Оё Трамп дар ҳоли суқути озод аст?

“Порс-Тудей”. Раиси Кумитаи тиҷорати байналмилалии порлумони Аврупо Трампро дар ҳоли суқути озод донист.

Ба гузориши “Порс-Тудей”, Bernd LANGE, раиси Кумитаи тиҷорати байналмилалии порлумони Аврупо бо истиқбол аз раъйи Девони олии Амрико алайҳи Доналд Трамп, раиси ҷумҳури Амрико, вайро дар ҳоли суқути озод донист.

Вай дар бораи ҳукми Девони олии Амрико алайҳи тарҳҳои тарофаии Трамп гуфт: Ман комилан мутмаин будам, ки девон ба ин шакл тасмим хоҳад гирифт. Моддаи 1, бахши 8-и қонуни асосии Иёлоти Муттаҳида ба вузуҳ баён мекунад, ки сиёсати тиҷорату тарофа бар ӯҳдаи конгресс аст. Ҷаласаи шунуди Девони олӣ дар декабри 2025 низ нишон дод, ки иҷмоъ байни қуззот қатъӣ аст.

Лонге афзуд: Нуқоти ихтилоф (Амрико бо Аврупо) ҳамчунон дар ҳоли зоҳир шудан аст, ки фаротар аз маҳдудаи тавофуқи тиҷорӣ аст. Хушбахтона, ҳамаи ончӣ эълом мешавад, дар воқеъ иҷро намешавад. Аммо ин амр табиатан адами қатъияти қобили таваҷҷуҳе эҷод мекунад, ки ба сиёсати амниятӣ низ густариш меёбад.

Вай аз идомаи ин кашмакашҳову ихтилофот дар се соли оянда ва дар даврони раёсати ҷумҳурии Трамп хабар дод ва гуфт: Аз сӯи дигар, бояд мунтазир бимонему бубинем чӣ иттифоқе меуфтад. Дар ҳоли ҳозир, ман муътақидам, ки Трамп дар ҳоли суқути озод аст. Яке аз нишонаҳои ин амр ин аст, ки шаш ҷумҳурихоҳ ба ҳамроҳи демократҳо алайҳи сиёсати тарофаии вай алайҳи Канада раъй доданд. Ду иёлати таҳти ҳокимияти ҷумҳурихоҳон низ ба тарҳи даъвии тарофаӣ дар Девони олии кишвар пайвастаанд. Бинобарин, метавонед бибинед, ки фишорҳо бар Трамп дар ҳоли афзоиш аст. Агар Трамп дар интихоботи миёндавраӣ шикаст бихӯрад, даврони раёсати ҷумҳурии ӯ метавонад ҳатто зудтар ба поён бирасад.

Мавзеи сареҳи ин мақоми аршади порлумони Аврупо дар бораи вазъияти Трамп, ки онро ба суқути озод ташбеҳ кардааст, парда аз воқеияте ғайриқобили инкор, яъне душвориҳои рӯзафзун барои Трамп, аз ҷумла пас аз раъйи Девони олии Амрико алайҳи тарофаҳои тиҷории ӯ ва низ коҳиши маҳбубияти вай назди мардуми Амрико бармедорад.

Изҳори назари Бернд Лонге, раиси Кумитаи тиҷорати порлумони Аврупо дар бораи суқути озоди Трамп на фақат бозтоби як шикасти ҳуқуқӣ, балки нишонае аз анбошти буҳронҳое аст, ки давлати Трампро дар остонаи интихоботи миёндавраии Амрико бо чолишҳои фазояндае мувоҷеҳ кардааст. Далоили ин суқути озодро метавон дар се ҳавзаи аслӣ, яъне коҳиши маҳбубияти ҳамагонӣ, бунбасти ҳуқуқӣ ва беэътимодӣ ба сиёсатҳои иқтисодӣ ва инзивои фазоянда дар арсаи байналмилал решаёбӣ кард.

