Osmoniyə surəon-8

Osmoniyə surəon-8

Ali-İmrani mıborəkə surə Kərimə-Ğıroni dıjdə surəonku qıləyniye ki,bənə Məryəm(ə)-i inə nəzr kardey və həzrəte İsa(ə) iyən Yəhya(ə)-i moəku bıey bıə mıxtəlifə mevzuon bın surədə çəyku bəhs  bıə.

Iz ğalət....bə zəmon ki,İmrani jeni voteşe:Xıdolim ha! Mı nəzrım kardə ki,çımı luz-ləvədə bıə çi (ıştı xıdməti royədə) ozodkəm.əy çımıku ğəbulkə ki,tı əməs iyən əzıniş.(Ali-İmran-35).

İmrani jimoni həmro iyən çəy kinə barədə bın surədə ayəon heste və xulosə şikilədə çın yolə banu iyən xanımi təvəllud iyən moəku bıey macəra iyən jimoni muhimmə hodisəon bəyon bıə.

Çoko ki,İmrani  jen hamilə be,əy jıqo fik kardeşe ki,çəy fərzənd zoə toyfəy.bə həmınə dəlili xoto,nəzrış karde ki, əy ibodətqoyədə xıdmətkor bəkarde.əmmo,çı fərzəndi təvəlludi bəpeştə,de təəccıbi mışohidəş karde ki,çəy tojə bə dınyo omə fərzənd kinəy.çən,fik kardeşe ki,çun kinə bənə zoə toyfə ni,əve əv bəştə nəzri əməl kardey nibəzıne.əmmo Xıdovənde-Aləm de çokə formə əvış(Məryəmış) ğəbul karde  iyən ləyoğətinə surətədə əvış perosne və ıştə pəyğombər Zəkəriyyaş(ə) çəy yol iyən ğəyyumış vıjniye.tədricən ki,Məryəm(ə) dıjd bedəbe,çəy əzəməti təsir iyən məğami dıjdəti tiki həm ziyod oşko bedəbe.Kərimə-Ğıron çın macəra dəvomədə hamyedə:”havaxti Zəkəriyya bə (Məryəmi) mehrob varid bedəbe,çəy palu qıləy xorək vindedəbe.Zəkəriyya (de təəccıbi)bəy voteşe:Məryəm ha!botı ım xorəkon çı koncoye?”.Məryəm(ə) çəy cəvobədə voteşe:....ım çı Xıdo tərəfikuye.əv bə ha kəsiki,bıpyişe,behisob ruzi doydə.

Ali-İmrani mıborəkə surə çın ayə bəpeştə çı Zəkəriyya(ə) pəyğombəri jimoni zəmonon barədə iyən çə həzrəti çokonə fərzəndi xıvand bıey bəyon kardedə.peşonə ayəonədə ijən bə həzrəte Məryəm(ə)-i dastoni işorə kardedə iyən Məyəm(ə)-i ozavziye devroni və çın pokə jeni barzə məğamiku sıxan votedə.

Iyo Xıdovənd həzrət Məryəm(ə)-i ğədri bəpe bardedə və hamyedə:”bə zəmon ki,məlayikon voteşone:ha Məryəm ha! Xidovəndi tınış vıjniye iyən pokizəş karde və bəsə aləmon jenonsə barzış karde”(42).

Bə Məryəm(ə)-i aliyə məğam iyən pərhizkorəti dəlili xoto,Xıdovənd bənə İsa-Məsih(ə)-i bıə fərzəndış bəy ətoş karde.Kərimə-Ğıron İsa(ə)-i qıləy dıjdə pəyğombəri unvanədə elon kardedə ki,çı tiliku pərəndə soxtedəbe iyən bəy pu kardedəbe ta de Xıdovəndi izni həmonə pərəndə bəyji bedəbe.əv bə moaku ku bə dınyo omə kəsi iyən pusti noxəşə şəxson şifo doydəbe iyən de Xıdovəndi fərmoni bımyon bəyji kardedəbe.əv hejo ıştə tərəfdoron bə ım sıxani tərəf dəvət kardedəbe:Xıdovənd çımı iyən şımə pərvərdıqore.əy pərəstışkənən(nəinki,mıni iyən co çiyon) ıme rostə ro (51).

