Устони Эломи Эрон, қутби энергетикаи Эрон бо сарвати пинҳони азим

Порс Тудей- Устони Элом бо ин ки камҷамъияттарин устони Эрон аст, аммо севумин захираҳои бузурги нефт ва дувумин захираҳои бузурги гази табиии кишварро дар ихтиёр дорад.

Тарҳҳои тавсеавӣ ба арзиши 4 миллиард доллар дар устони Эломи Эрон фаъол ҳастанд ва бо истиқбол аз сармоягузории бахши хусусӣ, ҳадафи онҳо беҳбуд ва иртиқои зерсохтҳои энергетика аст. Ба гузориши Порс Тудей ба нақл аз Пресс-ТВ, мавқеияти ҷуғрофиёӣ ва сарвати энергетика, имкони табдили ин устонро ба як маркази энергетика барои содироти гази табиӣ ба Ироқи ҳамсоя фароҳам кардааст; кишваре, ки нерӯгоҳҳои он ба шиддат ба воридоти газ аз Эрон вобастаанд.

Устони Элом дар ғарби Эрон ва дар наздикии марзи Ироқ воқеъ шуда ва ба унвони минтақае калидӣ барои тавлиди энергетика, бавижа дар заминаи истихроҷи нефти хом ва тавсеаи гази табиӣ, матраҳ шудааст.

Иқтисоди ин устон умдатан кишоварзӣ аст ва чорводорӣ ва фаъолиятҳои саноатии маҳдуд дар он сурат мегирад. Тибқи саршумории соли 1395, Элом тақрибан 1 дарсад аз тавлиди нохолиси дохилии кишварро ба худ ихтисос дода ва аз миёни 31 устон, дар рутбаи 26 қарор гирифтааст.

Дар он замон, ҷамъияти устон ҳудуди 580 ҳазор нафар буд ва аз ин лиҳоз кӯчактарин устони Эрон маҳсуб мешуд; бо беш аз 55 ҳазор кишоварз ва 3,350 коргари саноатӣ.

Бахши энергетика дар устони Элом яке аз арконҳои аслии иқтисоди он ба шумор меравад ва бо такя бар захираҳои қобили таваҷҷуҳи нефт ва газ, ки дар миёни бузургтарин захираҳои кишвар қарор доранд, рушд кардааст.

Элом дорои манобеи азими гидрокарбонӣ шомили 17 миллиард бушка нефт аст, ки 11 дарсад аз кулли захираҳои нефтии Эронро шомил мешавад ва пас аз Хӯзистон ва Бушеҳр, дар рутбаи севуми кишварӣ қарор дорад.

Ҳамчунин ин устон дорои 14 триллион метри мукааб гази табиӣ аст, ки 6 дарсад аз захираҳои газии Эронро ташкил дода ва пас аз майдони газии Порси Ҷанубӣ дар Бушеҳр, дар ҷойгоҳи дувум қарор дорад.

Аз майдонҳои муҳими нефт ва газ дар устон метавон ба Чашмахуш, Доно, Донон ва Озар дар Деҳлурон ва ҷануби Обдонон ишора кард, зимни ин ки манотиқи дигаре монанди Дараи Беҷор низ зарфияти иктишоф доранд.

Элом рӯзона ҳудуди 154 ҳазор бушка нефти хом тавлид мекунад, ки умдатан аз майдони Чашмахуш истихроҷ шуда ва аз тариқи хатҳои лӯла ба полоишгоҳҳои ҷануби кишвар мунтақил мешавад.

Майдони Чашмахуш, ки дар ҳудуди 50-километрии ҷануби шаҳри Деҳлурон қарор дорад, дар соли 1343 кашф шуд ва тавлиди тиҷоратии он аз соли 1354 оғоз шуд.

Нефти хоми истихроҷшуда аз ин майдон дар воҳиди баҳрабардории Чашмахуш фароварӣ ва аз тариқи як хатти лӯла ба тӯли 153 километр ба муҷтамаи амалиётии Аҳвози 3 дар устони Хӯзистон мунтақил мешавад.

Дар ниҳоят, ин нефт ба поёнаи Хорг дар устони Бушеҳр барои полоиш ё содирот ба бозорҳои байналмилалӣ ирсол мешавад.

Дар солҳои ахир, тарҳи тавсеаи ду лоиҳаи нефт ва газ ба номҳои Доно ва Донон бо сармоягузории ҳудуди 135 миллион доллар аз маҳалли Сандуқи тавсеаи миллӣ (NDFI) оғоз шудааст.

Пешбинӣ мешавад бо роҳандозии як лоиҳаи бузурги нефтӣ, тавлиди нефти хом дар майдони Донон аз 8,000 ба 19,000 бушка дар рӯз афзоиш ёбад.

