Senzəminə hukuməti bə xarici siyosəti bıə nuyə nəzə
Senzəminə hukuməti bə xarici siyosəti bıə nuyə nəzə
Əzizon səlom, şımə ruj bə xəyr bıbu, de diğğət bə sori oxonə rujon, muxtəlifə bərnoməonədə, bə İron İslam Respublika funqsiyaon işorə bəkamon, ımrujnə bərnomə unvan (13 minnə dıvlət və İroni xarıci siyasətədə tojə diyə və nəzə) heste. dəvət kardəm de Tolışi Rədio bə ico bımandən və bə ın məxsusə bərnomə quş bıdənən.
Əzizon İroni islami inğilobi səbarzəti bois bıə ki İronədə muxtəlifə ictima və baxşonədə əcumlə siyasi, ictimai, mədəniyət və iğtisodi təhəvolaton icod bıbu. De ım vucudi ım təhəvolatonku qıləyni xarıci siyasəti baxşədə be, İron İslam Respublika xarıci siyasət de istikbor və sultə mubarizə bardeye. İroni konstitusiyaədə və çəy 2 minnə əslədə bə sitəm, zılm və sultə muxalif bey təkid bıə iyən çəy 3 minnə əslədə bə istemor və nıfuzi vəy qətey işorə bıə. siyosiyə elmon ustad, Mənuçehre Muhəmmədi voteydə: “(izzət, hikmət və məslehət) 3 qılə muhim və stabilə prinsip və nuktəonin ki İron İslam Respublika xarıci siyasət bə çəvon əsos kəşə bıə. Həzrte Ayətullah Xamenei, ım 3 qılə əsli (bo beynəl xalğə rabitəon çərrçivədə qıləy 3 kınc) zıneydə və həmçınin İroni omə 2o sornə tale sənədədə və İron de dınyo rabitə bərğəror kardeyədə həminə 3 nuktə və prisip proqonoz bıə”.
Əmmo İroni 13 minnə dıvlət, ıştə bino bey zəmoni yəni 1400 minnə sori Mordadə manqi 12 minnə rujiku, xarıci siyasəti baxşədə tojə nəzə və diyə dumoədə be. Xarıci siyasətədə balans icod kardey, xarıci siyasəti bə nə şrği, nə ğərbi prinsipi əməli karde, ğərb tələbəti vəy qətey, de şərğ və ğərbi kişvəron rabitə bərğəror kardey, İroni istiğloli oqətey, xarıci siyasəti muhimmə prinsiponin. həmçınin ısətnə dıvlət etığadış heste ki xarıci siyasətədə bəpe balanc icod bıbu, co qılə siyasi koşınon, Cəvad Mənsori voteydə: “ 13 minnə dıvlət ıştə xarıci siyasətədə, mıtəodil və realistə rəftorışe, və həminə məsələ bois bıə ki İroni vədə de kali kişvəron rəftor əvəz bıbu”.
13 minnə dıvləti xarıci siyasətədə bə (iğtisodi multi lateralizm) diğğət bıə və (hamsuyəti siyosəti) zumand krdey co qılə mıvzoe. Həğiğətədə bo 13 minnə dıvlət, hamsuyəti siyasəton iyən İroni xarıci siyosətədə balans icod kardey metod, İroni İslam Respublika prezident, Sed İbrahime Rəisi xarıci siyasəti şivə elan bey məhvəronku qıləyni bə hisob omeydə.
Həminə barədə, co qılə siyosi koşınos, Mustəfa Ğorbani voteydə: “ bo İroni zərfiyəton ozavziye, bəpe hamsuyətiədə muvəffəğ əməl kəmon, məsələn, İron mislış nıbıə karidori mıvğiyəti soybe və ım mıvğiyətiku istifodə kardeyro, bəpe de hamsuyə kişvəron həmkarətiş bıbu.”
De diğğət bə ım ki İron de 7 qılə hamsuyə, zəmini və de 10 qılə hamsuyə ovi royku marzışe, ım miğdor hamsuyəon karde bəznen bo İroni diplomatiya, mədəniyət və iğtisod vey fırsəton icod ko, xususi ım ki İroni mədəniyəti irs hamsuyə kişvəronədə veyni bənə Əfğaniston və Pakiston mıvcudin. Asiya Ğərbi məsələon koşınos, Rıza Sədrolhuseyni voteydə:” de hamsuyə kişvəron çokə rabitə bərğəror kardey, İron İslam Respublika xarıci siyasəti vey muhimmə mehvəronin, və İbrahime Rəisi təkid bə Tehroni rabitəon de hamsuyə kişvəron çok bey, xarıci siyasəti vey muhummə xusiyətonku qıləyni bə hisob omeydə”.
Tojədən hamsuyə kişvədonədə bıə İron İslam Respublika nımoyəndəon və səfiron iclosədə, Xarıci koon vəzir, Huseyn Əmir Əbdullahiyan elan kardə ki xarıci siyasətədə, hamsuyəti siyasət bəpe bə qıləy harmonik məcmuə əvəz bəbe, jəqo ki həm İron İslam Respublika və həm həmmə hamsuyəon, rabitəon bə inkişof rəse və mıhkəm kardey, vindemonon və ım metodi ğərol doeyro nəfışon bıbu”.
Bələ əzizə duston,İğtisodi diplomatiya və çəy təsirinə istifodə, dınyoədə rabitə icod kardeyro co qılə əbzor bə hisob omeydə. İğtisodi diplomatiya, iğtisodi i tərəfiyə sanksiyaon vədə kişvəri iğtisodi muğavim kardey və iğtisodi ozavziye əlovə bey cəhətədə, qıləy təsirinə roy heste.
Həminə məsələ barədə Həzrəte Ayətullah Xamenei, de dəvardə prezidenti və kabineti oxonə vindemonədə bə xarıci siyasətədə əctivə mıvğiyəti və iğtisodi bə inkişof rəseyədə diplomatiya zərfiyətonku istifodə kardey zərrurəti təkidış kardə və hamiyəşe: “ yeqanə məsələ ki karde bəzne diplomatiya koonədə bəy etımo bıbu ğəti, sobit, imzo bıə iyən de illəti bə ico bıə ko heste.”
Beynəl xalğə təşkilatonədə əctivə həmkarion, multi lateralizm və bə ədoləti əsosi de uni lateralizmi muxalifət kardey, həmkari, mıtəğobilə ehtırom və beynəl xalğ və məntəğədə çokə roli ifo kardey, 13 minnə dıvlətədə İroni xarıci siyasəton prinsiponku co qıləyni bə hisob omeydən.
Həminə cəhətədə Şanxhay həmkari təşkilati 21 minnə iclosədə, İroni prezident, Sed İbrahim Rəisi ıştə nıtğədə elanış kardə ki İroni xarıci siyasəti hədəf bə iğtisodi multi lateralizm və hamsuyəti siyasət və məntəğə təşkilatonədə zumandə iştiroki bəbe.
siyosi təhliləkə, Sohrabe Ənami voteydə: “balans icod kardey metod və hamsuyəti siyasət bənə 2 qılə xarıci siyasəti zumandə əbzore ki karde bəzne de etımo icod kardey vositə, məntəğə muşkilaton həl ko və iğtisodi və mədəniyəti baxşonədə İron və məntəğə həmkarion bois bıbu.
