bölüm 988, süre Ärrahman, aýat 10-18

برنامه تفسیر نور (الرحمن2)                        

 988

Ärrahman süresi, 10, 11, 12 we 13-nji aýatlar:

وَالأرْضَ وَضَعَهَا لِلأنَامِ ﴿١٠﴾ فِیهَا فَاکِهَةٌ وَالنَّخْلُ ذَاتُ الأکْمَامِ ﴿١١﴾ وَالْحَبُّ ذُو الْعَصْفِ وَالرَّیْحَانُ ﴿١٢﴾ فَبِأَیِّ آلاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ ﴿١٣﴾

<< we ýeri ýer ýüzündäkiler üçin karar berdi.// we onda her hili miwalar we örtgili bolan hurma hoşalary bardyr// we gabygy bolan däne we ýokymly isi bolan ösümlik// onda eý ynsanlar we eý jenlar perwerdigärňiziň haýsy bir nygmatyny inkär edýärsiňiz?>>

Allatagalanyň ynsana bolan nygmatlarynyň biri ýer ýüzüni onuň ýaşamagy üçin taýýarlamagydyr . ýaşaýyş örä degişli bolan dakümentler boýunça ýer ýüzünde köp jandarlar ýaşap geçendir welin olaryň nesilleri dögderilip ýok olandyr ýada ýok olup barýandyr emma adam oglynyň nesli elmydama ösüşe bakan bolup onuň ýer ýüzünde ýaşamagy ugurda gerek bolan bütin mümkinçilikler taýýar bolandyr. Adam oglynyň nesliniň dowamly bolmagyna gerek bolan şertleriň biri hem durly miweleri we imişleri bolan ösümlikleriň we agaçlaryň bolmagydyr we bu mümkinçilikler hem ynsanyň imitlenmeginiň esasy çeşmesi hesiplenýändir bu ösümlikleriň bary ynsanyň jysmynyň bütin gerekliklerini üpjün edip onuň imit syňdyryş sistemasy bilen hem ugurdaşdyr elbet ynsanlar haýwanlaryň etinden hem peýdalanýandyrlar ýüne bu haýwanlar hem öz gerek imitlerini ösümliklerden üpjün edýändir.

Bu aýatlaryň öwredýän sapaklary :

1- ylahy nygmatlary tanamak allanyň rahmat we gudratyna şeýlede ylmyna göz ýetirmegiň sebäplerindendir we allanyň garşysynda bolan pes pälligi köpeldýändir.

2- miwe ynsanyň imitlenmeginde mühüm roldan paýlydyr we elbetde miweleriň arasyndan hurmaň imit degerligi köpeňräkdir şol sebäpli bu miwe ýöriteräk suratda yşarat bolandyr.

3- ýokymly islerden paýly bolan ösümlikler ylahy nygmatlaryň sanyndandyrlar.

Ärrahman süresi, 14, 15 we 16-njy aýatlar:

خَلَقَ الإنْسَانَ مِنْ صَلْصَالٍ کَالْفَخَّارِ ﴿١٤﴾ وَخَلَقَ الْجَانَّ مِنْ مَارِجٍ مِنْ نَارٍ ﴿١٥﴾ فَبِأَیِّ آلاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ ﴿١٦﴾

<< ynsany taňsyk ýaly gury palçykdan ýasady// we Jyny oduň şöhlesinden ýaratdy // onda perwerdigäriňiziň haýsy nygmatyny inkär edýärsiňiz? >>

Bu aýatlar, ýer şarynyň düşümden paýly bolan jandarlaryna dimek ynsan we jynyň ýaradylmagyna yşarat edendir we şeýle permaýyş edýär: bu jahanda ýokary orndan paýly bolan ynsan , degersiz zatdan diýmek toprakdan ýaradylandyr toprak suw bilen gatyşyp taňsygyň materialyna öwrülýär. onda ynsanyň degerligi onuň jisimi üçin däldir eýsem onuň gymmatly bolmagy allanyň onuň jysmynda karar beren ruhy sebäplidir.