Аввалину муҳимтарин шохиси суқути озоди Трамп, коҳиши чашмгири маҳбубияти ӯ дар дохили Амрико аст. Аз ҳар 10 амрикоӣ 6 нафар аз амалкарди Доналд Трамп, раисиҷумҳури ин кишвар норозӣ ҳастанд. Назарсанҷии ҷадиди “Вашингтон пост”, ки байни 12 то 17 феврал анҷом шуда, нишон медиҳад, 58 дарсад аз раъйдиҳандагон сабти ном шуда ва 60 дарсад аз амрикоиҳо муътақиданд Трамп дар идораи кишвар амалкард заифе дорад. Ҳамчунин 50 дарсад ба шиддат бо амалкарди ӯ мухолиф ҳастанд. Талошҳои Трамп барои қонеъ кардани мардуми Амрико мабнӣ бар инки фишорҳои таваррумӣ вуҷуд надорад ё ба суръат дар ҳоли коҳиш аст, то кунун натиҷае надоштааст. Тибқи ин назарсанҷӣ, 65 дарсад аз амрикоиҳо мегӯянд, ӯ дар пойин овардани қиматҳо амалкарди баде дорад. Бахши бузурге аз амрикоиҳо ҳамчунин бо тарофаҳои ҷаҳонии Трамп мухолиф ҳастанд. Дар ин назарсанҷӣ 64 дарсад аз мардуми ин кишвар бо ин сиёсат мухолифат кардаанд. Ҳамчунин бо тавваҷуҳ ба танишҳои тиҷорӣ бо Канада, ихтилофот бо НАТО бар сари Гренландия ва таҳдидоти Трамп дар бораи ҳамла ба Эрон, ӯ дар ҳавзаи сиёсати хориҷӣ нумароти пойине гирифтааст. Мизони норизоятӣ аз амалкарди ӯ дар ин ҳавза 62 дарсад аст.

Дуюмин омили суқути озод, шикасти сангин дар девони олӣ ва ба дунболи он, ошуфтагӣ дар сиёсатҳои тиҷорӣ аст. Девони олӣ бо раъйи 6 ба 3 эълом кард, ки раисҷумҳур наметавонад аз ихтиёроти изтирорӣ барои вазъи тарофаҳои густарда истифода кунад ва ин иқдом ӯро дар як халаи қонунӣ қарор дод. Вокуниши Трамп ба ин раъй, нишондиҳандаи бунбасти ӯ буд. Ӯ ибтидо қавли ҷорӣ кардани тарофаи 10 дарсадии ҷадид бо истифода аз муқаррароти дигарро дод, ки муваққатӣ ва ниёзманди таъйиди конгресс аст, ки албатта баъдан онро ба 15 дарсад афзоиш дод. Ин ошуфтагии тарофаӣ на танҳо бозорҳоро мултаҳиб карда, балки ҳазинаҳои зиндагӣ барои хонаводаҳои амрикоиро афзоиш додааст. Илова бар ин, ибтоли тарофаҳо ба маънои аз даст рафтани 2. 5 триллион доллар даромади пешбинишуда барои давлати Амрико дар даҳаи оянда асту бозпардохти 150 миллиард доллар аворизи дарёфтшуда, буҷети федералро бо чолиши ҷиддӣ мувоҷеҳ кардааст.

Сеюмин буъди суқути озоди Трамп, инзивои байналмилалӣ ва фурӯпошии эътилофҳо бо наздиктарин муттаҳидони Амрикост. Изҳороти Бернд Лонге дақиқан дар ҳамин бистар маънодор мешавад. Лонге раъйи девони олиро сигнале мусбат барои ҳокимияти қонун хонда ва таъкид кардааст, ки ҳатто раисиҷумҳури Амрико ҳам дар як халаи қонунӣ амал намекунад. Ӯ бо ишора ба ошуфтагии тарофаии давлати Амрико, пешниҳоди таваққуфи раванди тасвиби тавофуқномаи тиҷории Иттиҳоди Аврупо - Амрико (мавсум ба тавофуқи Turnberry), ки дар июли 2025 байни ду тараф имзо шудро то замони ироаи тааҳҳудоти равшан аз сӯи Вашингтон ироа кардааст. Наметавон гуфт, ки иқдоми Девони олии Амрико амалан яке аз муҳимтарин дастовардҳои тиҷории Трампро ба ҳолати таълиқ даровардааст. Илова бар Аврупо, таҳдидоти Трамп барои тасарруфи Гренландия (ҳатто бо гузинаи низомӣ) ва эъмоли фишор бар Канада, равобит бо муттаҳидони суннатиро ба шиддат тахриб кардааст. Нахуствазири Канада ин иқдомотро мисдоқи марги назми байналмилалӣ мубтанӣ бар қавоид донистааст.

Дар маҷмуъ, суқути озоди Трамп натиҷаи таомули се буҳрон аст: буҳрони машруияти дохилӣ ношӣ аз уфти маҳбубияту норизоятии иқтисодӣ, буҳрони ҳуқуқӣ ва ниҳодӣ ношӣ аз раъйи Девони олӣ, ки қудрати иҷроии ӯро маҳдуд карда ва буҳрони эътибори байналмилалӣ, ки мунҷар ба фосила гирифтани муттаҳидони таърихӣ аз Амрико шудааст. Ин чолишҳо дар остонаи интихоботи миёндавраии 2026, чашмандози сиёсии бисёр душвореро барои ӯ ва ҳизби ҷумҳурихоҳ тарсим мекунад.