Osmoniyə surəon-67

Osmoniyə surəon-67

İsra mıborəkə surə peşonə ayəonədə bənə zina nıkardey,odəm kıştey,yetimi moli nıhardey,tavzoədə kam kardey,təkəbbır və co məsələon işorə bıə.ğətle-nəfs və odəm kıştey həroməti çın hukmonku qıləyniye.joqo ki,hamyedə: وَلاَ تَقْتُلُواْ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللّهُ إِلاَّ بِالحَقِّ وَمَن قُتِلَ مَظْلُوماً فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِيِّهِ سُلْطَاناً فَلاَ يُسْرِف فِّي الْقَتْلِ إِنَّهُ كَانَ مَنْصُوراً (33

Xıdovəndi(çəy ğətlış) hərom kardə kəsi məkıştənən.əmmo həxədə bıə qılə istisnay. və hakəs məzlumonə(be qıno) kıştey bıbu, həyğətən, bəçəy vəliyy(soybi) çı(diyə iyən xısosi ixtiyorımon) ğərol doe. çən, kıştey(və xısosədə) ifrot məkənən.boçi ki, əv(ilahi) himoyə və koməqi jiyədəy.(33)

Insonon xuni ehtırom çı qırd osmoniyə dinon iyən bəşəri ğanunon əhəmiyyət doə məsləonkuye,əmmo dini islomi bə məsələ qıləy məxsusə dığğətış heste.joqo ki,Maidə mıborəkə surədə hamyedə ki,iqlə insoni bə ğətl rosney,qırd bəşəriyyəti kıştey mislədəy.

Həlbəttə,ehanə qıləy fərd bə ğətl mırtəkib bıbu,bın surətədə çəy xuni həroməti peqətey bəbe və kıştə bıə şəxsi nezə odəmon çəy xısosi beşey icozə doey bıə.bə ın ayə əsos,ikəs ki,məzlumə formədə kıştey bıbu,çəy nezə odəmon həxışon heste xısoso tələbkon.əmmo eyni holədə bəəbe əvon ıştə həxıku ziyodə tələb nıkon və ğətli koyədə bə isrofi ro nıdon.zira məğtuli nezə odəmon madam ki,ıştə həddiku nıdəvardon,ilahi nusrət və komək bəvon bərəse.

Beşək,har qıləy cəmiyyətədə bə mıxtəlifə hodisəon təsiron əsos,hırdənon yətim mandedən.insoniyə mulahizə və xıslət tələb kardedə ki,ın fərdon çı har cəhəto bəbe çı camiyə xeyrxahə insonon himoyə jiyədə bıbon.bə həmonə dəlili xoto,dini islom bə ın məsələ qıləy ziyodə əhəmiyyət doydə.İsra mıborəkə surə 34-ə ayədə həmmə kəson bə yətimon həx-huğuğon rioyət nıkardey  iyən çəvon mol-əmvoli hardeyku  nəhy kardedə.

Ayə sıftədə bə yətimon molon oqətey əhəmiyyət dodydə və hamyedə: وَلاَ تَقْرَبُواْ مَالَ الْيَتِيمِ إِلاَّ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ حَتَّى يَبْلُغَ أَشُدَّهُ وَأَوْفُواْ بِالْعَهْدِ إِنَّ الْعَهْدَ كَانَ مَسْؤُولاً (34)

Ğərəz vey çokə ro(ki,bə yətimi xəy bıbu)bə yətimi moli nez məmandənən tainki, bə həddı-buluğ bırəson(çən,bə zəmon çəvon molon oqordınənən) və bə əhdi bəfokənən ki, (ğıyoməti ruji) çı əhd-peymoniku sıvol bəbe.

Ayədə hamyedə ki,nəinki,çı yətimon molon məhənən,bəlkəm bəçəvon molon nez həm məmandənən. əmmo,çun mumkine ım bo nodonon qıləy dastəviz bıbu ta əvon çı yətimon molon be ğəyyum vadon və jəqo həm əvon be xıvand bımando.bilofosilə bo ın hukmi qıləy istisna zikr kardedə və hamyedə ki,illa de qıləy çokə formə.de ın tərtibi de bo yətimon moli oqətey,çəvon bə hədər nışey iyən əvoni vey kardeyro bıə har qıləy hərəkət cayize.həlbəttə,ın mevzu de tobə ə zəmoniye ki,həmonə yətimon bə cismoniyə iyən zehni cəhəto bə həddı-buluğ bırəson.

تُسَبِّحُ لَهُ السَّمَاوَاتُ السَّبْعُ وَالأَرْضُ وَمَن فِيهِنَّ وَإِن مِّن شَيْءٍ إِلاَّ يُسَبِّحُ بِحَمْدَهِ وَلَـكِن لاَّ تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ إِنَّهُ كَانَ حَلِيماً غَفُوراً (44)

 Haft qılə osmonon iyən zəmin iyən bəvonədə bıə hakəs Xıdo təsbih kardedən. qırd çiyon əy de sıtoyişi bə yod dənoydən.əmmo şımə çəvon təsbihi dərk kardeydəniyon. həyğətən, əv həlim iyən əbaxşe.