Kərimə-Ğıron de dini islomi deşmonəti kardə iyən çəy mığobilədə mandə iyən de mısılmınon  de mıxtəlifə şivə hoziyəti kardə kəson dustəti kardey nəhy kardedə və çı islomi tərəfdoron izzət, səbarzəti iyən istiğloli tərəfdore.

Ali-İmrani mıborəkə surə 72-ə ayə çı yəhudiyonku i dastə bə mısılmınon ələyh məkrinə planon hozzı kardeyku sıxan votedə.çı yəhudiyonku 12 nəfər bo mısılmınon imoni zəyif kardey xoto, qıləy planışon kəşe.əvon de iyande həmdast bıəbin ki,ruji sıftədə çı pəyğombəri(s) palu bışon imon biyən,çən peşo ruji oxoyədə kofir bıbon və çəvonku dəparseyədə ki,boçi jıqo kardeyone, duyədə bıvoton ki,əmə çı Muhəmmədi rəftorımon çı neziku vinde,əmmo bə dini kitobon ovard kardeyədə,dərəsimon ki,çəmə Tovratədə omə vəsfon deçəy rəftoron mıtobiğ ni. bə həmınə dəlili xoto,əmə çəy diniku oqardimon.əvon bəştə zənni əsos fik kardedəbin ki,de jıqo duyə sıxanon çı mısılmınon imoni zəyif bəkardeyn.əmmo bə pəyğombər(s)-i nozil bıə ayəon çəvon hiyləonış bərməlo karde (ayə 72).

Ali-İmrani mıborəkə surə barizə xısusiyyətonku qıləyni həm ıme ki,bın surədə bə bənə Bədr iyən Uhudi canqon işorə kardedə.çoko ki,bın surədə handedəmon:”sıst məbənən iyən ğəmqin məbiənən.ehanə şımə imonon bıbu,şımə bəpeyon(barziyon)”. Ya 140-ə ayə...

In ayəon xulosə iyən kırtə şikilədə Bədri canqədə bə mısılmınon səbarzəti iyən Uhudi canqədə məğubiyyəti işorə kardedə.Bədri canqədə çı mısılmınon mığdor 313 nəfər be.çı mıhociron pərçəm Əli(ə)-i dastədə be və Səd bin Ubadə çı ənsari pərçəmdor be.çı mısılmınon hərbi təchizot iyən imkonatışon vey kam be.əmmo deməkə ki,çı deşmıni ləşkər ziyod iyən çəvon çokə siloh və təçhizatışon hestebe,əmmo mısılmınon bəsə əvonsə ğələbə pəydu kardeşone və de komilə səbarzəti bə Mədinə oqardin.

Əmmo Uhudi canqədə qıləy holədə ki,mısılmınon çı səbarzəti çand qədəmiyədə bin və kam mandəbe ki,kofiron məğlybkəyn,əmmo islomi ləşkəriku çandə nəfər ki,bo deşmıni taktikaon darıştero Təpə sape mandəbin,ıştə vırəşon tərk karde və de ğəniməton cəm kardey məşğul bin. bın zəmon kofiron çı omə fırsətiku suyi-istifodə kardeşone və və bə islomi ləşkəri çı peştiku həmlə kardeşone.ım həmlə nəticədə bə mısılmınon veyə zərəl rəse və ım canq deçəvon məğlubiyyəti orəxe.

Ali-İmrani mıborəkə surədə bəhs bıə co qılə mevzuonku qıləyni çı mısılmınon ibemon iyən vəhdəti məsələy.Kərimə-Ğıron hejo mısılmınon bə vəhdəti dəvət kardedə iyən əvoni çı təfrığəku nəhy kardedə.çoko ki, hamyedə:”və`təsimu bihəblillah....şımə həmmə bə ico bə Xıdo rismoni çanq bıjənən iyən təfrığə dıço məbənən”.

İslomi-Peyğombəriku(s) nəğl bıə:”Bəğərə iyən Ali-İmrani surəon umutənən.zira əvon dıqlə dəvəşə astəvonin ki, maşki ğıyoməti ruji dıqlə mələki surətədə hozzı bəbeyn və bəştə handəkəsi şəfoət bəkan tainki,əy bə vəhışt bobən”.