Təkfiri cərəyonon
Təkfiri cərəyonon
Misri alimon bə islomi məmləkətonədə bıə behroni reaksiyədə,bə islomi erjon iyən təlimon tərəf oqarde təklifışon doe.bın mənoədə ki,çı mısılmınon suğut iyən bı dumo mandey illət və səbəb,çəvon çı dini təlimonku dim qordıneye.bə həmonə dəlili xoto,zəruriye ki,mısılmınon həm bəbe bəştə dəvardəyon qıləy nəzəkon və ijən ıştə dini erjon bəyjikon.de qıləy co iborəti Misri sələfiçəti çı irtico iyən bə dumo oqardey mənoədə nıbe,bəlkəm bə mısılmınon əsliyə hoviyyət və şəxsiyyəti oqardey iyən çı mevcud bıə şərayitiku bəhrə baredey be.bəçəy xoto,hətto ehanə çı Misri islomçiyon metodi sələfiçəti həm bınəmon,şək ni de etığodiyə sələfiçəti ki,çəvon nımunəonku həmməysə muhimmə qılə bıə vəhhabiyə təkfiriyon -əsosinə formədə tafutış heste və de əvon farğ kardedə.çın təfəkkuri navəjən və yol ironıjə alim bıə Seyd Cəmaləddin Əsədabadi bıə.Seyd Camaladdin Əsədabadi islom dınyo bə yənəde nez kardey vanq jıəkəsonku iyən dini təfəkkuri islohəkə bıə ki,ıştə qırd cəhdonış bo islomi dınyo ibemoniro sərfış kardə.əv harçənd Misrədə çı moəku bıəni iyən əyo elmış umutənıbe,əmmo əv Misri” Ələzhər” universtetədə 9 sor de elmi tədrisi məşğul be və kardeyış zıne dini islohi əndişə və təfəkkuri binovrəş bıno.Məhəmməd Əbduh çı Misri mufti çəy vey məşhurə şoqirdonku qıləyni be.Məhəmməd Əbdu ıştə fəaliyyəti soronədə çı Misri fərhənqi ozazviye iyən ruşdi royədə ziyodə cəhdonış karde və əv de islomi dınyo bə iyənde nez kardey koyədə məşhur be.əmə dılımon heste bın bərnomədə çı Məhəmməd Əbduh şoqirdonku bıə Rəşid Rıza əndişə və təfəkkuri həxədə sehbətkəmon.Rəşid Rıza əslış Suriyəvıj be,əmmo çəy elmi əsbarzəti vırə Misr be.Syed Camaladdin iyən Məhəmməd Əbduh islohi iyən inğılobi əndişə iyən təfəkkuri həm bəy təsirış noəbe.Rəşid Rıza Misri alimon miyono iminə şəxs be ki,de islomi xilofət iyən hukuməti barədə bıə nəzəriyyə məşğul be.Əv,ıştə “Əlxilafə vəl İmamətul-Uzma” kitobədə bə mıosirə zəmonədə xilofəti bəyji kardey məsələ işorəş kardə və çəy mahiyyətış izohış kardə.ım kitob harçənd qıləy xilofəti təsəvvır kardedə ki,çəy xarici aləmədə real bıey çəndon həm imkonış ni.əmmo bəştə hartərəfin bıey xoto,bə dığğəti loyığe.əmmo ım nuktə cəlbəkəy ki,əv çı xilofəti ğədimiyə nəzəriyyəku -ki, əy bəsit,dayimi iyən istibdadi təşkilot təsəvvır kardedəbin,-dəvardedə və bə Şura iyən milləti nəzə veyə əhəmiyyət doydə.
Rəşid Rıza nəzə terminoloji sələfiçətiku co qardə çi,ım həyğətəe ki,devləti rəyis ya xəlifə de mısılmınon rəhbəri nomi-ısət çı İsna-Əşəri,Zeydi və Əbazi şiyə bıbu və ya çoqlə sıniyə məzhəbiku bıbu-vıjney bedə və əv bın fikədə bedəni ki,çı məzhəbon miyono bıə farği peqəto ya dezzu qırd etığodon həmmə i fromədə bıko.bəlkəm,əv bın fikədəy ki,çandə qılə etığod iştihodədə ray doey istiğloliyyəti cilvəy.Rəşid Rıza əndişə iyən təfəkkur çandə cur iyən çandə qıləy.Rəşid Rıza bəzi təfəkkuron bə vəhhabiyə sələfiyon neze və çəy kali nəzəriyyə reformistiye və bəçəy ostad Məhəmməd Əbdu nəzəriyyə neze.əv əğayid iyən etığodi əsosonədə bə terminoliji sələfiyon nez bedə və çı məzhəbon miyono bıə ixtilofon vey barədə vey sıxan votedə və çəvonku de inodkorəti bəhs kardedə.bə həmonə dəlili xoto kali şəxson çı Seyd Camaladdin iyən çəy şoqird Məhəmməd Əbduh əndişə barədə ” islomiçiyon iyən nuyə çiyon vardə şəxs” və çı Məhəmməd Əbduh şoqird bıə Rəşid Rıza təfəkkuri barədə ”ənənəviyə islomçiyon” təbirışon oko doydən
