Təkfiri cərəyonon -6
Təkfiri cərəyonon -6
Tarıxi nəzəku harçənd çı sələfiyon kali qılə əndişə rəğ-rişə çominə ğəməri əsrədə bə əməl ome, əmmo çun çəvon əndişə və fik de mısılmınon əğedə ziddiyyət təşkil doydəbe,əve qıləy kırtə mıddətədə hamuş be.peşo İbn Teymiyyə sələfi məzhəbış hicri haftminə əsrədə ijən bəyjiş karde və çı mısılmınon miyono ixtilofi otəşış şoləvərış karde.çəy bəpeştə çəy şoqird İbn Ğəyyim Cozi bo ın əğedə bəyji oqəteyro xeyli cəhdıç karde.əmmo çəy dasto həm qıləy çi nıome. nəhoyətən, hicri donzəminə əsrədə sələfi məzhəb Nəcd,Hicoz iyən Nimə Cəzirədə,həlbəttə de tafuton bino be və bə İngiltərə himoyəon xoto məxsusən Nəcd iyən Hicozədə inkişofış pəydu karde.ısətnə zəmonədə həm sələfiyon cərəyon çı Amerkə dastədə qıləy əbzoroe ki,çəyku islomi kişvəronədə deçəy vositə ıştə hədəfon bəvə bardedə.ımruj çı sələfiyon çandə qılə xıçə və şaxəonış heste və çəvon həm har qıləyni bəştə məxsus nəzə iyən bovəonışon heste.çı sələfiyon vey muhimmə xısusiyyətonku ıme ki,əvon qırd islomi məzhəbon inkor kardedə və mısılmınon bəştə əğedə tərəf dəvət kardedən.
Səid Rəmazan Əlbuti qıləy sınniyə alim sələfi əğedə tənğıd kardə holədə nıvışteydə:sələfiçəti qıləy hişkəsi nıpiyə iyən qıləy nuyə təzahure ki,mısılmonçəti iddio kardə kəson inhisorədəy və əvon ğərəz ıştə həmmə kəsi kofir zıneydən.ağlişon kıl bıə qıləy fırğə ki,ıştəni bə salehə sələfi nisbət doə holədə,de vəhdəti iddio çı mısılmınon miyono rıxnəş eğandə.sələfiyyə yəni həmonə vəhabiyyəte və iddio kardedə ki,hiç qıləy məzhəb mevcud ni və bəbe bə sələfon əsri yəni bə əshab,tabeyin iyən tabeyinon tabeyini vaxti oqardo.sələfiyon etığodışon heste bəbe çı qırd məzhəbon noiliyyətonku dəvardi və ə noiliyyəton ki,çandə əsri zəmonədə alimon cəhdonışon kardə və mıxtəlifə cəhətonədə islomi boho ğeymətinə mədəniyyətışon bə əməl vardə iyən islomi fiğhışon nığo doə.Səid Rəmazan Əlbuti sınniyə alim “sələfiyyə məzhəb ya bidət” kitobədə sələfiyon əğedə tənğıidi dəvomədə bə çandə qılə dığğət kardəninə nuktəon işorə kardedə. Sələfiyyə bə dəvəti tərəf qıləy dasti rost kardedən və votedən:boənən de qırd məzhəbon bə kəno noey,bə vəhdəti tərəf bışəmon.əmmo de co qıləy dasti təkfiri şımşi kəşedən və iddio kardedən ki,de co kəson çı islomi camiyəku həzf kardey və şodey və əvoni bə kofiron cəmi tərəf tojney,islomi camiyə bə vəhdəti noli bəbe.çın beməzhəbəti dəvəti peştədə qıləy məzhəb niyon bıə,bəlkəm ım dəvət ıştən inov məzhəbe.əv həm qıləy məzhəb ki,bə beğaləti iyən tanqə nəzəti giriftor bıə ki,islomi fəğət qıləy hərəkətış nıbə,beruf iyən cozibəş nıbə dini surətədə təsvir kardedə və de hoziyəti iyən təəssıbi harcurnə bə iyande nez bıey roy dəbastedə.
Çı sələfiyon de islomi ziddiyyətinə əndişəsə əlovə,sələfiyiçəti nəzə iyən tarıxi həyğəton sahəonədə de ciddiyə problemon dimbədime ki,bəçəvon kali qılə işorə kardedəmon.qıləy holədə ki,sələfi məzhəbi bina bə sələfiyon məxsusə nəzə əsose,dini mənbəonədə hiçvaxti sələfiyon terminiku oko doey bıəni.hətto dini mənbəonədə ım luğət nadir holonədə istifodə kardə bıə.məsələn sələfi kəlmə Kərimə-Ğıronədə çandə kərə zikr bıə ki,fəğət iqlə vırədə çı navkonə nəsl iyən dəvardəyon mənoədəy və əv həm mənfiyə mənoədə oko doey bıə.joqo ki, hamyedə: “fələmma...çoko əmənışon ğeyzin karde,çəvonku intiğomımon se və həmməmon ğərğ karde. əvonımon bo vəomə (əzobədə) navədə şıə kəson iyən ibrət ğərol domone”.(Zuxruf-55-56).co qılə ayədə sələfi kəlmə vey vaxti islomi bənav bə xoş nıomə əməlon əncom doey mənoədəy və çəy bədiqə əv hərom bıə.
