Təkfiri cərəyonon-7
Təkfiri cərəyonon-7
Sələfi məfhum çı rəvoyəton miyono həm jıləvoniye.rəvoyətonədə hiç vaxti bə sələfiyon məno kardə məfhumi işorə bıəni.hətto çoko votey be,ım kəlmə luğəvi mənoədə həm,çı rəvoyəton miyono mışohidə bedəni.ğasbu votey bıbu ki,peyğombər(s)-i zəmonədə sələf mevcud bıəni iyən həmməy bə peyğombər(s)-i nisbətədə xələf bıən,əve bə sələfi məfhumi işorə bıəni.əmmo bə dini islomi qıləy komil iyən oxonə dini formədə nəzə kardeyədə,ehanə sələfi məfhum təşriyi xısusiyyətonku iborətebu,islomi əzizə peyğombər(s) bəbe bəy işorəş kardəbe.çoko ki,ə həzrət çı oxonə-zəmoni məsələon iyən fitnəon veyni həxədə çəşnaviş doə.şək ni,əgər sələfi məfhumi qıləy məxsusə vırəş bıəbe,hukmən həzrəte peyğombər(s) bə ın məsələ işorə əkəy.İbn Teymiyyə şoqirdonku bıə İbn Ğəyyim bo sələfi məzhəbi ğanuni bıyero cəhdış kardə və çı Tobə mıborəkə surə ım ayə boştə ım iddio dəlilış vardə joqo ki, hamyedə:
“Çı mıhociron iyən ənsaronku iminə şəxson və çokə ko əncom doeyədə bəvon tabe bıə kəsonku Xıdovənd roziye iyən əvon həm çı Xıdoku rozin iyən(Xıdo) bo əvon çəvon(doon)jiku ruon cari bıə boğonış hozzı kardə.əvon əyo əbədi bəmanden.ıme yolə feyz iyən perəxe”.
Bə İbn Ğəyyimi votey əsos,ın ayə mısılmınon bə islomi tərəf dim qətə iminə şəxson ısət çı mıhocir bıbu ya ənsar,pemandey dəvət kardedə.əmmo əy dığğətış kardə niki,bə islomi tərəf sıftənə dim qətə kəsonku məğsəd,bəçəvon bənav dəşə koy xotoe.yəni ım həm çəvon bə Xido iyən bəçəy rəsuli pemandey koysə və çəvon imon vardey məsələsə co çi ni və hiçvaxti ayə murad iyən məğsəd bəçəvon şəxsi iyən fərdiyə nəzəon pemandey mənoədə ni.ehanə bə Xıdo iyən bəçəy peyğombəri pemandey kəno,bə sələfon itoət kardey həm məşru iyən ğanuni bıəbe, çəvon nomon həm bəbe çı Xıdo iyən çəy rəsuli(s) kəno əvoy.ehanə səhabə iyən tabeyin və çı tabeyini tabeyin,bə Xıdo iyən bəçəy rəsuli əmr kardə çiyon tərəf dəvətkon,həyğətədə bə Xıdo Rəsuli(s) sınnət iyən vardə ğanunon tərəf dəvəti mənoədəy.əmmo əgər çəvon sıxanon çəvon tərəfiku bıbu,bə Kərimə-Ğıroni şoydəti əsos,bə botıl bıey iyən zəloləti məhkume.co tərəfiku əgər ın ayə bə bə səhobəon şıə roy hucciyyəti iyən subuti dəlilebu,jəqoədə əməli surətədə qıləy ziddiyət pəydu bəkarde.çıro ki,ın ayə peşonə omə mısılmınon bə sələfon sınnət və şıə roy tərəf dəvət əkəy.qıləy holədə ki,sələfon ıştən ziyodə məsələonədə bə dəvardə nəslon pemandənin və hətto de ojə-oşkoə holəti mıxolifətışon həm kardə.ım ixtilof çı səhabəon ış.tən miyono həm mevcud bıə.
Bə mərhum Həkimi votey əsos,Uməri mardey bəpeşt,”Şura ruji” de “şeyxeyni” (dıqlə navnə şeyxi) şıə roy şıey barədə bə Əli(ə)-i tovsiyə be.əmmo ə həzrəti ım təklifış ğəbul nıkarde və bə həmınə dəlili xoto,xəlifə nıbe və əvış vadoe.əmmo Osmani ım şərtonış ğəbul karde və xəlifə be. əmmo əv çımi mığobilədə ziyodə koonədə de dıqlə şeyxi siyrə iyən qətə roy mıxolifətış karde. İmom Əli(ə) ıştə xilofəti əyyamədə de seminə xəlifə şıə roy komilə surətədə mıxolifətış karde və bənə beytul-moli baxş kardey iyən hukuməti usuli-idorə sistemi bıə co qılə məsləonış əvəz karde.hətto iminə iyən dıminə xəlifə həm sirə və şıə roy metodon iyandeyku farğ kardedəbe. məsələn, xəlifə Əbu Bəkr xəraci mısovi şikilədə təğsım kardeydəbe.qıləy holədə ki,dıminə xəlifə çəvon miyono farğ noydəbe.Xəlifə Umər seqlə təloği iqlə məclisədə vahidə təloğ zıneydəbe, əmmo Əbu Bəkr əvış sekərə xarakterizəş karde.Uməri “mutəteyn”-ış(Həcc iyən jeni Mutə kardey) hərom karde.qıləy holədə ki,iminə xəlifə jıqoş karde.bənə ımi ziyodə məsələon heste ki, hisob-kitobış ni.
