Təkfiri cərəyon
Təkfiri cərəyon
Tarıxi mıxtəlifə zəmononədə Hənbəliyon ıştən de Sələfiyon əndişə və fikon vey muhimmə deşmın bıən.Əhməd ibn Hənbəl çı əhli hədisi miyono bə Osmaniyon əndişə istinod bıə tındə nəzəş tədil iyən tarazış karde və bə mıxtəlifə ziddiyətinə fırğəon qıləy nəzmış baxş karde. sələfiyə əndişəon nəin ki,çı islomi fırğəon miyono çı nifoğ iyən ixtilofi otəşış şoləvərış karde, bəlkəm,hətto bə Hənbəli məktəb iyən məzhəbi ıştən dıləku poə bıey həm boyis be.qıləy zəmonədə ki,Əhli-Hədisi miyono,Xıdo-Rəsul(s) amuəzo iyən zımo Əli(ə) səbb kardedəbin iyən bəy dıjmon doydəbin,Əhməd ibn Hənbəl de ın cərəyoni de şiddəti mıborizə bardedəbe.ım qıləy holədə be ki,sələfiyon komilə formədə əks iyən xilofə royədə hərəkət kardedəbin.əvon çı Əhməd ibn Hənbəli Əli(ə) iyən çəy xıyzoni həxədə bıə hədison,cə`li iyən pesoxtə bıə hədis zıneydəbin və bə peyğombər(s)-i xıyzoni duyə nisbət doydəbin.İbn Teymiyyə iyən Muhəmməd ibn Əbdul-Vahhabi kəlomi əndişədə vırəon mevcude ki,çı Əhməd ibn Hənbəli hiç qıləy kəlomi əndişədə mevcud ni.bənə təvəssıl,peyğombər(s)-i barzə məğamonku iyən təbərrıki bəkam kardey,çı Əhməd ibn Hənbəli əndişədə hiç qıləyniyədə nıbe və sələfiyon əvışon ibdo kardeşone və vardeşone.beşək,ehanə Əhməd ibn Hənbə bəyji bıəbe və təkfiri və sələfiyə cərəyonon iyən çəvon ideloji cərəyanonış vindəbe,bənə Hənbəliyon veyni çəvonku bə diyəro əmandi.de məkə ki, Sələfiyon iddio kardedəbin ki,Əhməd ibn Hənbəl sələfiyon əndişə bə əməl vardəkəse,əmmo ım əğedə səhih ni,harçənd çı Əhməd ibn Hənbəli əndişə rəğ-ğişə çı sələfiyon məktəbədə bə çəş çiyedə.sələfiyon məktəb rəsmi surətədə İbn Teymiyyə zəmonədə və haftminə əsrədə bidət və pesoxtey be.bın zəmonədə çı sələfiyon məzhəbi həddı-marz tərif iyən təyin be və peşo Muhəmməd ibn Əbdul-Vəhhabi ımonış praktiki iyən əməli surətədə bə əməlış varde.
Təğiyyuddin Əbuləbbas Əhməd ibn Teymiyyə Hicri-Ğəməri 661-ə sori Hərran şəhrədə moəku be. Hərran ki,ısət çı Tırkiyə viron bıə şəhronkuye,dəvardə soronədə vey obod iyən qıləy mədəni şəhr be.İbn Teymiyyə ıştən çandə kərə ıştə əsəronədə həmonə şəhrış çı bıtpərəston iyən filosofon şəhrış elon kardə.Kilsə yolon bəy Helnepolis ya çı kofir iyən mışrikon şəhr zıneydəbin. Hərran çı dıminə xəlifə zəmonədə de Əyaz ibn Ğənəmi dasti fəth be.Hərrani millət islom vardey bəpeştə bə əməvi hakimon təsiri ji dəşin və de şiddəti bəçəvon hukuməti meylışon pəydu karde. jıqo ki,bə Bəni-Uməyyə təbliğaton təsiri xoto,əvon cımə nımoji bə Əli(ə)-i nəhlət nıkardey, təmomm zıneydə nıbin və Umər ibn Əbdul-Əzizi zəmonədəbə bə peyğombər(s)-i əhli-beyti(ə) dıjmon doey iyən nəhlət kardey ğədəğən kardey xəbə bə Hərrani rəseyədə,çə vırə milləti ımışon ğəbul nıkarde və voteşone:bə Əbu-Turabi nəhlət nıkardə holədə nımoj səhih ni.
Hərrani şəhr məzhəbi nəzəku,Hənbəli fiğhi iftixor kardə vırə be və çı İbn Teymiyyə xıyzon və çəy yolon həm Hənbəli məzhəbi yolon unvanədə de ın şəhri fəxr kardedəbin.beşək,jıqo qıləy muhiti bə İbn Teymiyyə şəxsi iyən bəçəy əndişəon bə form dəşey ziyodə təsirış noə.667-ə Hicri-Ğəməri sori çı İbn Teymiyyə şəş sorış həm nıbe,Hərrani məxloğ çı monğulon həmlə tarsiku şəhrışon tərk karde.min cumlə çı İbn Teymiyyə pı Şəhabuddin Əbdul-Həlim həm ki,çın şəhri dini alimonku qıləyni be,deştə xıyzoni bə ico bə Dəməşği tərəf hərəkətış karde.demiyən Dənəşğ çı İbn Teymiyyə xıyzoni təhsil iyən jimoni vır be və əv bın şəhrədə təhsil vindey bəpeştə,bın şəhrədə həmçinin de tədrisi ko həm məşğul be.
