Osmoniyə surəon-24

Osmoniyə surəon-24

Ənfali mıborəkə surə Kərimə-Ğıroni həştminə surəy.İbn Əbosiku nəğl bıə ki,islomi əzizə pəyğombər(s) Bədri canqi ruji bo islomi canqəvəron təşviğ kardero,boəvon cayizə iyən mıkofotonış təyin karde.ım təşviğ boyis be ki,cıvonə sərbozon qıləy iftixoramizə mısobiğədə de şucoəti de canq kardey məşğul bıbon. əmmo piyəmerdon iyən sinnışon bəpe bıə şəxson çı pərçəmon jiyədə mandin.çoko ki,canq bə oxo rəse,cıvonon boştə mıkofaton sıeyro peyğombər(s)-i palu omin.əmmo piyəmerdon həm voteşone ki,çəmə həm səhmımom heste.zira şımə bəmə təkyə kardəyonbe və əmə bəşmə peştıpurəti boyis bimon.bın zəmon çı ənsariku dı nəfəri miyono bəsə canqi ğənimətonsə qəvə-qəvə bə əməl ome və bın zəmon Ənfali mıborəkə surə iminə ayəon nozil be.bın ayədə Xıdovənde-Aləm bo çı ixtilofi amilon rəğ-rişəon bırniyero,çı ğəniməton baxş kardey mevzuş bə peyğombər(s)-i ohdəş noe və ə həzrət həm həmonə ğənimətonış çı canqəvəron miyono mısovi  surətədə baxşış karde.ısət de çın surə iminə ayə oşno bedəmon:

(Ha peyğombər ha!)Tıku infali(canqi ğəniməton iyən umumimulki)barədə parseydən.vuji: Ənfal çı Xıdo iyən çı peyğombəri mole.çən,Xıdoku bıtarsənən iyən ıştə miyono isloh bıkənən və ehanə imonın heste-bə Xıdo iyən bəçəy peyğombəri itoətkənən(1).

Harçənd iminə ayə çı canqi ğəniməton həxədə varid bıə,əmmo çəy hukm kulli iyən umumiye və bə məxsusə soybış nıbə qırd molon şomil bedə.bə ın ayə əsos,ım molon bə Xıdo,bə pəyğombər (s) iyən bəçəy canişini və de qıləy co iborəti bə islomi hukuməti şomil bedə ta çı qırd mısılmınon umumi mənafeyon cəhətədə məsrəf bıbu.de ın tərtibi Ənfal çı beytul-moli muhimmə himoyə bə hisob omeydə.

Bə islomi sərbozon dast dəşə canqi ğəniməton baxş kardey həxədə bəbe ımi bıvoti ki,çın molon pencədə ço hissə bə canqəvəron ayid bedə.ım bo mucohidon bə canqi tərəf təşviğ kardey iyən çəvon canqədə ziyodə zəhməton xotoye.çın molonku baği mandə pencədə i hissə xomsi unvanədəy ki,çın surə 41-ə ayədə zikr bıə vırəonədə məsrəf bedə.

Ənfali mıborəkə surə 2-ə ayəku de tosə 4-ə ayəonədə,Xıdovənd bə muminon penc qılə barzə xısləton işorə kardedə:

“Mominon fəğət ə şəxsonin ki,ha faxti Xıdo nom kəşey be,çəvon dılon(çəy əzomətiro)bə larzə eqıniyeydə iyən ha faxti Xıdo ayəon bəvon tilovət bıbu,çəvon imoni ziyod kardeydə və fəğət bəştə pərvərdıqori təvəkkul kardeydən. Əvon ki,nımoji bərpo kardeydən iyən çəmə bəvon doə ruziku(bə ehtiyocinə şəxson) infağ(baxş)kardeydən. Əvon həmonə həyğiyə mominonin, boəvon çəvon pərvərdıqori tono baxşey iyən səxovətin və çokə ruziyon heste”.

Çunki,ruşd iyən təkamul çı qırd bəyjiyə mevcudaton xısusiyyəte,həyğiyə muminon  həm çı təkamuli royədə hərəkət kardedən iyən i ləzə həm oromətişon ni.çəvon zumandə imonışon heste iyən çəvoni imoni toğə haruj  ozavziyedə və tojə miyvə iyən vılon bekardedən.ayə dəvomədə hamyedə:əvon fəğət  bəştə pərvərdıqori təvəkkul kardedən.əvon həyğətədə ovi çəy sərçeşməku seydən  iyən fəğət bə Xıdovəndi təkyə kardedən.əvon de Xıdo rabitə məzhər bıə nımoji bərpo kardedən və Xıdovəndi bəvon ruzi doə çiyonku infoğ iyən baxş kardedən.

Ənfali mıborəkə surə ziyodə ayəon bə Bədri canqi ayide iyən çın canqi xısusiyyəton bəyon kardedə.tarıxdədə omə ki,de Məkkə yolonku bıə Əbu Sufyon yolyəti qıləy ticori kərvon çı Şamiku bə Mədinə tərəf hərəkət kardedəbe.Peyğombər(s) bəştə əshobi əmrış karde ki,bə ın dıjdə kərvoni səmt hərəkətkon və çı deşmıni kərvoni şıkırnə molon mısodirəkon.səbəb həm ım be ki,de mıslımınon çı Məkkəku bə Mədinə hicrəti,çəvon ziyodə mol-əmvolon bə deşmıni dast eqınəbe.çımisə əlovə,ağl iyən məntığ həm təsdığ kardedəbe ki,mısılmınon bəbe de qıləy ğəflətiyə hərəkəti deşmıni ticori kərvoni molon mısodirə kardey,ıştə hərbi iyən ixtisdoi bazə ğoym kardənin bin.Əbu Sufyon deştə odəmoon vositə çı mısılmınon ım ğəroliku aqah be və təcili bə Məkkə səmt qıləy ğasidış  vığande ta ın cərəyoni bə Məkkə əhali quş bırosni.ğasid ğeyri-adiyə formədə bə Məkkə varid be ta çı məxloği dığğəti cəlbko iyən əvoni təhrikko.əv de sər-sədo iyən fəryod jıey,təğribən 950 nəfər canqəkə cəm kardeşe ki,çəvon həm veyni çı Məkkə məşhurə şəxson iyən yolon bin və həmonə yolon həm bə 700 qılə şaturi iyən bə 100 qılə asbi suvar bıə holədə bə ro dəqınin.çəvon ləşkəri fərmonədə iyən komandir həm Əbu Cəhl be.