Jyn hem allatagalanyň ýaradylmyşlarynyň biridir we gurhanyň durly aýatlarynda onuň barlygyna yşarat bolandyr we gurhanyň bir süresiniň ady hem jyndyr . ýaňky aýatyň esasy boýunça jynyň jynsy otdandyr we şeýtan hem jynlaryň sanyndan bolansaň ýaňky emir boýunça toprakdan bolan adamdan özüni ýokary saýýandyr emma belli zat şudyr welin odyň , toprak we suwa ýokary bolmagy üçin hiç bir delil ýokdyr.

Bolardan daşgary hem bolaryň hiç gaýsy özleriniň dörümeklerinde rolly bolan däldirler . hakykatda jyn we ynsan , ikisi hem öz halyklaryna şükürli bolmalydyrlar. Olaryň halyklary jyn we ynsany ýaradyp olara durli nygmatlary bagyş edendir emma gynanç bilen bu iki topuryň köp sanlylary näşükür bolýandyrlar.

Bu aýatlaryň öwredýän sapaklary :

1- suw , toprak we oduň janlary ýokdur emma alla tagala bu jansyz materiallardan akyl paýhasa eýe bolan diri närseleri ýaradandyr bu bolsa perwerdigäriň uly nygmatlaryndandyr.

2- Nyn we Ynsan ikisi hem ýer ýüzünde ýaşaýan jandarlardan bolup maddy materiallardan halyk edilendirler.

3- biziň gözlerimizden penhan bolan zatlary inkär etmeli däldiris jynlar göze görünmeselerde aslynda allanyň ýaradan mahluklaryndandyrlar we olary inkär edip boljak däldir.

4- nygmatlara kapyrlyk etmegiň käýinji bardyr we ynsan we jyn ikisi hem şeýle bir ýaramaz zada giriftardyrlar.

Ärrahman süresi, 17 we 18-nji aýatlar:

رَبُّ الْمَشْرِقَیْنِ وَرَبُّ الْمَغْرِبَیْنِ ﴿١٧﴾ فَبِأَیِّ آلاءِ رَبِّکُمَا تُکَذِّبَانِ ﴿١٨﴾

<< iki maşrygyň we iki magrybyň perwerdigäry// onda perwerdigäriňiziň haýsy nygmatyny inkär edýärsiňiz? >>

Bu aýatlar ýene bir gezek ynsanyň ünsüni ýer şarynyň ( bir aýlamda) aýlanmagyna çekip şeýle permaýyş edýär: ýer we güni ýaradan perwerdigäriň tagdyry bir hilidir welin günüň çogyny ýer şaryna çaýmagy bir syhylly bolmasyn eýsem ýylyň boýunda öýtgäp dursyn.

Tomsuň başlangyjynda gün asmanyň iň beýikliginde bolýar we ýer şaryny öz nury we çakrymy bilen yssy edip goýýar emma gyş paslynyň deslabynda gün asmanyň iň eteginde ýerleşip ýer şaryna bolan yssylygyny göze ilerli suratda azaltýar bu mesele hem ýylyň boýunda ýer şarynda 4 paslyň döremegine sebäp bolýar.

Bu iki nokat hakykatda iki gündogar we iki günbatar bolýandyr we güneşden bolan iň az we iň köp pasylalary belli edýändir ýylyň boýunda bolan beýleki maşryklar we magryplar ýaňky nokatlaryň aralygynda ýüze çykýandyr.

Aýtmak ýerli gün ýylyň boýunda bolan her bir günde bir mekandan dogup bir mekandan hem batýandyr şeýlelik bilen ýylyň günlerine görä maşryklar we magryplar bolýandyr. Şol sebäpli gurhany kerimiň mübärek mäaryj süresiniň 40-nji aýatynda maşryklara we magryplara yşarat bolandyr emma aýdyşymyz ýaly ýaňky aýat iki belli maşryk we magryba yşarat edýär we

Bu aýatlaryň öwredýän sapaklary sulardan ybarat:

1- gurhan adam ogluny asman we ýyldyzlary tanamaklyga çagyrýar asmandaky nygmatlar şol sanda gün, aý , ýyldyz we olaryň orbytalary gurhanda nygtalan nygmatlardandyrlar .

2- günleriň uzyn ýada gysga bolmagy we ýylyň boýunda hawaň gyzmagy ýada sawymagy ýönekeý ýerden ýüze çykýan däldir eýsem olar ýer ýüzündaky jandarlaryň ýaşamaklary üçin alla tagalanyň tarapyndan göz öňüne alynan işlerdendir.