Şiiə yolə alimon-28

Xacə Nəsirəddin Tusi harçi zınə alim be və deməkə ki,siyosəti aləmədə vey mahir və qıləy kələntərə merd be və və bə islomi dınyo taleyədə qıləy təsirəkə rolış hestebe.əmmo çəy elmi xıdmət anədə hevuj,ziyod və təsirəkə be ki,həni bənə siyosi şəxsiyyəti zıney nıbe.ım buzurquvarə alim həmonə rujiqori bə mıxtəlifə elmon bələd be və məxsusən riyaziyyat və nucum yəni astronomiyə elmonədə bəsə co elmonsə bənav be və çəy bın sahədə bə dast vardə noiliyyəton çandə əsr peşo həm  çı Avropə elmi mərkəzonədə tərcumə və tədris be.Fəlsəfə baxşədə həm Xacə Nəsirəddin Tusi bə islomi fəlsəfə dıjdə xıdmətonış kardə.əv bə ağli elmonədə islomi alimon həmməysə muhimmə qıləyni bıə İbn Sina ”İşarat” və “Tənbihat” kitobon be.

Əxloği elmi baxşədə həm  Xacə Nəsirəddin Tusi sədo barz və məsənin be.Xacə əxloği ray və tərbiyəvi təlimon veyni “Əxlaği-Nasiri” və “Adabu-Mutəllimin” kitobədə omə.kali şəxson “Əxlaği-Nasiri”  əsəri çı Xacə Nəsirəddin Tusi farsi zıvonədə nıvıştə həmməysə komil əsər və farsi nəsrədə şedevr hisob kardedən.əm kitob 623-ə sori təlif bıə və de ziyodə soron dəvardey de tosə ısət ijən həm çı Xacə tərbiyəvi nəzəon  bə əxloği iyən tərbiyəvi kitobon ziynət baxş kardəşe və əxloği elmi dumo bıə alim iyən muhəğğiğon çəyku istifodə kardəşone.Xacə Nəsir əxloği elm və ayinış həmməysə barzə elmış zınə və jıqo hisob kardedəbe ki,de bə əxloği şərayiton rioyət kardey,həmməysə exroc iyən saru bıə məxloğati bə məxloğati əşrəf və şərəfinə qılə təbdil kardey bəbe və əv ıştən həm deştə dırıst və səhihə əməlon ım sıxanış isborış kardə.çıro ki,çı Xacə Nəsiri sədoğət,əmonət və mənəviyyat və əxloği iyən insoni usul və prinsipon rioyət kardey,boyis be ki,əv çı mədəniyyət və ədəb-ərkoniku bə diyəro və ko-sənətışon canq cı və xərobə kardey bıə monğolon de elmi oşnoko və əvoni bə elmi piyəkəson və şəryəti muhafuzon təbdilko…

Min cumlə Xacə Nəsiri coqlə yolə koonku qıləyni ki,torıx hiçvaxti əy ıştə viro nibebəkarde,çəy de I dastə alimon bə ico Mərağa rəsədxonə təsis kardeye.de ın yolə alim və muhəğğiği əmri,çə zəmonə məşhurə memar Fəxruddin Əbus-Səadət Əhməd bin Osman Məraği rəsədxonə hevuj iyən əzəmətinə binaş soxte ki,de Xacə plan və qrafikə hozzı bıəbe.bo rəsədxonə nəzədə qətə bıə vırə,qıləy təpə be ki,Mərağə şəhri şimol-ğərbədə vağe be və ısət həm de Mərağa rəsədxonə məşhure.

Bo ın rəsədxonə devləti mali koməsiə əlovə,komək kardeyro,kişvəri qırd vıronədə vəğf təşkilotn həm çı xacə ixtiyorədə ğərol doey be ta bo ım rəsədxonə lozım bıə çiyon hırye bıbu və lozıəm bıə kitobon nıvışte bıbu.rəsədxonə neziyədə qıləy vey ğəşənq və dıjdə kitobxonə ejey be ki,bə çosa qılə nəfisə cild kitobon şomil bedəbe və çı alim və fuzəla ixtiyorədə noey be.Xacə Nəsirəddin Tusi ım kitobonış çı Bəğdad,Şam,Beyrut iyən Əlcayiriku cəmış kardəbe və vardəşbe…..

Mərağa rəsədxonə fəğət bə astovəon rəsəd və nəzorət kardy məxsus nıbe,bəlkəm qıləy elmi hevujə mərkəz be ki,elmi şoxəon veyni əyo dərs doey bedəbe və çə əsri bənə Ğutbuddin Şirazi bıə vey məşhurə alimon əyo qırdə bıəbin.çımisə əlovə çun bə zəmonədə bə monğolon həmlə xoto İroni de Çini elmi irtibat və rabitəon bərğərol bıəbe,əve Çini alimon həm bın mərkəzədə fəoliyyət nışon doydəbin.Xacə Nəsirəddin Tusi bo rəsədxonə iyən boçəy əbzoron soxtero ıştə zəmonə alim və hınə soybonku okoş doe və de ın ko vositə bə monğolon həmləon xoto vitə və fəroriyə alimonış cəm karde və əvonış har qıləy vırədə məsul şəxsış təyin karde və boçəvon vıjniyero çəvon millət və məzhəbış həm nəzədəş nıqəte.de ın tərtibi ım dıjdə yolə şiyə alim qıləy mislış nıbə elmi mərkəzış bə vucud varde ki,bə zəmonədə jıqo qıləy çi hələm mevcud nıbe