteve të Bashkuara" është një dështim i Shteteve të Bashkuara dhe jo shkatërrimi apo shembja e vendit. Së treti, "Rënia e Amerikës" është një koncept krahasues i së kaluarës, të tashmes dhe së ardhmes së Amerikës. Me fjalë të tjera, për të kuptuar shkallën e "rënies së Amerikës" duhet të njohin të kaluarën e këtij vendi dhe statusin e tij. Ndërsa Shtetet e Bashkuara u shfaqën si një nga dy superfuqitë gjatë Luftës së Ftohtë dhe pas Luftës së Dytë Botërore, në periudhën pas Luftës së Ftohtë dhe veçanërisht në shekullin e 21, faktorë të ndryshëm kanë çuar në një prirje rënëse në fusha të ndryshme. Sipas kritikëve, influenca e Amerikës në botë po bie. Kjo rënie nuk është e vërtetë jo vetëm për sa i përket fuqisë së fortë dhe fuqisë gjysmë të fortë të Shteteve të Bashkuara, por sipas shumë analistëve gjithashtu edhe fuqia e butë amerikane është përkeqësuar. Shumë vende në botë i urrejnë Shtetet e Bashkuara. Pikëpamjet e botës mbi Shtetet e Bashkuara kanë ndryshuar në mënyrë dramatike në dekadat e fundit dhe kanë ndikuar negativisht. Në këtë mënyrë, Shtetet e Bashkuara, që kishin qenë për dekada të parët e botës, tani janë midis kombeve më të urryer në botë.

Siç thekson lideri suprem Ajetollah Khamenei, "Shtetet e Bashkuara janë në rënie. Kjo situatë, të cilën amerikanët janë futur, është një faktor afatgjatë. Ata  përgjatë historisë kanë krijuar një situatë që ka sjellë pikërisht këtë rezultat  dhe nuk është e lehtë për t'u përballur atë. Kjo është një traditë hyjnore, ata janë të dënuar për të dështuar, të dënuar për të rënë, ata do të jenë jashtë skenës së fuqisë botërore ".

Rënia e pozicionit të Amerikës si superfuqia e vetme në botë ka nisur përpara presidencës së Donald Trump, por presidenca dy vjeçare Trump dhe miratimi i vendimeve të njëanshme dhe të çoroditura nga ana e tij jo vetëm që e ballafaquan Amerikën me kundërshtime serioze globale, por gjithashtu ka çuar në një izolim në rritje të Shteteve të Bashkuara madje edhe në mesin e aleatëve të saj. Ngjarje të tilla si Lufta e Vietnamit, rënia e Bashkimit Sovjetik dhe fundi i Luftës së Ftohtë dhe ngjarja e 11 shtatorit kanë përshpejtuar procesin e rënies së Shteteve të Bashkuara. Lufta e Vietnamit nuk ishte vetëm një humbje e madhe ushtarake për Shtetet e Bashkuara, por gjithashtu shkaktoi një dëm të madh për ekonominë e vendit dhe prestigjin e saj, pasi SHBA hyri në këtë luftë me të gjithë fuqinë e saj të plotë ushtarake, ekonomike dhe politike. Nga ana tjetër, edhe pse rënia e Bashkimit Sovjetik me sa duket përfundoi në favor të Uashingtonit, Shtetet e Bashkuara, pas kësaj ngjarjeje të rëndësishme, nuk e justifikuan shtrirjen e dominimit të saj mbi botën. Në fakt, pas rënies së Bashkimit Sovjetik, hegjemonia e Amerikës u kërcënua ashpër. Pushtimi i Sadam Huseinit nga Kuvajti në vitin 1990 ishte një pretekst i mirë për Shtetet e Bashkuara për të justifikuar fuqinë ushtarake, por ky trend nuk ka vazhduar në publikun amerikan dhe në botë. Nga ana tjetër, ngjarja e 11 shtatorit shkaktoi dëmtimin akoma më të madh të vizionit ndërkombëtar të Amerikës. Presidenti George W. Bush, nën pretekstin e një lufte globale mbi terrorizmin, sulmoi dhe pushtoi Afganistanin dhe Irakun dhe forcoi praninë ushtarake në pjesë të tjera të botës, duke ekspozuar fytyrën e urryer të Shteteve të Bashkuara ndërkombëtarisht. Shfaqja e fuqive të reja ekonomike, të tilla si Kina dhe India dhe konfrontimi komercial midis partnerëve ekonomikë botërorë, në veçanti Kinës dhe Bashkimit Evropian, me Shtetet e Bashkuara gjatë epokës së Trump, ka çuar në uljen e prestigjit dhe pozicionit global dhe kjo ka bërë që përveç sfidave të shumta brenda, Shteteve të Bashkuara të përballen me shumë çështje të tjera. Në thelb, zhvillimet e brendshme dhe ato të jashtme Shteteve të Bashkuara dhe tendencat e saj të huaja tregojnë një rënie graduale, thënë ndryshe rënien e fuqisë së saj. Revista amerikane Boston Globe shkruan: "Gjatë shekullit të njëzetë, fuqia jonë vazhdoi të rritet. Ne jemi mësuar ta udhëheqim botën, por në të ardhmen nuk do ta udhëheqim botën.

