Osmoniyə surəon-87

Osmoniyə surəon-87

Bə Muminin mıborəkə surə 5-ə ayə əsos,çı muminon vey muhimmə sıfətonku qıləyni çəvon pokdovnətiye.əvon ıştəni bə qıno mırtəkib bıeyku oqəteydən və bə ğeyri-əxloği iyən yavə koon tərəf ğədəm şoydənin.joqo ki, hamyedə: “Və əvon ki,ıştə dovnə(aybə vırəon çı qınoku) hifz kardedən”.

Cinsi ğərizə iyən instinkt çı insoni vey usyonkorə ğərizəy və ıştəni çəy mığobilədə oqətey amil, pərhizkorəti,imon iyən bəştə nəfsi təsəllıt pəydu kardeye.bəşəri vucudədə ım instinkt bo insoni nəsli dəvom doeyro lozıme və ın ko həm bəbe de səhih iyən ğanuniyə roon vositə bə vırə rosney bıbu.bə Kərimə-Ğıroni təlimon əsos,muminon ıştə əndomon çı harcurnə nopokəti iyən mırdolətiyonku oqəteydən və əvon pokdovnən.həlbəttə,6-ə ayə çı istisna vırəonış həm zikrış kardə.əvon ıştə cinsi meylon kontrol kardedən və ıştəni oqəteydən.illa həlolə vırəonədə yəni  deştə jimoni həmroon iyən kənizon ki,bın surətədə əvon mızəmmət bıənin.şək ni ki,ikəs çın həddiku dəvardo, təcavuskor və həddiku dəvardə kəse.

Əmonəti oqətey, bəçəy şərton rioyət kardey iyən şı Xıdo və çəy xəlği mığobilədə bəştə ehdə peqətə çi sadığ mandey,çı mumini vey barizə sıfətonku bə hisob omeydə.joqo ki,hamyedə:” Və(xilos bıə mominon) ə kəsonin ki, bəştə əmonəton iyən əhdon rioyət kardedən”.

İnsoni bəştə ehdə peqətə çiyon rioyət kardey,çı bəşəri iştimayi jimoni sistemi vey muhimmə usulonku bə hisob omeydə və bə ın prinsipon rioyət nıkardey,bə camiyədə xaos iyən hərcı-mərcəti boyis bəbe.muminon bəştə ehdə peqətə çiyon iyən əmonəton xəyonət kardedənin.Xıdo neməton çəmə dastədə qıləy əmonəte. həxə ayin, osmoniyə kitobon,ilahi ənbiya və peyğombəron təlimon,həmçinin mol-əmvol,fərzəndon və hətto soyal mevğıyyəton qırd ımon ilahi əmonətonin və muminon hejo bəbe ıştə zu vışkiye ğədərədə çın əmonəton həxı ədoko.

Ayəon ijən sənibəton nımoji hifz kardey və oqətey çı muminon xısusiyyətonku zikr kardedə və hamyedə ki,əvon ə şəxsonin ki,ıştə nımojonku mığət bedən və ıştə nımojonədə bə sıstəti iyən lırəti ro doydənin.odəmi dığğəti cəlbəkə çi ıme ki,bın surədə çı muminon sıftənə xısləti nımojədə xuşu iyən təvazukorin bıey iyən çəvon oxonə sıfəti həm ıştə nımojonku hodi bıey hisob kardedə.

Muminon surə sıftənə ayəon çı imoninə şəxson imtiyozinə sıfəton zikri bəpeştə, çəvon ləyoğətinə əməlon jıqo bəyion kardedə:” Əvonin varison.Ə kəson ki,penə(Firdovsi) vəhışti irs bəbardeyn və (əvon) vəyo əbədi bəmandeyn”.(10-11)

Firdovs qıləy boği mənoədəy ki,ilahi qırd neməton və əto kardə çiyon  əyo cəm bıən və bə həmonə cəhəti xoto bəy çı vəhışti həmməysə barzə vırə votey bede.

Muminon mıborəkə surə ayəon dəmomədə bə Xıdovəndi ofəyə hevujə hestemoni aləmədə bıə Xıdoşınosi nışonəon iyən afağ (kaynat) və ənfus(conon)ədə bıə ayəon işorə kardedə və çı inson, osmon, zəmin,heyvonat iyən beməyon xılğətədə aləmi ekzotik iyən əcib-ğəribə soxtemoni nımunəon bə hisob vardedə.Muminon mıborəkə surə 12-ə ayə bə umum insonon ısət çı Odəm(ə) ya çəy fərzəndon bıbu, işorə kardedə ki,qırd əvon çı tuliku ofəyə bıən.joqo ki,hamyedə: “Və həyğtən əmə insononro təmizə gil (tul)-iku ofəyəmone”. Inson  deştə qır ım ləyoğət,istedod iyən əzəməti qıləy berjinə tuliku ofəyə bıə.ım çı Xalığ Xıdovəndi ğudrəti vey barzəti nışon doydə ki,jıqo qıləy soyə maddəku  qıləy bədi  iyən nəfisə mevcud xəlğ kardedə.

13-ə ayədə əlovə kardedə: “peşo əvımon nutfə surətədə qıləy ğoymə vırədə ğərol domone”. harçənd çı həmmə insonon sıftənə mənşə tul bıə,əmmo çı odəmi nəsl de niyə iyən moə nutfə tərkibi  çı inə rəhm və bətnədə ğərol doey roy dəvomış pəydu kardə.14-ə ayə bə rəhmədə çı nutfə mecuzəvi fromədə seyri iyən çı çehrəon bə mıxtəlifə mərhələon iyəndey bəpeştə ovaştey xılğəti işorə kardedə və hamyedə:” nutfə bəpeştə qıləy laxtə xun xəlğ kardemone.peşo həmonə laxtə xunımon bə i poə qujdi peqordınımone və i poə qujdımon bə astə peqordınımone və(həmonə) astəmon de qujdi puşnemone”.