Майдони Озар, ки ба таври муштарак бо Ироқ (бо номи Бадра) баҳрабардорӣ мешавад, дорои захираҳои қобили таваҷҷуҳи 2.5 миллиард бушкагии нефт аст ва аз соли 2017 дар мадори тавлид қарор дорад.

Тавлиди аввалияи ин майдон бо 15,000 бушка дар рӯз оғоз шуд ва пас аз такмили тарҳи тавсеавӣ, ба 65,000 бушка дар рӯз афзоиш ёфтааст.

Лоиҳаи сесолаи иктишоф дар Дараи Беҷор, ки аз соли 2019 оғоз шуда, ба дунболи кашфи захираҳои гази дастнохӯрда аст. Ин тарҳ, ки бо ҳимояти молии Сандуқи тавсеаи миллӣ иҷро мешавад, нишондиҳандаи аҳамияти стратегии Элом дар барномаи танаввӯъбахшӣ ба манобеи энергетикаи Эрон аст.

Майдонҳои газии Элом аз тариқи хатҳои лӯла ба шабакаҳои саросарӣ муттасил ҳастанд, ҳарчанд зерсохтҳои он дар муқоиса бо қутбҳои энергетикаи соҳилии кишвар монанди Асалуя, Ободон, Моҳшаҳр ва Бандари Имом Хумайнӣ тавсеаёфта нестанд.

Замини кӯҳистонии устон дар риштакӯҳи Зогрус густариши зерсохтҳоро душвор, ҳазинаи ҳамлунақлро боло ва иҷрои лоиҳаҳоро бо таъхир мувоҷеҳ мекунад.

Полоишгоҳи газии Элом, ки аз соли 1386 фаъолияти худро оғоз карда ва дар замине ба масоҳати 250 гектар эҳдос шуда, як маркази аслӣ барои ин устон маҳсуб мешавад ва барномаҳое барои густариши зарфияти он ҷиҳати фароварии ҳаҷми бештаре аз газ дар дасти иҷро аст. Ин полоишгоҳ аз майдонҳои Танги Беҷор тағзия мешавад.

Илова бар газ, ин маҷмӯа рӯзона 400 тонна этан, 670 тонна гази моеъ (LPG), 250 тонна сулфур ва 4 ҳазор бушка моеъоти газӣ тавлид мекунад.

Дар соли 2024, устони Элом дар содироти 1.169 миллиард долларии Эрон нақш дошт, ки маҳсулоти энергетика дар он саҳми қобили таваҷҷуҳе доштанд.

Барномаҳое барои беҳбуди зерсохтҳои марзӣ дар дасти иҷрост, то тиҷорати энергетика тасҳил шавад; чаро ки Элом бо доштани 425 километр марзи муштарак бо Ироқ, зарфияти табдил шудан ба як қутби содироти нефт ва газро дорад.

Эрон рӯзона то 50 миллион метри мукааб газ ба Ироқ содир мекунад, ки мизони он бар асоси ниёзи Ироқ мутағайир аст. Ин газ нақши ҳаётӣ дар таъмини барқи Ироқ ва ҷилавгирӣ аз буҳронҳои энергетика эфо мекунад.

Тавофуқномаи панҷсолае, ки дар соли 2024 имзо шуда ва солона ҳудуди 6 миллиард доллар арзиш дорад, тазминкунандаи арзаи пойдори газ ва ҷилавгирӣ аз буҳрони барқ дар Ироқ аст.

Вазорати нефти Эрон дар соли 2021 барномае барои сармоягузории 4 миллиард долларӣ дар лоиҳаҳои энергетикаи устони Элом аз тариқи ширкатҳои тобеъ ва бахши хусусӣ эълон кард.

Илова бар саноати сӯхтҳои истихроҷӣ, устони Элом дар бахши энергетикаи кишвар аҳамият дорад чаро ки сарбанди Саймара дар он қарор дорад; ин сарбанд дорои се турбинаи Френсиси 160 мегаваттӣ ва зарфияти тавлиди 480 мегаватт барқ аст.

Ба далели шароити ҷуғрофиёӣ ва иқлимӣ, устони Элом ҳамчунин зарфияти болое дар тавсеаи энергетикаҳои таҷдидпазир, бавижа дар ҳавзаи хуршедӣ ва бодӣ дорад.

Бо ин ки дар ҳоли ҳозир саҳми энергетикаҳои таҷдидпазир дар тавлиди барқи устон поин аст, аммо мизони тобиши хуршеди боло ва улгуҳои муносиби вазиши бод дар бархе манотиқ, онро ба маконе мустаъид барои эҳдоси нерӯгоҳҳои хуршедӣ ва бодӣ табдил кардааст.

Ҳамчунин манобеи барқӣ-обӣ ва зисттӯда (биоммаса) низ дар устон мавҷуд аст, ки фурсатҳои бештаре барои танаввӯъбахшӣ ва ҷазби сармоягузории хусусӣ фароҳам мекунад.