Osmoniyə surəon-27

Osmoniyə surəon-27

Əbu Cəhli voteşe ki,har ğəbiləku qıləy zumand iyən şucoətinə şəxs bıvıjnəmon və bəçəvon har qıləyni dasti qıləy tijə şımşi bıdəmon ta əvon həmmə bə ico bəy həmləkən və əy bəşəvnəy çəy vırədə bə ğətl bırosnon.ehanə de ım metodi Muhəmmədi bıkıştəmon,çəy xun çı qırd ğəbiləon miyono təğsım bəbe və çı Bəni-Haşımi toyfə kardey nibəzıne boçəy xısosi sıeyro de qırd ğəbiləon canqko.

Bın miyono ilahi vəhyi mələk Cəbrəyil-Əmin nozil be və çı peyğombəriku(s) tələbış karde ki, şanqo ıştə vırədə nıhıto.peyğombər(s) bəşəvnəy bə(Suri)mağarə tərəf hərəkətış karde və Əli(ə)-iku tələbış karde ki,bəşəvnəy çəy vırədə bıhıto.deşmınon bə pəyğombəri(s) kə hucum vardeyədə,əvon Əli(ə)-ışon çı peyğombəri vırədə vindeşone.əvon dəparseşone ki,Muhəmməd koncoye? Əli(ə) hamyşe ki,zınedənim.mışrikon çı peyğombəri(s) lınqi rizi dumo eqınin.əvon omin rəsin bə peyğombəri(s) dəvitiyə koçi nezi.əmmo de təəccıbi çı mağarə vədə ziyodə korətənışon mışohidə karde.bə iyənde voteşone ki,əgər əv bəğari dılə şıəbu,həni çı korətəni toriku hiç qıləy əsər nıəmandi.əvon bə dumo oqardin.çəy bəpeştə peyğombər(s) se ruj mağağrədə mande və çoko ki,deşmınon çəy pəydu kardeyku noumu bin,çən ə həzrət bə Mədinə tərəf hərəkətış karde.peyğombəri(s) çı Məkkəku bə Mədinə hicrət,nəinki,çı islomi tarıxi, bəlkəm çı bəşəriyyəti tarıxi nuyə mərhələ sərlohvə be.əve nəticə sıey bəbe ki,Xıdovənd de çandə qılə korətəni tori vositə çı tarıxi məsir iyən royış əvəz karde.dəvardə ənbiya zəmonədə həm Xıdovənde-Aləm bo ğıyomkoron etosniyero,qahi vaxti vey soyə vositəonku oko doydəbe. qıləy vırədə de voy və kuloki qıniye,ikərə de muçəkon dastə vositə və qahi vaxti həm de Əbabil nomədə bıə qədə pərəndəon vositə.Xıdovənd de çımon vositə nışon doeyış piyedə ki,bəşər çəy benəhoyətə ğudrəti mığobilədə ocize və əv bəbe ıştə usyonkorətiku dast bıkəşo.

Ənfali mıborəkə surə 53-ə ayə çı milləton tale barədə bıə ibrətamizə muhimmə nuktəon bəyon kardedə və hamyedə: “In(cəzo) bəçəyroe ki,Xıdovənd bə qıləy ğovmi qıləy nemət ətokəy, tainki, əvon ıştən əy əvəz nıkəyn,əv, əy əvəz nibəkay və həyğətən,Xıdovənd vey əməs iyən əzıne”.

Ehanə bə ın fik dəşəmon ki,tarıxi dırozi bıə mıxtəlifə etnoson tərəğği,ozavziye iyən tənəzzuli amilon təhğiğkəmon,Kərimə-Ğıron ın amil iyən faktoron çı ğovmon fik,ruhiyyə,əxloğ iyən sosyal soxtemonədə vindedə.Ğıroni prizmaku çı camiyəon təhəvvulot iyən əvəzon əsliyə rişə pəydu kardero,bəbe çəvon iştimayi nizomon,fik,əxloğ iyən ruhiyyədə bınəvi.ın ayə bə ım nuktə dığğət kardedə ki,insoni tale iyən mığəddərat çı naviku təyin bıəni və bə tarıxi cəbri giriftor bıəni. bəlkəm,çı insoni jimoni iyən tarıxi bə əməl vardə amil,əvəzonin ki,çı insoni fik,əxloğ iyən çəy jimon deçəy irodə bə vucud omeydə.

De qıləy co bəyoni Xıdovəndi rəhmət  benəhoyəte iyən bo həmmə kəsone,əmmo millət bəştə ləyoğəti mınosib,çın rəhmətiku bəhrə bardedə.Xıdovənde-Aləm ıştə maddi iyən mənəviyə neməton bə qırd ğovmon holi şomil kardedə.çoko ki,milləton Xıdovəndi nemətonku həxə royədə oko doydən iyən əvoni  boştə ruşd iyən təkamuli vositə ğərol doydən,Xıdovənde-Aləm həm ıştə neməton ziyod iyən dayimi kardedə.əmmo çoko ki,çın nemətonku çı fəsod,tuğyongərəti iyən ğıyomkorəti royədə oko doey bedə,Xıdovənd həm ıştə neməton çəvon dastiku bə dumo sedə və ya əvoni bə bəlo iyən mısibəton dıço kardedə.

Ənfali mıborəkə surə 65-ə ayədə ijən bə islomi nəzəku cihodi mevzu işorə be və bəyon kardedə ki,mısılmınon bəbe ıştə zu de deşımıni ğıvvon taraz kardey dumo bıbon,bəlkəm de deşmıni təcavuzi dim bə dim omeyədə,lozıme ki,de dı bərobər cəmiyyəti ya tiki həm ziyod deəvon mıborizə bıbon və de ləşkəri kam bıey bəhonə çı deşmıni mığobilədə nıviton.çoko ki,veyə canqi meydononədə deşmıni ğıvvə ziyod bıə və mısılmınon adətən canqi təchizoton iyən coninə ğıvvə nəzəku,hejo kam bıən.həlbəttə,zohirədə ğıvvə bape bıey həm çı səbarzəti amilonku qıləyniye, əmmo bə kamə ğıvvə iyən zəyifə təchizotoışon bıə mısılmınon dıjdə ğələbə boyis bıə çi,çəvon istiğaməti ruf iyən çəvon sabitğədəmətiye ki,ım həm çəvon imoni doyku bə əməl omə bəhrə iyən səmərəy.həmonə ım ko səbəb bıə ki,iqlə mısılmon çandə qılə deşmıni mığobilədə istiğamətko iyən bəvon səbarz bıbu.çı hədəfışon məlum nıbə deşmınon ıştə sə qin karde iyən çımi əks mısılmınon qıləy aliyə hədəfi dumo bıey həm,çəvon ğalib omey amilonkuye.bın holədə ilahi,ğeybi və mnəviyə mədədon həm bə ın imoninə mucohidon şomil bedə ta əvon tiki həm sabitğədəm bımandon.joqo ki,Xıdovənde-Aləm Ənfali mıborəkə surə 74-ə ayədə hamyedə: “İmon vardəkəson iyən hicrət və Xıdo royədə cihod kardəkəson və bə(mıcohidə) mominon pənoh doə kəs iyən koməq kardəkəson-həyğətən,ımon həyğiyə mominonin. bo əvon ilahi baxşeş iyən loyığinə ruzi heste”.