Një nga aspektet e rëndësishme të rënies së Shteteve të Bashkuara në arenën vendase është rënia e saj politike. Me rritjen e grupeve të ndikimit në Shtetet e Bashkuara gjatë shekullit të kaluar, interesat individuale, kolektive ose fraksionare kanë tejkaluar gradualisht interesat kombëtare. Aktualisht, grupet dhe rivalët e ndryshëm injorojnë interesat kolektive dhe kombëtare për interesat e tyre dhe madje veprojnë në disa raste kundër interesit kombëtar. Për shembull, përkrahësit e luftës, të njohur si "aksionarët e luftës", e kanë vënë ekonominë amerikane në prag të borxhit dhe deficiteve buxhetore. Një shembull tjetër është përputhja e politikës së jashtme të dhe të sigurisë së SHBA në Lindjen e Mesme me politikat e regjimit sionist pasi Amerikës është ndikuar nga lobimi sionist, në veçanti Komiteti Amerikan-Izraelit për Çështjet Publike (AIPAC). Sipas Stefan Walt (i Universitetit të Harvardit) dhe John Myrsheimer (i Universitetit të Çikagos), të cilët janë ekspertë të lartë ndërkombëtarë në fushën e marrëdhënieve ndërkombëtare, thonë se AIPAC tani është lojtari më me ndikim në Amerikë, i cili ka promovuar në mënyrë aktive politikat e jashtme të SHBA për të mbështetur Izraelin. Duke rritur boshllëkun midis rivalëve dhe fakteve kontradiktore në Shtetet e Bashkuara, pritet që në fund të dobësohet ndikimi i vendit. Nga ana tjetër, në vitet e fundit, me përshkallëzimin e boshllëqeve shoqërore dhe formimin e një hapësire bipolare në Amerikë, mosmarrëveshjet janë zgjeruar nga niveli i zakonshëm dhe janë kthyer në një betejë ideologjike midis krahut të djathtë të konservatorëve dhe krahut të majtë të pikëpamjes socialdemokratike. Kjo situatë rrezikon unitetin dhe kohezionin social dhe parandalon vendimet efektive në trupin e vendimmarrjes në vend. Për këtë arsye, komuniteti amerikan i është nënshtruar pengesave legjislative dhe administrative për çështje të tilla si sistemi i taksave, sistemi i sigurimeve publike, politikat e emigracionit dhe mënyra se si janë ndeshur kërcënimet bipolare të huaja. Mbyllja e qeverisë federale, e cila ka ndodhur disa herë në qeverinë e Trump, është një shembull i kohëve të fundit. Këto faktorë kanë efekte shkatërruese në ekonominë amerikane, si dhe janë raste të dukshme të konfliktit ideologjik.

