Тахти Ҷамшед, шоҳкори муҳандисӣ ва меъмории эронӣ дар Форс

Порс Тудей- Бинои ниҳодашуда тавассути Дориюши Ҳахоманишӣ дар ҳудуди соли 518 пеш аз мелод, сирфан як шаҳр набуд, балки пойтахте бошукӯҳ ва ойинӣ буд.

Аҳамият ва кайфияти беназири бинои ниҳодашуда тавассути Дориюши Ҳахоманишӣ, ки дар даврони шукӯҳи худ бо номи «Порса» шинохта мешуд, онро дар қатори бузургтарин сайтҳои бостоншиносии ҷаҳон қарор додааст. Ба гузориши Порс Тудей ба нақл аз Пресс-ТВ, саккуи густурдаи Порса, бо пиллаконҳои бошукӯҳ, дарвозаҳои азим ва толорҳои сутундори баланд, ҳамчунон тасвире аз шукӯҳи подшоҳии Ҳахоманиширо, дақиқан ҳамон гуна ки Дориюш дар назар дошт, муҷассам мекунад.

Шигифтии муҳандисӣ ва меъморӣ дар Тахти Ҷамшед

Бунёни Тахти Ҷамшед, худ шоҳкоре нафасгир аз муҳандисӣ буд; иқдоме огоҳона барои шакл додан ба табиат дар ростои таҳаққуқи чашмандозе бошукӯҳ ва импаротурӣ. Сохти саккуи азими 125 ҳазор метри мураббаъӣ, ниёзманди ҳамворсозии баромадагиҳои сангӣ, пур кардани фурӯрафтагиҳо бо хоку овор, ва сохти деворҳои нигаҳдорандае аз сангҳои азим ва ба диққат тарошхӯрда буд, ки то 12 метр аз сатҳи замин иртифоъ доштанд.

Ин поягузорӣ тасодуфӣ ва бебарнома набуд; балки бар асоси тарҳе дақиқ анҷом шуд ва ба сомонае пешрафта аз каналҳои зеризаминӣ, заҳкашҳо ва чоҳҳои амиқ муҷаҳҳаз буд, ки барои мудирияти оби борон ва таъмини ниёзҳои маҷмӯа тарроҳӣ шуда буданд; сомонае ки то имрӯз низ амалкарди худро ҳифз кардааст.

Бо тарроҳии дақиқи сақфҳои сабуктар ва истифода аз тирҳои чӯбӣ, меъморон тавонистанд бо ҳаддиақали теъдоди сутунҳое шигифтангез ва борик, фазоҳое васеъ, боз ва пурнур халқ кунанд; сутунҳое, ки қутрӣ бархе аз онҳо танҳо 1.6 метр буд аммо то иртифоъе наздик ба 20 метр қад мекашиданд ва азаматашон боздидкунандагонро таҳти таъсир қарор медод.

Таърихнигории сангии як импаротурӣ: Ҳунар ва намодпардозӣ дар Тахти Ҷамшед

Фаротар аз шукӯҳи соза, Тахти Ҷамшед ҳамчун буми сангии азим тарроҳӣ шуда буд; деворҳо ва пиллаконҳои он бо нақшбарҷастаҳое пӯшида шудаанд, ки идеология ва суботи импаротуриро дар қолаби забоне ҷаҳонӣ аз тасвир ривоят мекунанд.

Бошукӯҳтарини ин ривоятҳои сангӣ, зинатбахши пиллаконҳои дутарафаи кохи Ападана аст; ҷое ки намои бино ба чашмандозе нафасгир аз ҳамоҳангии импаротурӣ тақсим шудааст.

Дар як сӯи ин пиллакон, се радифи уфуқӣ аз нухбагони низомӣ ва ашрофии импаротурӣ дида мешавад: сафҳое дақиқ ва муназзам аз сарбозони порсӣ ва модӣ, ҳомилони асо ва бузургони дарборӣ, ки ағлаб дар ҳоли даст додан ё ламс кардани шонаҳои якдигар бо ҳолате ором ва шод нишон дода шудаанд.

Дар сӯи дигар, корвоне рангоранг аз бисту се ҳайати ҳадяовар аз саросари импаротурӣ ба чашм мехӯрад; ҳар як бо пӯшиши миллии хоси худ ва ҳадоёи мунҳасир ба фардашон ба диққат нақш шудаанд.

Меросе ҷаҳонӣ ва мондагор: Аҳамияти Тахти Ҷамшед дар таърихи башар

Тахти Ҷамшед ҷойгоҳе бечунучаро ва жарф дар мероси ҷаҳонӣ дорад; маконе ки аз сӯи ЮНЕСКО ба унвони гувоҳе якто бар яке аз куҳантарин тамаддунҳои башарӣ ба расмият шинохта шудааст.

Ин макон аз назари асолат, бенақс аст; мавқеият, бофт ва масолеҳи он ҳамагӣ аслӣ ҳастанд ва марраматҳо бо баҳрагирӣ аз фановариҳои суннатӣ анҷом шудаанд, бидуни он ки бозсозиҳои модерн чеҳраи осори бостониро махдуш кунанд.

Тамоми аносири калидӣ барои интиқоли арзиши ҷаҳонии ин мерос, дар маҳдудаи ҳифозатшудаи он қарор доранд; аз Ападана ва хазонаи салтанатӣ гирифта то оромгоҳҳои шоҳӣ, ки дар дили кӯҳҳои атроф ҳаҷҷорӣ шудаанд.

Пажӯҳишҳои мустамир дар Тахти Ҷамшед, таҳти ҳидояти барномае мудириятӣ ва бо пуштибонии тахассусҳои миллӣ ва байналмилалӣ, нақше ҳаётӣ дар пойиши олудагиҳо, ҷилавгирӣ аз тахриб ва тазмини бақои ин пайванди беҳамто бо гузаштаи муштараки башарият эфо мекунанд.

Тахти Ҷамшед ҳам ганҷинае эронӣ аст ва ҳам намоде ҷаҳонӣ; таҷаллии бошукӯҳи лаҳзае сарнавиштсоз дар таърихи инсон, замоне ки импаротурӣ тасмим гирифт мероси худро дар санг ҳак кунад ва шеъре меъморӣ биёфаринад, ки абёти он ҳанӯз аз қудрат, ваҳдат ва шукӯҳи ҳунарӣ сухан мегӯянд.