Osmoniyə surəon-85

Osmoniyə surəon-85

Həcci mıborəkə surə pencminə ayə işorə kardə co çi,zımıstonədə zəmini mardey bədiqə ijən bəhari fəslədə bəyji bıeye.mardə zəmin de voşi voye bəyji bedə iyən tərvət pəydu kardedə və bəvədə mıxtəlif nev beməyon iyən havz və  ğəşənqə doon perəseydə.ım dınyo təbyətədə çı ğıyoməti simvole.joqo ki,hamyedə: (həmçinin)zəmini(zımıstonədə) hışk iyən mardə vindedəş,əmmo çoko voş bəsə əysə voyedə,bə hərəkət omeydə iyən çandə nov reçinə beməyon perosneydə.

6-ə ayədə hamyedə :ım(mərhələ)bəçəy xotoe ki,Xıdovənd həxe və əv bımyon bəyji kardedə iyən bə harçi ğadire.

Həcci mıborəkə surə 25-37-ə ayəon  çı Kəbə bina tarıxçə barədy ki,ım bina de həzrəte İbreym(ə)-i dasti soxtey be və ə həzrəti umum məxloğış bo Həcci mərosimi bərp kardero dəvətış karde.həmçinin bın ayədə çın fərizə iştimayi,siyosi iyən ibodi təsironku sıxan votə bıə və bə çın dıjdə ibodəti hukmon i baxşi işorə bıə. həyğətədə,çın surə i baxşədə çı Həcci fərizəku bəhs bıey xoto,əve bə ın surə Həcc nomışon noə.

Və(bə yod biyə) ə zəmoniki,Xıdo kə bo İbreymi hozzı kardemone (və bəy votemone) hiççi bomı şərik məqət iyən çımı kə bo təvofəkəyon(bə nımoj) əyştəkəson,bə ruku şıəkəson iyən bo səjdə kardə kəson pok və pokizəkəy(26).

Bə rəvoyəti əsos Kəbə Kə Odəm(ə)-I zəmonədə soxtey bıəbe,əmmo Nuh(ə)-I tufoni əvış viron karde və çəy əsəronış məhf karde.Xıdovənde-Mutəali çı Kəbə Kə vırəş bo İbreym(ə)-i oşkoş karde və ə həzrət həm deştə zoə İsmoyl(ə)-i həmonə kəşon ijən sənibəton təmirışon karde.bə İbreym(ə)-i əmr be ki,Kəbə kə iyən çəy ətrofi çı harcurnə zohiri iyən mənəvi notəmizə çiyonku pokko və çı şırk iyən bıtpərəstəti məzhəron çəyu təmizko ta millət bın pokə məkonədə fəğət de Xıdo ibodəti məşğul bıbon və çın vırə vey muhimmə ibodət ki,təvof iyən nımoje,qıləy pok iyən təmizə muhitədə bə vırə rosney bıbu.Kəbə kə bo ibodətəkəyon hozzı bıey bədiqə, Xıdovəndi bə İberym(ə)-i əmrış karde:” Və çı məxloği miyono həcci vanqi bıjən ta piyodə iyən de çıskə şaturon suvari bıey,har diyəroə vırəku bəştı soyəx boon”.

Rəvoyətədə omə:” çoko ki,həzrəte İbreym(ə) jıqo qıləy əmrış ğəbul karde,ərzış karde:Xıdolim ha! çımı əsdo bə hiçkəsi quşi nibərəse.Xıdovəndi hamyeşe:tı elonkə və mı əy bəçəvon quşon bərosnem.İbreym(ə) bə “Məğami” vırə ome və ıştə dimış bə şərğ iyən ğərbi tərəf qəteşe və voteşe:ha məxloğ ha! Kəbə kə təvof kardey boşmə nıvıştey be,ıştə pərvərdıqori dəvəti icobət iyən ğəbulkənən.çən,Xıdovəndi çəy sədoş bə qırd şəxson hətto əkəson ki,ıştə pı peştədə iyən mo ləvədə bin, rosneşe və əvon həm cəvobışon doe:ləbbeyk Allahumə ləbbeyk!”.

Həcci əzəmətinə mərosim bənə islomi co ibodəton bo qıləy fərd iyən islomi camiyə ziyodə bərəkət iyən təsironış heste ki,ehanə çəyku çok-çoki bəhrə bardey bıbu,bəvədə əv çı islomi cəmyəti daxilədə muhimmə əvəzon mənşə bıey bəzıne. harçənd Həcci mərosim qıləy ibodəiyə mərosime,əmmo çəy siyosi, sosyal, mədəni iyən ixtisodi cəhətonış həm mevcude.

Məkkə mısılmınon hejo bə mışrikon əzob-əziyyəton məruz mandəbin.əvon jıey-kuey bedəbin iyən de mıxtəlifə formə işkəncə doey bedəbin və bə peyğombəri şikoyət kardedəbin.ə həzrət həm əvoni bə səbr iyən hovsələ dəvət kardedəbe və hamyeşe:bəmı hələ canq kardey əmr oməni.tain ki,ə həzrət çı Məkkəku bə Mədinə hicrətış karde və Həcci mıborəkə surə 39-ə ayə nozil be. nəhoyətən mısılmınon bə çandə nev işkəncəon təhəmmul kardey bədiqə,de ın ayə nozil bıey əvon iminə kərə icozəşon pəydu karde ki,de kofiron canqkon.

Bə ə kəson ki,hejo məzlumanə bə hucum iyən ğətli-ami məruz mandə, bəvon ıştəni mıdofiyə kardey icozə doey bıə və həlbəttə Xıdovənd bəvon koməq kardey ğadire.39.

Ayəon dəvomədə bə cihodi kali dəlilon işorə bıə.məzlumi çı zolımi mığobilədə bıə cihod.ım çı har qıləy zılm vində kəsi təbiye həxe ki,bəbe bə zılmi sə təzim nıko.əv bəbe ğıyomko,zılomi çəy vırədə bınıştıvno və çəy dasti çı məzlumon səyku kırtko.

Cihodi co dəlilonku qıləyni həm de tağutə rejimon mıborizə bardeye.ə tağuton ki,əvon Xıdo nomi çı milləti dılonədə məhf kardey iyən iştimayi fiki oğo kardə məbədəon viron kardey dumon.bəbe çın quruhi mığobilədə bımandi ta Xıdo din jıqo xətər və təhlukəonku oqətey bıbu və həmçinin camaat həm çəvon nokə nıbon.həlbəttə,bəbe sıftədə məzlumon ıştən hərkətkon  iyən ğıyomkon.çən,Xıdo imdodon hukmən bəçəvon dodi bome bərəse.

Ha məxloğ ha! qıləy misol jıey be.çən,bəy quş bıdənən! həyğətən,şımə i bıə Xıdo əvəzi vanq kardə kəson hiç faxti kardey nibəzıneyn qıləy muz (həm) xəlğkəyn,harçənd bın koyədə əvon bə ivırə cəm həm bıbon.və əgər həmonə muz çəvonku qıləy çi peəto bıboy,əvon əy(çəyku)bə dumo sıey əzınin.tələbəkə iyən tələb bıə çi har dıqlə ocizin.(73)