Një tjetër manifestim i rënies së Amerikës në arenën vendase është përshkallëzimi i joefikasitetit. Pavarësisht nga pozita e lartë e Shteteve të Bashkuara në katër dekadat që nga Lufta e Dytë Botërore, sistemi ekonomik dhe politik i Shteteve të Bashkuara është bërë më pak efektiv që nga fillimi i viteve 1980. Rënia në buxhetet e qeverisë solli defiçite të mëdha dhe privatizimi i periudhës Regan çoi në pasoja negative të mbizotërimit të shtypjes nga Ëall Street. Sistemi i menaxhimit amerikan nuk ishte në gjendje të zgjidhë disa nga çështjet, duke përfshirë trajtimin e hendekut të të ardhurave, zbutjen e varfërisë, luftimin e krimit dhe ruajtjen e epërsisë industriale. Këto probleme shkaktuan krizën më të madhe ekonomike në Shtetet e Bashkuara në vitin 2008. Institucionet masive bankare falimentuan njëra pas tjetrës për shkak të menaxherëve të tepërt dhe shkatërruan miliona qytetarë amerikanë. Qeveria e George W. Bush ndërhyri në çështjet ekonomike për të ndaluar përkeqësimin e situatës, përballjen me deficitet buxhetore por që shkaktoi humbjen parave të taksapaguesve të SHBA. Ky joefektivitet çoi në një rritje të pakënaqësisë publike me status quo, duke rezultuar me kryengritje populiste në zgjedhjet presidenciale të vitit 2016 në të cilat fitoi Donald Trump, presidenti aktuali Amerikës. Sidoqoftë, ky rrotullim ideologjik në Shtetet e Bashkuara nuk ka reduktuar joefikasitetin. Me rritjen e mungesës së efikasitetit dhe polemikave të kushtueshme politike, niveli i pranimit nga zyrtarët qeveritarë dhe institucionet ka rënë. Për momentin, përveç presidentit të Shteteve të Bashkuara, niveli i besimit në Kongres është i ulët. Studimi i Harvard Caps dhe Harris Institute tregon se mbyllja e qeverisë amerikane e ka çuar popullaritetin e Donald Trump në më pak se 44 për qind në dhjetor të vitit 2018.

Një manifestim tjetër i rënies së Shteteve të Bashkuara në arenën e brendshme është përshkallëzimi i disnivelit social. Shtetet e Bashkuara aktualisht vuajnë nga disnivele të thella shoqërore rreth çështjeve si pasuria, raca dhe gjinia. Zhvillimet e fundit në vitet e fundit tregojnë se shoqëria e Amerikës është ende në lëvizje të plotë mbi ndarjen racore dhe racizmin. Sipas Wilmer Leon, një ekspert për çështjet politike në Uashington: Me zgjedhjen e Trump si president i Shteteve të Bashkuara, çështja e superioritetit të të bardhëve është theksuar edhe një herë në vend. Nga ana tjetër, në prag të krizës financiare të vitit 2008, hendeku i të ardhurave midis të varfërve dhe të pasurve u intensifikua, duke krijuar protesta në formën e "lëvizjes T-shirt" dhe "lëvizjes pushtoni Wall Street-in". Këto lëvizje polarizuan më tej atmosferën politike dhe shoqërore të Amerikës, duke krijuar kështu sfondin e një prej zgjedhjeve më të diskutueshme amerikane në vitin 2016. Sot , secila prej tyre është bërë një polemikë e përhapur në Shtetet e Bashkuara. Një çështje tjetër është përshkallëzimi i anomalive sociale në Shtetet e Bashkuara. Çështje të rëndësishme që lidhen me këtë fenomen mund të përmendim çështjen e lirisë së armëve në Shtetet e Bashkuara, gjë që ka çuar në shfaqjen e disa rasteve të rëndësishme të masakrave të gjera në qytetet e këtij vendi. Rrjeti televiziv Al Jazeera në Anglist në një raport të tij shkruan: Në vitin 2018, rreth 40,000 njerëz u vranë në Shtetet e Bashkuara me "armë zjarri", që është niveli më i lartë në 20 vitet e fundit. Kjo nuk përfshin viktimat e përdorimit të armëve të ftohta. Deri disa dekada më parë, dukej se qeveria amerikane ende kishte potencialin për të zgjidhur problemet sociale dhe anomalitë, por vitet e fundit, me përkeqësimin e situatës së Shteteve të Bashkuara në shumë sfera shoqërore, niveli i besimit në fuqinë qeveritare të SHBA-së ka rënë. Tani, Shtetet e Bashkuara nuk janë më të njohura për parime të tilla si liria, prosperiteti, prosperiteti ekonomik, dinjiteti njerëzor dhe respektimi i të drejtave të njeriut, por po njihen për fenomene si varfëria, pabarazia, diskriminimi, shtypja dhe statistika të tmerrshme të krimit.